II SA/Lu 302/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Ibrom,, Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak (sprawozdawca), Protokolant Stażysta Magdalena Kuca, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 10 lutego 2009 r. sprawy ze skargi M. M. i E. M. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego I. oddala skargę II. przyznaje [...] G. G. od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie) kwotę 309,80 zł (trzysta dziewięć złotych osiemdziesiąt groszy) tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, w tym 52,80 zł (pięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy) należnego podatku od towarów i usług. Decyzją z dnia [...] Nr [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) w związku z art. 80 ust. 2 pkt 2 i art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, po rozpatrzeniu odwołania M. M. - utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] znak: [...], nakazującą rozbiórkę samowolnie wybudowanego obiektu budowlanego. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy wyjaśnił, iż Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] znak: [...], nakazał inwestorowi M. M. rozbiórkę samowolnie wybudowanego obiektu garażowego, zlokalizowanego na działce nr ewid. 1216/4 położonej przy ul. K. w B. Od tej decyzji odwołanie wniósł M. M., wnosząc o jej zmianę i umożliwienie zalegalizowania obiektu. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] Nr [...] (zaskarżoną niniejszą skargą) po rozpatrzeniu odwołania, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, stwierdzając, że nie narusza prawa. Organ wyjaśnił, iż z protokołu przeprowadzonych w dniu 12 listopada 2007 r. oględzin wynika, że na działce nr ewid. 1216/4 przy ul. K. w B. znajduje się obiekt o konstrukcji stalowej posadowiony bezpośrednio na gruncie o wymiarach w rzucie poziomym 2,49 m x 4,40 m oraz wysokości 2,17 m – 2,45 m, zlokalizowany bezpośrednio w granicy z działką sąsiednią nr ewid. 1220 oraz w odległości 0,70 m od granicy z działką nr ewid. 1218. Odległość garażu od budynku mieszkalnego wielorodzinnego na działce nr ewid. 1216/4 wynosi 8,38 m, a od najbliższych otworów okiennych lokali mieszkalnych tego budynku wynosi 10,30 m, 9,10 m, i 9,50 m oraz 1,00 m od budynków gospodarczych AWF na działce nr ewid. 1220, ponadto obiekt ten nie posiada ściany oddzielenia przeciwpożarowego oraz wentylacji grawitacyjnej nawiewno-wywiewnej. Obiekt ten wykorzystywany jest do garażowania samochodu osobowego. Z oświadczenia M. M. wynika, że obiekt został wzniesiony w 1991 r. bez pozwolenia na budowę. Organ odwoławczy stwierdził, że wymóg uzyskania pozwolenia na budowę przedmiotowego obiektu wynikał z § 44 ust. 1 pkt 1 obowiązujących wówczas przepisów rozporządzenia Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 20 lutego 1975 r. w sprawie nadzoru urbanistyczno-budowlanego, odnoszącego się do wykonania i rozbudowy stałych i tymczasowych budynków oraz z art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 1974 r., Nr 38, poz. 229), które to przepisy inwestor naruszył. Organ wyjaśnił, że w postępowaniu administracyjnym dotyczącym obiektów budowlanych, których budowa została zakończona bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę przed dniem 1 stycznia 1995 r., należy według art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane odpowiednio stosować przepisy ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane wraz z aktami wykonawczymi tej ustawy . W ocenie organu administracji w przedmiotowej sprawie zachodzą okoliczności wskazane w art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane, które uzasadniają nakazanie rozbiórki obiektu. Lokalizacja garażu narusza warunki określone w obowiązującym w dacie budowy rozporządzeniu Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki (Dz. U. z 1980 r., Nr 17, poz. 62 ze zm.). Wskazując na § 17 ust. 1 pkt 2 powołanego rozporządzenia Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wyjaśnił, że odległość między budynkami zaliczonymi do III- V kategorii niebezpieczeństwa pożarowego (garaż - zgodnie z rozdziałem 13 dotyczącym przepisów przejściowych i końcowych - § 87 ust. 1 pkt 4 - rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 3 listopada 1992 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów – Dz. U. z 1992 r., Nr 92, poz. 460 ze. zm. ), a budynkami zaliczonymi do kategorii zagrożenia ludzi (budynek mieszkalny zaliczony do IV kategorii zagrożenia ludzi - § 172 ust. 2 pkt 4) - ze względu na potrzebę zapewnienia ochrony przeciwpożarowej powinna wynosić 10 m, natomiast samowolnie wykonany obiekt budowlany zlokalizowany jest w odległości 8,38 m od budynku mieszkalnego wielorodzinnego, przez co narusza powołane przepisy. Ponadto do przedmiotowego obiektu mają zastosowanie również przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie dotyczące m.in. bezpieczeństwa pożarowego do użytkowanych budynków istniejących, jeżeli zagrażają