II SA/Lu 3/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia NSA Krystyna Sidor,, Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski, Protokolant Referent Agata Jakimiuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 5 czerwca 2009 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie o odmowie przyznania uprawnień kombatanckich oddala skargę. Decyzją z dnia 20 listopada 2008 r., Nr [...], wydaną na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., po rozpoznaniu wniosku J. S. o ponowne rozpatrzenie sprawy, Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia 16 września 2008 r., Nr [...], odmawiającą wznowienia postępowania administracyjnego, zakończonego decyzją z dnia 23 listopada 2005 r., Nr [...], odmawiającą J. S. przyznania uprawnień kombatanckich. W uzasadnieniu decyzji Kierownik Urzędu wyjaśnił, że decyzją ostateczną z dnia 23 listopada 2005 r., Nr [...], odmówiono J. S. przyznania uprawnień kombatanckich. W dniu 15 maja 2008 r. J. S. złożyła do organu administracji wniosek wraz z dokumentacją wymaganą dla przyznania uprawnień kombatanckich. Kierownik Urzędu pismem z dnia 4 czerwca 2008 r. zwrócił się do strony o wyjaśnienie, w jakim trybie żąda ona rozpoznania swego wniosku. W piśmie z dnia 11 czerwca 2008 r. wnioskodawczyni wskazała, iż jej wniosek należy traktować jako podanie o wznowienie postępowania w trybie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. W związku z tym Kierownik Urzędu wezwał stronę do przedstawienia nowych dowodów lub okoliczności stanowiących podstawę do wznowienia postępowania. Pismem z dnia 16 lipca 2008 r. strona poinformowała organ, że nowymi dowodami w tej sprawie oświadczenia świadków W. M. i T. N. z dnia 3 sierpnia 2007 r., złożone do organu w dniu 15 maja 2008 r. Postanowieniem z dnia 15 września 2008 r. Kierownik Urzędu dopuścił do udziału w postępowaniu Stowarzyszenie Żołnierzy Oddziałów Partyzanckich Okręgu L. "Wolność i Niezawisłość" w L. Decyzją z dnia 16 września 2008 r. Nr [...], Kierownik Urzędu odmówił wznowienia postępowania, zakończonego decyzją z dnia 23 listopada 2005 r., Nr [...], odmawiającą J. S. przyznania uprawnień kombatanckich. Organ wskazał, że wniosek o wznowienie postępowania został złożony z uchybieniem terminu określonego w art. 148 § 1 k.p.a., co skutkuje odmową wznowienia postępowania w tej sprawie w myśl art. 149 § 3 k.p.a. Strona złożyła w dniu 15 maja 2008 r. do organu nowe dowody w postaci oświadczeń świadka W. M. z dnia 3 sierpnia 2007 r., J. K. z dnia 18 stycznia 1998 r., T. N. z dnia 3 sierpnia 2007 r. i T. S. z dnia 18 stycznia 1998 r. Oznacza to, jak podkreślił Kierownik, iż wnioskodawczyni złożyła wniosek po upływie miesięcznego terminu do jego wniesienia w myśl art. 148 § 1 k.p.a. Utrzymując w mocy własną decyzję z dnia 16 września 2008 r., Kierownik Urzędu podkreślił, iż w sprawie tej prawidłowo odmówiono wznowienia postępowania, albowiem z akt sprawy wynika, iż nowymi dowodami strona dysponowała na pewno już w 2007 r., a więc jej wniosek o wznowienie postępowania z dnia 15 maja 2008 r. złożony został z uchybieniem terminu określonego w art. 148 § 1 k.p.a. Od decyzji tej skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie złożyła J. S., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz wznowienie postępowania administracyjnego w sprawie przyznania uprawnień kombatanckich. Skarżąca podkreśliła, iż nie może ponosić odpowiedzialności za przekroczenie terminu ze względu na podeszły wiek i poważny stan zdrowia. Na dowód tego załączyła do skargi orzeczenie Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej do spraw Inwalidztwa i Zatrudnienia w L. z dnia 21 października 1987 r. zaliczające skarżącą na trwałe do pierwszej grupy inwalidzkiej oraz zaświadczenie lekarza rodzinnego z dnia 3 grudnia 2008 r. stwierdzające, że skarżąca cierpi na zaburzenia pamięci i koncentracji, nerwicę lękowo-depresyjną oraz inne schorzenia. Zdaniem strony Kierownik Urzędu odmawiając – w tych okolicznościach – wznowienia postępowania nadużył swoich uprawnień określonych w art. 5 kodeksu cywilnego. Do skargi przyłączyło się Stowarzyszenie Żołnierzy Oddziałów Partyzanckich Okręgu L. "Wolność i Niezawisłość" w L., podzielając zarzuty podniesione w skardze. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd administracyjny sprawuje kontrolę w zakresie zgodności zaskarżonej decyzji z obowiązującym prawem, do czego uprawniony jest w świetle art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.). Zaskarżona decyzja prawa nie narusza, a zatem skargi na tę decyzję nie można uznać za zasadną. Organ administracji publicznej prawidłowo zastosował przepisy ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego dotyczące wznowienia postępowania. W myśl przepisu art. 145 § 1 k.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli zachodzą przesłanki wymienione w pkt 1-8 powołanego przepisu. Stosownie do tego przepisu postępowanie wznawia się w szczególności, gdy wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję (pkt 5). Tryb wnoszenia podania oraz termin wniesienia podania o wznowienie postępowania określony został w art. 148 § 1 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem wniosek o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Oznacza to, że strona ze skutkiem prawnym może złożyć podanie o wszczęcie postępowania w sprawie wznowienia postępowania w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania. Należy więc przyjąć, że zachowanie terminu miesięcznego musi być udowodnione przez stronę (B. Adamiak (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wyd. C.H. Beck, Warszawa 2006, s. 671). Organ administracji zobowiązany jest z urzędu badać zachowanie terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. Należy bowiem podkreślić, iż wszczęcie postępowania wznowieniowego na wniosek strony, mimo uchybienia terminu, stanowi rażące naruszenie prawa, gdyż godzi w zasadę trwałości decyzji administracyjnych określoną w art. 19 k.p.a. (wyroki NSA z dnia 8 grudnia 1995 r., SA/Wr 1164/95, niepubl. oraz z dnia 6 lipca 2006 r., II OSK 976/05, niepubl.). Jak wynika z akt administracyjnych sprawy, skarżąca J. S. pismem z dnia 15 maja 2008 r. wniosła o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego decyzją Kierownika Urzędu z dnia 23 listopada 2005 r., Nr [...], w sprawie odmowy przyznania jej uprawnień kombatanckich – na podstawie powołanego wyżej art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Do wniosku tego dołączyła dokumenty w postaci oświadczeń świadka W. M. z dnia 3 sierpnia 2007 r., T. N. z dnia 3 sierpnia 2007 r., J. K. z dnia 18 stycznia 1998 r. i T. S. z dnia 18 stycznia 1998 r. Z akt tych wynika również, że wskazane wyżej oświadczenia J. K. z dnia 18 stycznia 1998 r. i T. S. z dnia 18 stycznia 1998 r. były znane Kierownikowi Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, bowiem zostały złożone przez skarżącą po raz pierwszy w postępowaniu administracyjnym zakończonym powołaną wyżej decyzją z dnia 23 listopada 2005 r., Nr [...], o odmowie przyznania uprawnień kombatanckich. Organowi administracji nie były natomiast znane pozostałe dowody złożone przez skarżącą w dniu 15 maja 2008 r., to jest oświadczenia świadka W. M. z dnia 3 sierpnia 2007 r. oraz T. N. z dnia 3 sierpnia 2007 r. Prawidłowe jest stanowisko Kierownika Urzędu, że wniosek o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego decyzją z dnia 23 listopada 2005 r., Nr [...], odmawiającą J. S. przyznania uprawnień kombatanckich, został złożony po upływie terminu określonego w art. 148 § 1 k.p.a., a zatem należało wydać decyzję o odmowie wznowienia postępowania na podstawie art. 149 § 3 k.p.a. Złożone przez skarżącą nowe dowody pochodzą z roku 2007, a skarżąca nie wskazała żadnych okoliczności świadczących, że wniosek o wznowienie postępowania został przez nią złożony w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym dowiedziała się o tych dowodach. Skarżąca zresztą, jak wynika ze skargi, nie