II SA/Lu 30/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec Sędziowie Sędzia WSA Brygida Myszyńska-Guziur (sprawozdawca) Asesor sądowy Bartłomiej Pastucha Protokolant Referent Agata Kuśmirska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 kwietnia 2026 r. sprawy ze skargi E. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia 24 listopada 2025 r., znak: SKO.41/2185/OS/2025 w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego zasiłku pielęgnacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie na rzecz skarżącej E. J. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. E. J. (dalej jako "strona", "skarżąca"), wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia 24 listopada 2025 r. w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego zasiłku pielęgnacyjnego. Z akt sprawy wynika, że E. J. w dniu 10 września 2014 r. została ustanowiona opiekunem prawnym całkowicie ubezwłasnowolnionego T. J., legitymującego się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Decyzją z dnia 22 listopada 2016 r. Wójta Gminy Niemce (dalej również jako "organ I instancji") na wniosek E. J., działającej jako opiekun prawny T. J., został przyznany zasiłek pielęgnacyjny osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia legitymującej się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Wskazana decyzja została zmieniona decyzją organu I instancji z dnia 8 listopada 2018 r. w związku ze zwiększeniem wysokości zasiłku pielęgnacyjnego. Decyzją z dnia 20 lutego 2025 r., nr OPS-ŚR.526.000207.2025, Wójt Gminy Niemce uznał za nienależnie pobrany zasiłek pielęgnacyjny osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia legitymującej się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, na T. J., w kwocie 18619,60 zł, w okresie od 1 listopada 2016 r. do 30 września 2024 r. Odsetki na dzień wydania decyzji wyniosły 7554,41 zł oraz zobowiązał E. J. do zwrotu nienależnie pobranego zasiłku pielęgnacyjnego w kwocie 18619,60 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie naliczonymi od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu wypłaty świadczeń rodzinnych do dnia spłaty. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że w dniu 28 listopada 2024 r. pismem z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych sygn. sprawy: 290000/4121/1051602/2024 poinformowano organ, że T. J. pobierał dodatek pielęgnacyjny w okresie od 1 sierpnia 2013 r. do chwili obecnej. Wskazano także, że na podstawie uzyskanych informacji organ I instancji wydał decyzję nr OPS-ŚR.5221.000131.2025 z dnia 14 stycznia 2025 r. w myśl art. 151 § 2 w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., stwierdzającą wydanie decyzji przyznającej świadczenie z naruszeniem przepisów prawa. Od dnia doręczenia decyzji upłynęło pięć lat i w związku z tym organ nie mógł orzekać o uchyleniu decyzji, a jedynie stwierdzeniu wydania decyzji z naruszeniem przepisów prawa. Wobec powyższego Wójt uznał, że skarżącej nie przysługiwało prawo do pobierania świadczeń rodzinnych w postaci zasiłku pielęgnacyjnego dla T. J. w okresie od 1 listopada 2016 r. do 30 września 2024 r. Od wskazanej decyzji strona nie złożyła odwołania. Wnioskiem z dnia 6 czerwca 2025 r. E. J., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, zwróciła się o stwierdzenie nieważności decyzji Wójta Gminy Niemce z dnia 20 lutego 2025 r. wydanej z rażącym naruszeniem prawa. Strona wniosła o dopuszczenie dowodu z dokumentów, tj. wyroku Sądu Rejonowego L.