II SA/Lu 301/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Maciej Kierek, Sędziowie Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz, Asesor WSA - Wiesława Achrymowicz (spr.), Protokolant Asystent sędziego Łucja Krasińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 maja 2005 r. sprawy ze skargi A. P. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...]., Nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich oddala skargę. II SA/Lu 301/05 UZASADNIENIE Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych , po wyczerpaniu trybu odpowiadającego instancyjnemu, zainicjowanemu przez A. P., decyzją z dnia [...] r. utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] r. o pozbawieniu A. P. uprawnień kombatanckich, przyznanych uprzednio z tytułu walki zbrojnej o utrwalanie władzy ludowej w okresie od maja do września 1946r. W uzasadnieniu wskazał na rozstrzygającą prawnie okoliczność zatrudnienia A. P. w organach Bezpieczeństwa Publicznego w latach 1948 do 1953, która wyczerpuje hipotezę art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, a w związku z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. a i art. 25 ust. 4 przywołanej ostatnio ustawy, gdy nie ma znaczenia podstawa tego zatrudnienia, charakter pełnionej funkcji czy zakres wykonywanych zadań, skoro co do zasady współpraca z organami represji, nastawionymi na zwalczanie polskich ruchów niepodległościowych musi podlegać negatywnej ocenie. Jednocześnie zainteresowany nie wykazał zaistnienia okoliczności z art. 21 ust. 3 pkt 1 rozważanej ustawy, które jako jedyne mogłyby wyłączać zastosowanie instytucji pozbawienia statusu kombatanta w okolicznościach rozpatrywanej sprawy. Przedstawione stanowisko prawne organ rozstrzygający poparł nadto obszernie przytoczonym i rozważonym orzecznictwem Trybunału Konstytucyjnego, Sądu Najwyższego oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego. Na powyższe rozstrzygnięcie administracyjne skargę złożył A. P., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji. Zarzucał organowi administracji powzięcie decyzji niezgodnej z prawem, pomijającej jego trudną sytuację zdrowotną, a w konsekwencji życiową, która stanowiła dlań realną przeszkodę dla należytej obrony swych interesów w sprawie. Jako osoba sparaliżowana nie był bowiem w stanie przedłożyć dowodów na okoliczności wymagane treścią art. 21 ust. 3 pkt 1, gdy nadto zważyć upływ znacznego okresu czasu od rozpatrywanych zdarzeń. Natomiast wszelkie wątpliwości winny być interpretowane na korzyść zainteresowanego. W odpowiedzi na skargę, Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wnosił o jej oddalenie, w pełni podtrzymując stanowisko wraz z jego argumentacją faktyczną i prawną, zawarte w zaskarżonej decyzji. Akcentował obligatoryjny charakter przepisu art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, jako podstawy prawnej pozbawienia statusu kombatanta, przy bezspornym zatrudnieniu skarżącego w organach Bezpieczeństwa Publicznego we wskazanym ustawowo okresie czasu, co rozstrzygające, gdy z kolei bez prawnego znaczenia pozostaje tytuł prawny, leżący u podstaw tego zatrudnienia, charakter pełnionej funkcji, także gdy zważyć ugruntowane stanowisko w orzecznictwie sądowoadministracyjnym. Na gruncie zastosowanej instytucji pozbawienia statusu kombatanta nie chodzi bowiem o indywidualną ocenę czynów konkretnej osoby, lecz o pozbawienie jej przywilejów z racji przynależności do jednoznacznie negatywnie ocenionych struktur państwowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając skargę zważył, co następuje: Zgodnie z dyspozycją art. 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a w związku z art. 1 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych, kognicji sądowoadministracyjnej została poddana kontrola działalności organów administracji publicznej w aspekcie legalności, gdy niniejszym badana, objęta skargą decyzja, w stwierdzonych okolicznościach sprawy, ten rozstrzygający wymóg realizuje. Przepis art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. a ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego stanowi, że uprawnienia określone w tej ustawie nie przysługują między innymi osobie, która w latach 1944 do 1956 pełniła służbę lub funkcję i była zatrudniona w strukturach Urzędów Bezpieczeństwa, Służby Bezpieczeństwa i Informacji Wojskowej, a także nadzorujących je komórkach jednostek zwierzchnich związanych ze stosowaniem represji wobec osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej, przy czym na gruncie powołanego unormowania bez rozstrzygającego znaczenia pozostaje rodzaj wykonywanych zadań czy pełnione tam funkcje bądź poniesienie z tego tytułu odpowiedzialności prawnej, co prawidłowo stwierdza organ administracji. W świetle twierdzeń samego skarżącego, zawartych w jego życiorysie opatrzonym datą 10 czerwca 1983r., a dalej w jego deklaracji członkowskiej, kierowanej do Związku Bojowników o Wolność i Demokrację, opatrzonej kolejnym numerem 1975/84, okresie od grudnia 1948r. do roku 1953 bezsprzecznie pracował w organach Urzędu