kwestionuje uchybienia powyższego terminu, a jedynie podnosi, iż nie może ponosić negatywnych konsekwencji przekroczenie terminu z uwagi na swój podeszły wiek i poważny stan zdrowia. Od negatywnych skutków uchybienia terminu strona mogła bronić się, wnosząc prośbę o przywrócenie terminu (art. 58 § 1 k.p.a.). Z akt administracyjnych sprawy nie wynika jednak, by skarżąca taki wniosek składała w toku postępowania administracyjnego. Nawet jednak gdyby uznać, że skarżąca złożyła wniosek o wznowienie postępowania w terminie określonym w art. 148 § 1 k.p.a., to brak było podstaw do wznowienia postępowania zakończonego w tej sprawie. Podstawa wznowienia, na którą powołuje się skarżąca, określona w art. 145 §1 pkt 5 k.p.a. należy do grupy przyczyn, które istniały przed wydaniem decyzji, a mianowicie ujawnienie nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji ostatecznej, nie znanych organowi, który wydał tę decyzję. Jeżeli zatem organ administracji państwowej wznowił postępowanie na podstawie dowodów lub okoliczności, które miały miejsce po wydaniu decyzji, to takie przekroczenie prawa wbrew jasnym i określonym w sposób niedwuznaczny przesłankom tego przepisu, stanowi rażące naruszenie prawa, w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. (por. wyrok NSA z dnia 29 marca 1985 r., III SA 1051/84, GAP 1987, nr 6, s. 46; B. Adamiak (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego..., s. 656). Nowe dowody powołane przez skarżącą, to jest oświadczenia świadka W. M. z dnia 3 sierpnia 2007 r. oraz T. N. z dnia 3 sierpnia 2007 r., nie istniały w dniu wydania decyzji ostatecznej Kierownika Urzędu z dnia 23 listopada 2005 r., Nr [...], odmawiającej J. S. przyznania uprawnień kombatanckich. Wznowienie – w tych okolicznościach – postępowania administracyjnego i wydanie merytorycznej decyzji na podstawie art. 151 k.p.a. stanowiłoby rażące naruszenie prawa, skutkujące stwierdzeniem nieważności tej decyzji. Odnosząc się do podniesionego w skardze zarzutu naruszenia art. 5 kodeksu cywilnego, należy podkreślić, iż jest on niezasadny. Powołany przepis stanowi, że nie można czynić ze swego prawa użytku, który by był sprzeczny ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem tego prawa lub z zasadami współżycia społecznego. Takie działanie lub zaniechanie uprawnionego nie jest uważane za wykonywanie prawa i nie korzysta z ochrony. W orzecznictwie sądowym ugruntowany jest pogląd, że art. 5 k.c. wytycza granice, w jakich osoba uprawniona może czynić użytek z przysługującego jej prawa; ze względu jednak na swą przynależność do systemu prawa cywilnego klauzula zgodności z zasadami współżycia społecznego nie może być stosowana w ocenie uprawnień lub obowiązków powstających w obszarze normowanym przepisami prawa administracyjnego, w których nie występuje jej odpowiednik. W postępowaniu administracyjnym przepisy kodeksu cywilnego (w tym także art. 5 k.c.), mogą być stosowane tylko wówczas, gdy tak stanowi konkretny przepis materialnego prawa administracyjnego (por. wyroki NSA z dnia 23 maja 1995 r., SA/Sz 347/95, niepubl., z dnia 15 grudnia 1987 r., I SA 177/87, ONSA 1987, nr 2, poz. 88 oraz z dnia 22 września 1983 r., SA/Wr 367/83, ONSA 1983, nr 2, poz. 75). W niniejszej sprawie taka sytuacja nie zachodzi, albowiem zaskarżona decyzja została wydana wyłącznie w oparciu o przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, a nie na podstawie przepisów materialnego prawa administracyjnego. Ubocznie jedynie należy wyjaśnić, iż żaden z przepisów ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tekst jednolity Dz.U. z 2002 r. Nr 42, poz. 371 ze zm.), stanowiących materialnoprawną podstawę decyzji w przedmiocie przyznania uprawnień kombatanckich, nie odsyła do stosowania art. 5 k.c. ani innych przepisów prawa cywilnego. Z tych względów, wobec braku podstaw do uwzględnienia skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na podstawie przepisu art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm.).