-W. w L. z dnia 10 września 2014 r. wraz z zaświadczeniem na okoliczność daty ustanowienia E. J. przedstawicielem ustawowym T. J., braku wiedzy o jakichkolwiek świadczeniach przyznanych na rzecz T. J. przed ustanowieniem wnioskodawcy jako przedstawiciela ustawowego T. J., zeznań strony na okoliczność przebiegu ubiegania się o dodatek pielęgnacyjny, braku wiedzy co do przyznania zasiłku pielęgnacyjnego, braku powiadomienia przez pracownika organu o przeciwwskazaniach do wystąpienia z wnioskiem o przyznanie dodatku pielęgnacyjnego oraz o zwrócenie się do ZUS oddział w P. z wnioskiem o przesłanie informacji, kto składał wniosek w przedmiocie ustalenia prawa do dodatku pielęgnacyjnego ustalonego decyzją z dnia 1 sierpnia 2013 r. na rzecz T. J.. Strona podniosła, że nie składała wniosku do ZUS o zasiłek pielęgnacyjny, gdyż w 2013 r. nie była opiekunem prawnym T. J., nie pobierała zasiłku z ZUS, składając w 2016 r. wniosek o przyznanie dodatku pielęgnacyjnego, nie miała świadomości tego, iż wniosek ten koliduje z wcześniej przyznanym zasiłkiem pielęgnacyjnym, nie działała w sposób świadomy i zamierzony w tym zakresie. Decyzją z dnia 24 listopada 2025 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji z dnia 20 lutego 2025 r., Nr OPS-ŚR.526.000207.2025. Kolegium powołując treść art. 156 §1 k.p.a. wskazało, że w aktach sprawy znajduje się pismo Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, z którego wynika, że T. J. jest uprawniony na stałe do dodatku pielęgnacyjnego. Wskazano również, że zgodnie z treścią art. 16 ust. 6 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2025 r., poz. 1208 – dalej jako "u.ś.r.") zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje osobie uprawnionej do dodatku pielęgnacyjnego. Organ odwoławczy stwierdził, że po ponownej analizie sytuacji strony prawidłowo organ I instancji ustalił, iż świadczenia wypłacone w w-w. okresach są kwalifikowane jako nienależnie pobrane. Zdaniem Kolegium podniesione we wniosku argumenty pozostają zatem bez żadnego wpływu na zapadłe rozstrzygniecie, bowiem w sytuacji pobrania nienależnych świadczeń na właściwym organie spoczywa obowiązek ustalenia wysokości tych świadczeń i żądania ich zwrotu. Rozstrzygniecie to oparte jest jedynie na udokumentowanej i nie budzącej wątpliwości okoliczności pobrania świadczeń w sposób nienależny, a w postępowaniu tym nie rozważa się indywidualnej sytuacji rodziny, której dotyczy ta problematyka. W powołanej na wstępie skardze do tut. Sądu skarżąca wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji, stwierdzenie nieważności decyzji z dnia 20 lutego 2025 roku, nr OPS-ŚR.526.000207.2025 oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych zarzuciła naruszenie: I. przepisów postępowania (mających istotny wpływ na wynik sprawy) tj.: - art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a., polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w tym niewyjaśnienie zakresu podmiotowego i czasowego udzielonego dodatku pielęgnacyjnego; - art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a., polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w tym pominięcie wniosków dowodowych zgłoszonych przez skarżącą; - art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego w sprawie, w tym szczególności pominiecie tych dowodów które uzasadniałby uznanie zaistnienia "szczególnie uzasadnione okoliczności" w niniejszej sprawie; - art. 8 § 1 k.p.a. poprzez przeprowadzenie postępowania w zakresie ustalenia dodatku pielęgnacyjnego w sposób wadliwy i bez zbadania wszystkich okoliczności sprawy, a następnie wydanie decyzji nakazującej zwrot świadczenia tym samym naruszając zasadę zaufania obywateli do organów władzy publicznej; - art. 8 i 107 § 3 k.p.a. przez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji z uwagi na zawarcie w nim zbyt ogólnych stwierdzeń, brak wyjaśnienia prawnego i faktycznego przyjętego rozstrzygnięcia, co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz uniemożliwia dokonanie kontroli zaskarżonej decyzji; II. przepisów prawa materialnego tj.: - art. 30 ust. 2 u.