Bezpieczeństwa. Następnie okoliczności tej, o rozstrzygającym jurydycznie znaczeniu, zainteresowany nie podważał w toku postępowania administracyjnego. Zatem ustalenia faktyczne organu w tym zakresie są w pełni prawidłowe. Jednocześnie skarżący nie wykazał przed organem administracji istnienia przesłanki stanowionej mocą art. 21 ust. 3 pkt 1 rozważanej ustawy z dnia 24 stycznia 1991r., wyłączającej rygor pozbawienia uprawnień kombatanckich, ale jedynie w sytuacji przedłożenia dowodów, że do wymienionych w art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. a służb i organów został skierowany przez organizacje niepodległościowe lub przez te organizacje był zwerbowany w celu udzielenie im pomocy. Ciężar dowodu dla wykazania tej okoliczności spoczywa na samym zainteresowanym. Powyższe zasadnie przesądza organ administracji. Nie jest też uprawniony zarzut skarżącego, by to zły stan zdrowia miał wykluczyć możliwość przedłożenia przezeń dowodów na okoliczności objęte hipotezą art. 21 ust. 3 pkt 1 rozważanej ustawy. Organ administracji bowiem pismem z daty 10 października 2003r. wzywał zainteresowanego do przedłożenia tych dokumentów z pouczeniem o rygorze na wypadek pozostania bezczynnym. Następnie dla umożliwienia zrealizowania tegoż obowiązku zawiesił postępowanie administracyjne przed organem pierwszej instancji. Nadto wobec choroby samego zainteresowanego, w postępowaniu reprezentowała jego interesy żona, o statusie pełnomocnika, która nie pozostawała bierna, prowadząc z organem administracji korespondencję dla obrony interesów męża, inicjując w jego imieniu postępowanie odwoławcze, a następnie sądowoadministracyjne. Powyższe uzasadnia stanowisko, iż organ administracji prowadząc postępowanie wyjaśniające w pełni umożliwił zainteresowanemu wyczerpanie inicjatywy dowodowej dla skutecznego wykazania korzystnych dlań okoliczności faktycznych. Dodatkowo wymaga podkreślenia istota proceduralnej instytucji pełnomocnika, która ma służyć między innymi zapewnieniu mocodawcy zrealizowania pełni praw strony postępowania w sytuacji, gdy z jakichkolwiek względów nie może działać osobiście. Zatem procedowanie organu administracji spełniło wymagania stanowione w art. 7 k.p.a. i art. 10 § 1 k.p.a. a w związku z art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. Prawidłowe ustalenie przez organ administracji zaistnienia bezsprzecznej okoliczności z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. a, o charakterze bezwzględnie obowiązującym, przy braku wykazania przez skarżącego jedynej przesłanki wyłączającej jego zastosowanie, zawartej w art. 21 ust. 3 pkt 1, ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, w następstwie czyni prawnie zasadnym wyłączenie uprawnienia zainteresowanego dla utrzymania statusu kombatanta, co w stwierdzonych okolicznościach prawnych następuje bez względu na podstawę jego uprzedniego przyznania, a to na mocy art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a powołanej ustawy, który z kolei jest przepisem szczególnym w stosunku do zasady zachowania uprawnień kombatanckich, wyrażonej w art. 25 ust. 1 rozważanej ustawy. W ten sposób ustawodawca dał bowiem wyraz zdecydowanie negatywnej ocenie roli organów między innymi Urzędu Bezpieczeństwa, przewidzianej w pierwszym rzędzie dla represjonowania osób działających na rzecz suwerennego bytu Rzeczypospolitej Polskiej. Przedstawiona ocena prawna stanowi konsekwentną kontynuację utrwalonego orzecznictwa sądowoadministracyjnego, wyznaczonego stanowiskiem Trybunału Konstytucyjnego, zawartym między innymi w wyroku z dnia 15 lutego 1994r.. w sprawie K 15/93 OTK 1994/1/4, by w dalszej kolejności wskazać na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 października 2002r. w sprawie OPS 2/02 ONSA 2003/2/42; wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnegego: z dnia 26 października 2001r. w sprawie V SA 416/01 LEX 121808, z dnia 25 października 2001r. w sprawie V SA 411/01 LEX 121804, z dnia 19 października 2001r. w sprawie V SA 382/01 LEX 121806, z dnia 15 grudnia 2000r. w sprawie V SA 735/00 LEX 79352, z dnia 11 października 2000r. w sprawie V SA 190/00 LEX 79354. Reasumując, organ administracji prawidłowo stwierdził zrealizowanie przesłanki zawartej w art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a w związku z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. a rozważanej ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, w następstwie w pełni zasadnie decydując na ich mocy o pozbawieniu skarżącego statusu kombatanta. Przepisy te z racji charakteru bezwzględnie obowiązującego nie przewidują obszaru dla uznania administracyjnego. W konkluzji, argumenty skarżącego, odnoszące się do odmiennych okoliczności dla uprzedniego przyznania mu statusu kombatanta, od przyjętych następnie za podstawę zaskarżonej decyzji o pozbawieniu rozważanej kategorii uprawnień, a także te tyczące się jego bardzo trudnej sytuacji zdrowotnej, życiowej, podlegają ocenie jako prawnie bez rozstrzygającego znaczenia. Z tych względów, na mocy art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji. /w/