II SA/Lu 298/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Leszek Leszczyński (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Ewa Ibrom,, Sędzia NSA Krystyna Sidor, Protokolant Asystent sędziego Monika Kutarska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 25 czerwca 2009 r. sprawy ze skargi B. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego 1. oddala skargę 2. przyznaje [...] W. W. od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie) kwotę 292,80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa 80/100) złotych tytułem nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu, w tym 52,80 (pięćdziesiąt dwa 80/100) złotych podatku od towarów i usług. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] kwietnia 2009 r. znak: [...] uchyliło decyzję wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta przez Kierownika Filii Nr 2 Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie z dnia [...] lutego 2009 r. Nr [...], w przedmiocie przyznania B.J. zasiłku celowego w formie pieniężnej na dofinansowanie bieżących potrzeb i dożywianie w miesiącu kwietniu 2009 r. i w miesiącu czerwcu 2009 r. w wysokości po 250 zł i przekazało sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. B.J. wnioskiem z dnia 20 lutego 2009 r. wniosła o przyznanie jej dodatkowej pomocy pieniężnej w kwocie nie mniejszej niż 182 zł w związku z zajęciem komorniczym jej dochodu (zasiłku stałego). W dniu 23 lutego 2009 r., podczas przeprowadzenia aktualizacji rodzinnego wywiadu środowiskowego, B.J. złożyła na ręce pracownika socjalnego kolejne pismo, datowane na dzień 19 lutego 2009 r., w którym wniosła o przyznanie jej od miesiąca marca zwiększonej pomocy w formie zasiłku celowego i w formie zasiłku okresowego. Po rozpatrzeniu powyższych wniosków Kierownik Filii Nr 2 MOPR w dniu 6 lutego 2009 r. wydał dwie decyzje, to jest: decyzję Nr [...] o przyznaniu wnioskodawczyni na miesiące luty i kwiecień 2009 r. zasiłku okresowego w wys. 177,38 zł miesięcznie oraz decyzję Nr [...] o przyznaniu jej zasiłku celowego w formie pieniężnej na dofinansowanie bieżących potrzeb i dożywianie w miesiącu kwietniu i w miesiącu czerwcu 2009 r. w wys. po 250 zł. Odwołaniem z dnia 27 lutego 2009 r. B.J. zakwestionowała decyzję z dnia [...] lutego 2009 r. o przyznaniu jej zasiłku celowego w miesiącach kwiecień i czerwiec w wys. po 250 zł. Wskazała w nim, że organ ograniczył przyznaną pomoc do miesiąca kwietnia i czerwca, pomijając miesiące marzec i maj. Samorządowe Kolegium Odwoławcze po analizie akt sprawy decyzją z dnia [...] kwietnia 2009 r. Nr [...] uchyliło kwestionowaną decyzję w całości i przekazało sprawę MOPR do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu wskazano, że zakwestionowana decyzja narusza art. 106 ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2008 r. Nr 115, poz. 728 ze zm.). Kolegium podniosło, że wnioski o przyznanie pomocy społecznej (m. in. zasiłku celowego) B.J. wniosła w miesiącu lutym 2009 r., natomiast sentencja skarżonej decyzji informuje, że zasiłek celowy został przyznany na miesiące kwiecień i czerwiec, co narusza przepis art. 106 ust 3 cytowanej ustawy. Organ odwoławczy stwierdził, że Kierownik Filii Nr 2 MOPR decyzją z dnia [...] listopada 2008 r. przyznał odwołującej się zasiłek celowy w kwocie 200 zł od miesiąca grudnia 2008 r. do lutego 2009 r., a więc w miesiącu lutym korzystała ona z pomocy społecznej. We wniosku z 23 lutego 2009 r. B.J. wniosła o przyznanie pomocy społecznej w formie zasiłku celowego i okresowego począwszy od miesiąca marca 2009 r., wobec czego zdaniem Kolegium, obowiązkiem organu I instancji było podjęcie próby wyjaśnienia wnioskodawczyni obowiązującego stanu prawnego i zachęcenie jej do składania kolejnego wniosku o pomoc społeczną w miesiącu, od którego oczekuje przyznania pomocy społecznej. W sytuacji braku reakcji na powyższe organ powinien był rozpatrzyć taki wniosek zachowaniem art. 106 ust. 3 cyt. ustawy i zadecydować poprzez wydanie rozstrzygnięcia administracyjnego, czy w miesiącu złożenia wniosku przyznanie żądanej w nim pomocy jest zasadne. Powyższą decyzję Kolegium B.J. uznała za niezgodną z prawem i wniosła na nią skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zarzuciła w niej organowi odwoławczemu nieustosunkowanie