ś.r. w zw. z art. 156 § 1 pkt. 2 k.p.a. polegająca na zastosowaniu tego przepisu i przyjęciu, iż w realiach niniejszej sprawy E. J. w sposób celowy i zamierzony wprowadziła organ w błąd i na tej podstawie uzyskała świadczenia, którego zwrot następnie orzeczono, w sytuacji i w zakresie w jakim E. J. nie była opiekunem prawnym T. J. w roku 2013 (tj. w roku przyznania świadczenia z ZUS). a także nie wnioskowała o takowe świadczenie co finalnie powinno prowadzić Kolegium do wniosku o rażącym naruszenia prawa w zakresie wydania decyzji o zwrocie świadczenia z ww. przyczyn. W uzasadnieniu skargi podniesiono m.in., że organ nie uczynił niczego poza samoistnym przyjęciem, iż E. J. - po ustanowieniu jej jako przedstawiciela ustawowego T. J. (co nastąpiło z końcem grudnia 2014 roku) - składając pod koniec roku wniosek o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego działała w sposób celowo wprowadzający organ w błąd lub składając fałszywe zeznania i dokumenty. Organ tej okoliczność w żaden sposób nie zweryfikował. Gdyby bowiem poczynił minimalne starania i zawnioskował do ZUS o wskazanie kto i w jakich okolicznościach w roku 2013 wnioskował o przyznanie dodatku pielęgnacyjnego to z łatwością uzyskałby informację, iż nie dokonywała tego E. J., gdyż w tej dacie osoba ta nie była przedstawicielem T. J.. Organ niejako z automatu bez właściwej weryfikacji przepisów dokonał ustalenia, iż skarżąca była pobierającym zasiłek pielęgnacyjny z ZUS w dacie składania wniosku o dodatek pielęgnacyjny, co nie miało miejsca. Zdaniem skarżącej w realiach niniejszej sprawy doszło do wydania decyzji z rażącym naruszeniem prawa i wydanie decyzji, która finalnie narusza praworządność. Organ wydając zaskarżoną decyzję nie dokonał ustalenia podstawowych faktów i przebiegu ustalania praw do kolidujących ze sobą świadczeń. Rażący charakter wydanej decyzji sprowadzą się do oczywistego i widocznego już na pierwszy rzut oka wadliwego zastosowania przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych do podmiotu ([...] który nie był stroną decyzji ustalającej prawo do zasiłku pielęgnacyjnego z ZUS, a tym sam nieuprawnionemu uznaniu, iż E. J. w sposób celowy i zamierzony wprowadziła organ w błąd składając wniosek do Wójta Gminy Niemca w przedmiocie dodatku pielęgnacyjnego. Dodatkowo wskazano, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji sprowadza do konstatacji, iż organ w ogóle nie zbadał przesłanek nieważności decyzji. Organ w całości pominął w jakich okolicznościach doszło do wydania decyzji o przyznaniu zasiłku pielęgnacyjnego oraz tego czy Skarżąca mogła/działała w jakiejkolwiek świadomości o tym, iż wobec T. J. była wcześniej wydana decyzja, która stanowiła przeszkodę do ustalenia świadczenia na rzecz E. J.. Sytuacją powyższa jest kuriozalna, a przede wszystkim wadliwa i to w stopniu rażącym. W odpowiedzi na skargę, Kolegium wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143, dalej jako: - "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Rozpoznając wniesioną w niniejszej sprawie skargę, tutejszy Sąd stwierdził, że skarga zasługiwała na uwzględnienie, ale z innych przyczyn niż w jej wskazane. W niniejszej sprawie zaskarżone rozstrzygnięcie zostało wydane w jednym z nadzwyczajnych postępowań - postępowaniu nieważnościowym. Jak słusznie wskazał NSA w wyroku z 13 lipca 2023 r., sygn. akt III OSK 1217/22 (wszystkie orzeczenia powołane w CBOSA) celem tego postępowania jest wyłącznie ocena czy rozstrzygnięcie (decyzja/postanowienie) objęte tym postępowaniem dotknięte jest