one życiu ludzi (§ 207 ust. 2) . Utrzymując w mocy decyzję organu I instancji Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził, że nie został również spełniony wymóg określony w § 158 ust. 1 powołanego wyżej rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków, jakim powinny odpowiadać budynki . Obiekt bowiem nie posiada koniecznego kanału wywiewnego wyprowadzonego nad dach, a wymóg istnienia przewiewu naturalnego w wolno stojącym budynku garażowym wynika z § 157, wobec czego błędne jest zdaniem organu stanowisko M. M. o zapewnieniu odpowiedniej wentylacji w garażu. Organ wyjaśnił także, iż zgoda na budowę obiektu budowlanego udzielona inwestorowi obiektu przez właściciela czy zarządcę terenu na którym obiekt miał być wybudowany, jest skuteczna tylko w zakresie możliwości korzystania z terenu przez osobę niebędącą jego właścicielem, nie zastępuje natomiast wymaganego prawem pozwolenia na budowę. Od powyższej decyzji skargę do sądu administracyjnego wnieśli M. M. i E. M. domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu skargi skarżący wskazali na usytuowanie garażu zgodne z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego miasta B. Ponadto wyjaśnili, że w związku z wykupieniem w 2007 r. mieszkania, stali się współwłaścicielami działki (nr 1216/4), na której usytuowany jest przedmiotowy obiekt, przez co, ich zdaniem "uzyskali legalizację posadowienia garażu". W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Kontrola dokonywana przez wojewódzki sąd administracyjny, stosownie do unormowania art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) oraz art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), obejmuje wszystkie kwestie związane z procesem stosowania prawa w postępowaniu administracyjnym, a więc to, czy organy administracji dokonały prawidłowych ustaleń co do obowiązywania zastosowanych norm prawnych, czy normy te właściwie zinterpretowały i nie naruszyły zasad uznawania określonych faktów za udowodnione. Sąd, dokonując oceny zaskarżonego aktu, rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, iż sąd, dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji ma prawo i obowiązek uwzględnić również zarzuty i wnioski, wprawdzie nie wskazane w skardze, ale mające wpływ na tę ocenę. Skarga podlega oddaleniu, ponieważ zaskarżonej decyzji nie można postawić zarzutu naruszenia prawa. Okolicznością bezsporną w niniejszej sprawie jest fakt wybudowania w 1991 r. garażu, znajdującego się na nieruchomości położonej przy ul. K. w B. bez wymaganego pozwolenia na budowę. W niniejszej sprawie, jak słusznie przyjęły organy administracji, zastosowanie mają przepisy ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane. Z dniem 1 stycznia 1995 r. weszła bowiem w życie ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 1994 r., Nr 89 poz. 414 ze zm.). Zgodnie z treścią art. 103 ust. 2 tej ustawy, jej art. 48 nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne. Do takich obiektów stosuje się przepisy dotychczasowe, a zatem ustawę Prawo budowlane z dnia 24 października 1974 r. Badając sprawę Sąd stwierdza, że inwestor naruszył art. 28 Prawa budowlanego z 1974 r., zgodnie z którym roboty budowlane, z wyjątkiem rozbiórek można rozpocząć po uzyskaniu pozwolenia na budowę. Zakres, warunki i tryb uzyskania pozwoleń na budowę regulowało obowiązujące wówczas rozporządzenie Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 20 lutego 1975 r. w sprawie nadzoru urbanistyczno-budowlanego. Jak wynikało z § 44 ust. 1 pkt 1 tego rozporządzenia, pozwolenia na budowę wymaga wykonanie i rozbudowa stałych i tymczasowych budynków, a zatem skoro inwestor nie dopełnił obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę przedmiotowego garażu, dopuścił się samowoli budowlanej. Stwierdzając, że przedmiotowy obiekt został zrealizowany w warunkach samowoli budowlanej, organy administracji nakazując jego rozbiórkę, prawidłowo zastosowały art. 37 ust. 1 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. W myśl tego przepisu obiekty budowlane lub ich części będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce, gdy właściwy organ stwierdzi, ze obiekt budowlany lub jego część znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę lub powoduje bądź w razie wybudowania spowodowałaby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Zauważyć należy, że zlokalizowany garaż na działce nr 1216/4 przy ul. K.w B. nie narusza wprawdzie obowiązujących w okresie budowy obiektu przepisów o planowaniu przestrzennym, w szczególności ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (zatwierdzonego uchwałą z dnia 28 lutego 1990 r. Nr XIII/46/90 Rady Narodowej Miasta B.), to jednak wypełnia dyspozycję powołanego przepisu art. 37 ust. 1 Prawa budowlanego, bowiem powoduje niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia z uwagi na naruszenie przepisów techniczno-budowlanych w zakresie ochrony przeciwpożarowej oraz brak możliwości doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem. Sąd podziela stanowisko organów administracji, iż przedmiotowy obiekt narusza przepisy techniczno-budowlane obowiązujące w okresie jego budowy, określone w rozporządzeniu Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki. Naruszenie to polega na niezachowaniu wymaganej odległości obiektu garażowego od budynku mieszkalnego wielorodzinnego. Zgodnie z § 17 ust. 1 powołanego rozporządzenia, odległość między budynkami zaliczanymi do III-V kategorii niebezpieczeństwa pożarowego (przedmiotowy garaż) ze względu na potrzebę zapewnienia ochrony przeciwpożarowej, a budynkami zaliczanymi do kategorii zagrożenia ludzi (budynek mieszkalny) powinna wynosić 10 m. Przedmiotowy garaż zlokalizowany został natomiast w odległości 8,38 m od budynku mieszkalnego. Niezachowanie wymaganej odległości uzasadnia decyzję organu administracji nakazującą rozbiórkę, bowiem nie jest możliwe doprowadzenie obiektu do stanu zgodnego z prawem, gdyż wiązałoby się to z jego rozbiórką. Poza naruszeniem § 17 ust. 1 powołanego rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r., przedmiotowy obiekt nie spełnia również, jak słusznie podniósł organ administracji, wymogów określonych w § 158 ust. 1 tego rozporządzenia. Zgodnie z tym przepisem pomieszczenie garażu indywidualnego lub zbiorowego do trzech stanowisk powinno mieć wentylację naturalną nawiewno-wywiewną z kanałami wywiewnymi wyprowadzonymi nad dach budynku lub na dach wyższego budynku, jeżeli garaż jest do niego przybudowany albo wbudowany. Otwory nawiewne powinny być umieszczone w dolnej części wrót lub ściany zewnętrznej. Omawiany obiekt garażowy, jak wynika z protokołu oględzin, nie posiada wymaganej wentylacji grawitacyjnej nawiewno-wywiewnej. Oprócz wskazanych przepisów prawa, przedmiotowy garaż narusza także obecnie obowiązujące przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Z § 272 ust. 3 tego rozporządzenia wynika, ze budynek usytuowany bezpośrednio przy granicy działki powinien mieć od strony sąsiedniej działki ścianę oddzielenia przeciwpożarowego o klasie odporności ogniowej określonej w § 232 ust. 4 i 5, zaś treść § 235 ust. 1 określa warunek, że ścianę oddzielenia przeciwpożarowego należy wznosić na własnym fundamencie lub na stropie, opartym na konstrukcji nośnej o klasie odporności ogniowej nie niższej od odporności ogniowej tej ściany. Ponadto przedmiotową ścianę należy zgodnie z § 235 ust. 2 wysunąć na co najmniej 0,3 m poza Iico ściany zewnętrznej budynku lub na całej wysokości ściany zewnętrznej oraz zastosować pionowy pas z materiału niepalnego o szerokości co najmniej 2 m i klasie odporności ogniowej E I 60. Obiekt garażowy zlokalizowany na działce nr 1216/4 nie posiada natomiast wymaganej ściany oddzielenia przeciwpożarowego usytuowanej w granicy z działką sąsiednią o nr ewid. 1220. W ocenie Sądu rozstrzygnięcie o nakazaniu rozbiórki garażu podjęte w wyniku przeprowadzonego postępowania administracyjnego jest prawidłowe, skoro jego realizacja naruszała wymagane powyższe warunki techniczne, a stosownie do treści art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane z 1974 r., stanowiło to przesłankę do odmowy "legalizacji" obiektu budowlanego. Organy prawidłowo przyjęły, iż w wypadku nakazania rozbiórki obiektu budowlanego nie jest możliwe przeprowadzenie "legalizacji" w świetle art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r. Powołany art. 40 tej ustawy wskazywał na możliwość nakazania wykonania określonych zmian lub przeróbek, ale jedynie w sytuacji, gdy nie zachodzą okoliczności określone w art. 37 tej ustawy, a te właśnie okoliczności są przesłanką do wydania zaskarżonej decyzji nakazującej rozbiórkę obiektu. W ocenie Sądu, mając na uwadze powyższe ustalenia faktyczne, należy uznać, że organy administracji prawidłowo ich dokonały i zastosowały właściwe przepisy prawa materialnego. Natomiast jeżeli dopuszczalne jest doprowadzenie obiektu do stanu zgodnego z prawem poprzez wykonanie wymaganej wentylacji oraz ściany oddzielenia przeciwpożarowego od strony działki sąsiedniej, o tyle nie jest możliwa zmiana odległości zrealizowanego samowolnie garażu od innego wybudowanego już obiektu. W konsekwencji właściwe organy zobowiązane były do wydania decyzji nakazującej rozbiórkę. Z tych względów Sąd, na mocy art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, oddalił skargę. Skarga E. M. podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi z braku po jej stronie interesu prawnego. Nakaz rozbiórki będący przedmiotem zaskarżonej decyzji został bowiem nałożony wyłącznie na M. M. Sąd przyznał ponadto pełnomocnikowi skarżących ustanowionemu z urzędu w ramach prawa pomocy wynagrodzenie tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej na podstawie art. 250 ppsa oraz § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c) w związku z § 19 pkt 1 i § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. nr 163, poz. 1348 ze zm.).