się do treści wniosków o zwiększenie pomocy finansowej, a szczególności do zawartej w nich informacji o popełnieniu wobec niej osoby dwóch poważnych przestępstw, a mianowicie: przekroczenia przez pracownicę socjalną MOPR uprawnień w celu osiągnięcia korzyści majątkowych, za co grozi kara pozbawienia wolności do lat 10 oraz braku odpowiedniego nadzoru ze strony MOPR nad złą pracą nieuczciwej pracownicy, co doprowadziło do powstania ogromnego zadłużenia czynszowego i zmusiło B.J. do starania się o środki przekraczające ustawowe kryterium. Skarżąca w swojej skardze przedstawiła szczegółowo sposób postępowania i zamiary wobec niej wskazanej powyżej pracownicy MOPR. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wskazał, że zarzuty B.J. dotyczące pracy pracownika socjalnego nie były sformułowane w odwołaniu. Ponadto Kolegium wskazało, że zarzuty odnoszące się do popełnienia przestępstwa przez pracownika socjalnego czy też MOPR nie podlegają rozpatrzeniu przez organy administracji publicznej lecz przez organy ścigania (prokuratura, policja). Zarzuty skargi nawet jeśliby były podniesione na etapie postępowania odwoławczego, nie miałyby wpływu na końcowy wynika sprawy bowiem Kolegium nie posiada kompetencji do ich oceny. Jednocześnie organ wskazał, że skarżona decyzja jest decyzją kasacyjną, wobec czego sprawa będzie przedmiotem ponownego rozpatrzenia przez MOPR , bowiem decyzja organu I instancji zapadła wskutek naruszenia prawa formalnego - art. 106 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej. Odnosząc się do treści skargi Kolegium stwierdziło, że jest ona wynikiem niezrozumienia przez skarżącą treści kwestionowanej decyzji, a podniesione w niej argumenty nie mogą być przedmiotem oceny merytorycznej przez organ odwoławczy. W dniu 29 kwietnia 2009 r. po ponownym rozpatrzeniu sprawy, w wyniku decyzji wydanej przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w dniu [...] kwietnia 2009 r. organ I instancji wydał nową decyzję znak: [...] w której nie przyznał pomocy B.J. w formie zasiłku celowego na dofinansowanie do bieżących potrzeb i na dożywianie w miesiącu lutym 2009 r., przyznał jej zasiłek celowy na dofinansowanie do niezbędnych potrzeb, w tym opłat oraz na dożywianie w miesiącu kwietniu 2009 r. w wys. 250 zł oraz przyznał jej zasiłek celowy na dofinansowanie do opłat oraz na dożywianie w miesiącu czerwcu 2009 r. w wys. 250 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Na podstawie art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Według art. 1 § 2 powołanej ustawy, kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Określone w art. 145 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej p.p.s.a.) podstawy prawne uwzględnienia skargi ograniczone zostały do naruszenia prawa, a zatem kontrolując decyzję administracyjną sąd bada zgodność z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Sąd podziela stanowisko organu odwoławczego, że wobec stwierdzenia naruszenia przez organ I instancji art. 106 ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2008 r. Nr 115, poz. 728 ze zm.), należało decyzję z dnia [...] lutego 2009 r. znak: MOPR.F-2.V/4020/6-38/2/09 uchylić i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez Kierownika Filii Nr 2 Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie . Na wstępie podnieść należy, że stosownie do treści art. 2 ust. 1 cyt. ustawy pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Zaznaczyć trzeba, że zadaniem pomocy społecznej jest wspieranie osób i rodzin w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwianie im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka (art. 3 ust. 1). Nie oznacza to jednak, że pomoc społeczna ma zaspokajać wszystkie potrzeby i oczekiwania osób, które znalazły się w trudnej sytuacji życiowej. Zwłaszcza, że możliwości finansowe ośrodków pomocy społecznej nie są nieograniczone, a liczba osób wymagających wsparcia jest znaczna i stale rośnie. Postawą materialnoprawną zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji wydanej z upoważnienia Prezydenta Miasta przez Kierownika Filii Nr 2 Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie (dalej jako MOPR) był art. 39 ust. 1 i 2 powołanej ustawy o pomocy społecznej, zgodnie z którym zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Z