jedną z wad kwalifikowanych, o których stanowi art. 156 § 1 pkt 1-7 k.p.a. Katalog tych wad ma charakter zamknięty, co determinuje zakres procedowania organu administracji. W toku rozważanego postępowania organ nie gromadzi materiału dowodowego, a co za tym idzie nie przeprowadza żadnych nowych dowodów, jak ma to miejsce w zwykłym postępowaniu administracyjnym. Jego rola ogranicza się wyłącznie do oceny, czy w świetle zgromadzonego w postępowaniu zwykłym materiału dowodowego i obowiązujących w dacie podjęcia decyzji przepisów prawa, jest ona dotknięta wadami skutkującymi jej nieważnością. Przedmiotem postępowania nieważnościowego nie jest ponowne rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy, która została już raz ostatecznie rozstrzygnięta. Należy bowiem odróżnić wady kwalifikowane zdefiniowane w art. 156 § 1 k.p.a. od wad, które mogłyby co najwyżej skutkować uchyleniem decyzji w toku postępowania zwykłego, ale już z pewnością nie stwierdzeniem jej nieważności w ramach postępowania nadzwyczajnego. Wskazać należy, że organ administracji nie jest związany zarzutami zawartymi we wniosku strony o stwierdzenie nieważności decyzji i jeśli nawet uważa, że podniesione przez wnioskodawcę zarzuty są niezasadne, to musi zbadać z urzędu, czy zaskarżona decyzja nie jest dotknięta chociażby jedną z wad określonych w art. 156 § 1 k.p.a. Dodatkowo podkreślić należy, że stwierdzenie nieważności decyzji stanowi odstępstwo od zasady trwałości decyzji administracyjnych. Dlatego też organ podejmujący rozstrzygnięcie w tym zakresie winien szczególnie uważnie odnieść się do okoliczności danej sprawy oraz podnoszonej przez stronę argumentacji. Wynik tego procesu myślowego powinien następnie znaleźć się w uzasadnieniu podjętej decyzji. W szczególności dotyczy to realizacji zasad określonych w art. 8 i 11 k.p.a. W przedmiotowej sprawie Kolegium odniosło się w sposób lakoniczny jedynie do podnoszonego przez stronę zarzutu wydania decyzji z 20 lutego 2025 r. z rażącym naruszeniem prawa, nie badając z urzędu pozostałych przesłanego stwierdzenia nieważności decyzji, do czego było zobowiązane. W rozstrzyganej sprawie, w ocenie składu orzekającego, uwadze Kolegium umknęło, iż beneficjentem zasiłku pielęgnacyjnego oraz dodatku pielęgnacyjnego jest ubezwłasnowolniony całkowicie T. J., a E. J. jest jego opiekunem prawnym. W związku z tym stroną postępowań w zakresie zasiłku pielęgnacyjnego jest ubezwłasnowolniony całkowicie T. J., a E. J. jedynie go reprezentuje. W tym miejscu wskazania także wymaga, że zasiłek pielęgnacyjny jest świadczeniem rodzinnym przyznawanym w celu częściowego pokrycia wydatków wynikających z konieczności zapewnienia opieki i pomocy innej osoby w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji (art. 16 ust. 1 u.ś.r.). Natomiast dodatek pielęgnacyjny ma zabezpieczyć środki do życia osobie uprawnionej do emerytury lub renty, która została uznana za całkowicie niezdolną do pracy oraz do samodzielnej egzystencji albo ukończyła 75 lat, z zastrzeżeniem ust. 4 (art. 75 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, Dz.U. z 2024 r., poz. 1631). W związku z tym, w przypadku kolizji obu świadczeń, to ustawodawca pozbawił beneficjenta prawa do decydowania, które świadczenie chce otrzymywać. W myśl bowiem art. 16 ust. 6 u.ś.r. zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje osobie uprawnionej do dodatku pielęgnacyjnego. Podkreślić także należy, że stosownie do art. 16 ust. 7 u.ś.r. osobie, której przyznano dodatek pielęgnacyjny za okres, za który wypłacono zasiłek pielęgnacyjny, Zakład Ubezpieczeń Społecznych lub inny organ emerytalny lub rentowy, który przyznał dodatek pielęgnacyjny, wypłaca emeryturę lub rentę pomniejszoną o kwotę odpowiadającą wysokości wypłaconego za ten okres zasiłku pielęgnacyjnego i przekazuje tę kwotę na rachunek bankowy organu właściwego. Zgodnie zaś z art. 16 ust. 8 u.