powołanego przepisu wynika, że rozstrzygnięcie w sprawie zasiłku celowego ma charakter uznaniowy zarówno w zakresie przyznania świadczenia, jak też w części odnoszącej się do jego wysokości. Wyznacznikami ustalenia tej wysokości są - z jednej strony - rozmiar potrzeb wnioskodawcy i cel, na który zasiłek jest przyznawany, a z drugiej strony - możliwości finansowe organów pomocy społecznej. Oznacza to, że sam fakt spełniania ustawowych kryteriów nie oznacza automatycznego przyznania osobie zainteresowanej zasiłku celowego na żądany przez wnioskodawcę okres. Z dokonanej analizy akt sprawy wynika, że wniosek skarżącej o przyznanie pomocy pieniężnej w formie zasiłku celowego został złożony na ręce pracownika socjalnego w dniu 23 lutego 2009 r. Z treści powyższego wniosku wynika, że B.J. oczekiwała ustalenia prawa do świadczenia z pomocy społecznej od marca 2009 r. W dniu 24 lutego 2009 r. została przeprowadzona aktualizacja wywiadu środowiskowego. Na podstawie jego wyników Kierownik Filii Nr 2 MOPR wydał decyzję z dnia [...] lutego 2009 r. o przyznaniu wnioskodawczyni zasiłku celowego w kwocie 250 zł w miesiącach kwietniu i czerwcu 2009 r. wskazując, że skarżąca spełnia kryterium dochodowe oraz niezbędne przesłanki wynikające z art. 7 pkt 2-15 ustawy o pomocy społecznej do udzielenia zasiłku celowego w formie pieniężnej na dofinansowanie do bieżących potrzeb i dożywienie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, rozpoznając odwołanie B.J. od powyższej decyzji stwierdziło, że wnioski o przyznanie pomocy społecznej (m. in. zasiłku celowego) wpłynęły do MOPR miesiącu w lutym 2009 r., natomiast sentencja skarżonej decyzji informuje, że zasiłek celowy został przyznany na miesiące kwiecień i czerwiec, wobec czego zakwestionowana decyzja narusza art. 106 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej. Sąd zgadza się ze stanowiskiem Samorządowego Kolegium Odwoławczego, że na gruncie przywołanego przepisu świadczenia pieniężne z pomocy społecznej przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją. W przypadku gdy uprawnienie do świadczenia nie obejmuje pełnego miesiąca, świadczenie przyznaje się za niepełny miesiąc, a kwotę świadczenia ustala się, dzieląc pełne kwoty przez liczbę dni kalendarzowych tego miesiąca i mnożąc przez liczbę dni objętych świadczeniem. Organ odwoławczy trafnie zatem podniósł w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] kwietnia 2009 r., że Kierownik MOPR powinien był rozpatrzyć wnioski skarżącej poprzez wydanie rozstrzygnięcia odnoszącego się także do miesiąca lutego, zgodnie z treścią art. 106 ust. 3 ustawy. Powyższe naruszenie przepisów ustawy o pomocy społecznej MOPR dawało podstawę do zastosowania przepisu art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Kolegium w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji prawidłowo wskazało jakie okoliczności organ I instancji ma uwzględnić przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Ponadto należy wskazać, że nie można czynić organom zarzutów co do braku uwzględnienia przy wydaniu decyzji, że prośba B.J. o przyznanie zasiłku celowego jest następstwem niezgodnego z prawem działania pracownika socjalnego. Jest to podstawowy zarzut jaki skarżąca sformułowała w swojej skardze z dnia 22 maja 2009 r. Sąd zgadza się ze stanowiskiem Kolegium, że ich adresatem powinny być organy ścigania (prokuratura i policja), bowiem ani MOPR ani Kolegium ani Wojewódzki Sąd Administracyjny nie mają uprawnień do stwierdzenia że działania pracowników socjalnych noszą znamiona przestępstwa. Wobec powyższego z uwagi na treść zarzutów zawartych w skardze zgodnie z zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 25 maja 2009 r. kopię skargi B.J. przesłano do Prokuratury Rejonowej. W tym stanie rzeczy wobec braku podstaw do kwestionowania zgodności zaskarżonej decyzji z prawem, należało skargę jako niezasadną oddalić na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). O wysokości kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, przyznanych ustanowionemu z urzędu adwokatowi, Sąd orzekł na podstawie art. 250 cyt. ustawy oraz przepisów § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c w zw. z § 2 ust. 3, rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).