ś.r. przekazanie kwoty odpowiadającej wysokości zasiłku pielęgnacyjnego, o którym mowa w ust. 7, uznaje się za zwrot świadczeń nienależnie pobranych. W związku z tym w orzecznictwie sądowoadministracyjnym oraz w doktrynie wyrażany jest pogląd, że zdarzenie o którym mowa w art. 16 ust. 7 u.ś.r. nie mieści się w przedstawionej w art. 30 ust. 2 u.ś.r. definicji nienależnego świadczenia i tym samym kwota nadpłaconego zasiłku pielęgnacyjnego nie może być w aktualnym stanie prawnym postrzegana jako świadczenie nienależnie pobrane (zob. wyrok NSA z 14 października 2020 r. sygn. akt I OSK 1095/20, postanowienie NSA z 24 września 2021 r. sygn. akt I OSK 282/21, wyrok NSA z 28 czerwca 2024 r. sygn. akt I OSK 1559/23, wyrok WSA w Poznaniu z 7 grudnia 2023 r. sygn. akt IV SA/Po 536/23, wyrok WSA we Wrocławiu z 5 marca 2025 r. sygn. akt IV SA/Wr 390/24, wyrok WSA w Białymstoku z 23 stycznia 2024 r. sygn. akt II SA/Bk 594/24, dostępne w CBOSA, oraz B. Chludziński (w:) Świadczenia rodzinne. Komentarz, wyd. II, red. P. Rączka, LEX/el. 2023, art. 16). W orzeczeniach tych wskazuje się, że art. 16 ust. 7 u.ś.r. stanowi lex specialis w stosunku do art. 30 ust. 2 u.ś.r. Przepis ten dotyczy bowiem tylko jednego z rodzajów świadczeń rodzinnych, jakim jest zasiłek pielęgnacyjny i ściśle określonej sytuacji, w której świadczenie to nie jest należne beneficjentowi, a przy tym w sposób odmienny rozstrzyga sposób zwrotu tego świadczenia. Procedura opisana w art. 16 ust. 7 i 8 u.ś.r. nie ma zastosowania w żadnej innej sytuacji, w których organ umocowany będzie do żądania zwrotu zasiłku pielęgnacyjnego, a które odpowiadają definicji legalnej świadczenia nienależnie pobranego, przedstawionej w art. 30 ust. 2 u.ś.r. To zaś prowadzi do wniosku, że niezależnie od tego, czy w sytuacji opisanej w art. 16 ust. 7 u.ś.r. zasiłek pielęgnacyjny należy uznać za świadczenie nienależnie pobrane w rozumieniu art. 30 ust. 2 u.ś.r. czy też nie, zgodnie z merytoryczną regułą kolizyjną, wyrażaną formułą lex specialis derogat legi generali, procedura zwrotu zasiłku pielęgnacyjnego, opisana w art. 16 ust. 7 i 8 u.ś.r., wyłącza możliwość prowadzenia na podstawie art. 30 u.ś.r. postępowania administracyjnego w celu ustalenia nienależnego pobrania tego świadczenia i zobowiązania do jego zwrotu oraz wydania w tym zakresie decyzji. Ustawodawca w przepisach w art. 16 ust. 7 i 8 u.ś.r. wyraźnie przesądził, że opisana w nich konsekwencja prawna następuje z mocy prawa, nie przewidując jednocześnie w opisanej sytuacji wydawania decyzji w przedmiocie uznania świadczenia za nienależnie pobrane i zobowiązania do jego zwrotu, w odróżnieniu od innych przypadków nienależnie pobranych świadczeń, gdzie tryb decyzyjny wynika z art. 30 ust. 3 i 5 u.ś.r. (por. wyrok NSA z 28 grudnia 2023 r., sygn. akt I OSK 2075/22, dostępny w CBOSA). W orzeczeniu tym NSA podał także, że z uzasadnienia rządowego projektu ustawy z dnia 24 lipca 2015 r. o zmianie ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz ustawy o świadczeniach rodzinnych (która wprowadziła instytucję z art. 16 ust. 7 i 8 u.ś.r.) wynika, że mechanizm ten wzorowany był na analogicznym rozwiązaniu funkcjonującym w ramach art. 99 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2019 r. poz. 1507, dalej: "u.p.s."). Wskazany przepis przewiduje, że osobie, której przyznano emeryturę lub rentę za okres, za który wypłacono zasiłek stały lub zasiłek okresowy, ZUS oraz inne organy rentowe, które przyznały emeryturę lub rentę, wypłacają to świadczenie pomniejszone o kwotę odpowiadającą wysokości wypłaconych za ten okres zasiłków i przekazują te kwoty na rachunek bankowy właściwego ośrodka pomocy społecznej. W orzecznictwie NSA jednoznacznie przyjmuje się, że potrącenie dokonywane na podstawie art. 99 ust. 1 u.p.s. następuje z mocy prawa, bez potrzeby wydawania w tym celu decyzji administracyjnej (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 marca 2011 r. sygn. akt I OSK 1942/10 oraz z 20 czerwca 2017 r. sygn. akt I OSK 756/16, dostępne w CBOSA). W związku z tym w sytuacji, w której jednocześnie pobierany był zasiłek pielęgnacyjny i dodatek pielęgnacyjny organ pierwszej instancji może wydać jedynie decyzję uchylającą decyzję, na mocy której przyznano stronie zasiłek pielęgnacyjny. W takiej sytuacji decyzja ta będzie wywierała wyłącznie skutki ex nunc, tj. od chwili jej wydania na przyszłość. Organ nie może jednak wydać decyzji uznającej zasiłek pielęgnacyjny za nienależnie pobrany bowiem osobie, której przyznano dodatek pielęgnacyjny za okres, za który wypłacono zasiłek pielęgnacyjny, Zakład Ubezpieczeń Społecznych lub inny organ emerytalny lub rentowy, który przyznał dodatek pielęgnacyjny, wypłaca emeryturę lub rentę pomniejszoną o kwotę odpowiadającą wysokości wypłaconego za ten okres zasiłku pielęgnacyjnego i przekazuje tę kwotę na rachunek bankowy organu właściwego (art. 16 ust. 7 u.ś.r.), a przekazanie kwoty odpowiadającej wysokości zasiłku pielęgnacyjnego, o którym mowa powyżej, uznaje się za zwrot świadczeń nienależnie pobranych (art. 16 ust. 8 u.ś.r.). Przepis art. 30 ust. 2 pkt 2 u.ś.r. nie ma zatem zastosowania w tego rodzaju sprawie. Dodatkowo istotną dla strony jest okoliczność, że pomniejszenie następuje o kwotę odpowiadającą wysokości wypłaconego zasiłku, bez naliczania dodatkowych odsetek, co stanowi odstępstwo od reguły naliczania odsetek od innych nienależnie pobranych świadczeń. (W. Maciejko; Świadczenia rodzinne. Komentarz do art. 16 Legalis, Wyd. 5, Warszawa 2019). W niniejszej sprawie fakt jednoczesnego pobierania przez całkowicie ubezwłasnowolnionego T. J. zasiłku pielęgnacyjnego oraz dodatku pielęgnacyjnego wynika z akt sprawy i nie budzi wątpliwości Sądu. Niemniej jednak z wyżej podanych względów - brak było jakichkolwiek podstaw, aby organ wypłacający zasiłek pielęgnacyjny wszczynał na podstawie art. 30 ust. 2 u.ś.r. postępowanie zakończone wydaniem decyzji uznającej świadczenie rodzinne za nienależnie pobrane, a także prowadził to postępowanie wobec opiekuna prawnego osoby ubezwłasnowolnionej całkowicie. Podkreślić bowiem należy, że w obecnym stanie prawnym (obowiązującym od 4 marca 2016 r. – nadanym ustawą z dnia 24 lipca 2015 r. o zmianie ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz ustawy o świadczeniach rodzinnych - Dz.U. z 2015 r. poz. 1302) nie wszczyna się postępowań o ustalenie (i ewentualnie o zwrot) nienależnie pobranych zasiłków pielęgnacyjnych, z uwagi na jednoczesne pobieranie dodatku pielęgnacyjnego i nie wydaje się decyzji w tym przedmiocie. W świetle art. 16 ust. 7 i 8 u.ś.r. do uznania świadczenia za nienależnie pobrane i podlegające zwrotowi dochodzi bowiem z mocy samego prawa. W rozpoznawanej sprawie powyższe okoliczności nie zostały dostrzeżone przez Kolegium. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze winno uwzględnić powyższe rozważania Sądu i stosując się do warunkujących prawidłowość postępowania administracyjnego przepisów wydać rozstrzygnięcie odpowiadające prawu. Z tych względów Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. orzekł jak w wyroku (pkt I sentencji wyroku). O kosztach postępowania (pkt II sentencji wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1935 z późn. zm.), w wysokości 480 zł.