II SA/Lu 308/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Czaja, Sędziowie Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec, Sędzia NSA Maria Wieczorek-Zalewska (sprawozdawca), Protokolant Specjalista Beata Basak, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 6 października 2016 r. sprawy ze skargi A. L. na decyzję Rektora Uniwersytetu z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zwiększenia stypendium doktoranckiego oddala skargę. Sygn. akt II SA/Lu [...] UZASADNIENIE R. U. P. w Lublinie decyzją z dnia [...] r., nr [...] odmówił przyznania A. Ł. zwiększenia stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej na okres od [...]. do [...] r. R. ustalił, że Doktorancka komisja stypendialna przeprowadziła weryfikację wszystkich złożonych wniosków, w tym A. Ł. i sporządziła w trybie § 4 ust. 4 Regulaminu listę rankingową biorąc pod uwagę liczbę uzyskanych punków. Listy rankingowe były tworzone dla każdego rocznika oddzielnie. Na liście rocznika skarżącej, czyli II roku została ona ujęta pod pozycją nr 2 z liczbą uzyskanych punktów 52,53. W powołaniu na § 5 ust 1 Regulaminu R. po zapoznaniu się z przedłożoną przez komisję listą rankingową i biorąc pod uwagę, że uprawnienie do otrzymania stypendium przysługuje nie więcej niż 30% najlepszych doktorantów na danym roku studiów doktoranckich, ustalił wymaganą liczbę punktów w wysokości 62,16 pkt, od której przyznawano stypendia. Z uwagi na to, że nie uzyskała skarżąca wymaganej liczby punktów, R. nie przyznał jej wnioskowanego stypendium. Od powyższej decyzji A. Ł. złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy z zachowaniem terminu określonego w art. 129 § 2 k.p.a. R. po ponownym rozpatrzeniu wniosku o przyznanie zwiększenia stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej mając na uwadze ustalony w sprawie stan faktyczny i prawny, decyzją z dnia [...] r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję i odmówił przyznania zwiększenia stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej. Z decyzją tą nie zgodziła się A. Ł. i wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zaskarżonej decyzji zarzuciła mające wpływ na treść rozstrzygnięcia naruszenie przepisów postępowania, tj.: art. 8 k.p.a., art. 11 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a. przez naruszające zasadę pogłębiania zaufania strony do władzy publicznej i zasadę przekonywania, zaniechanie sporządzenia uzasadnienia decyzji w sposób wymagany w art. 107 § 3 k.p.a., tj. z odpowiednim wyjaśnieniem podstawy prawnej i ograniczenie uzasadnienia decyzji wydanej w wyniku ponownego rozpoznania sprawy do przytoczenia ustaleń faktycznych z decyzji organu I instancji. Ponadto zaskarżonej decyzji zarzuciła mające wpływ na treść rozstrzygnięcia naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 200a ustawy z [...] r. - Prawo o szkolnictwie wyższym w sprawie studiów doktoranckich i zwiększenia stypendiów doktoranckich z dotacji projakościowej przez wprowadzenie zmian w zasadach przyznawania stypendium doktoranckiego w sposób uzależniający przyznanie stypendium od spełnienia kryteriów odnoszących się do poprzedniego roku akademickiego w sytuacji, gdy nowe reguły przyznawania stypendium nie były znane w poprzednim roku akademickim. W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że uzasadnienie prawne jest w przypadku zaskarżonej decyzji szczególnie ważne, gdyż odmawiająca przyznania stypendium decyzja została wydana na podstawie zarządzenia nr [...] R. z [...] r. w sprawie zasad i trybu przyznawania i wypłacania stypendiów doktoranckich, które zmieniło dotychczas obowiązujące zasady przyznawania stypendium doktoranckiego. Zarządzenie to uchyliło poprzednio obowiązujące w tym przedmiocie zarządzenie R. nr [...] z [...] r. N. zarządzenie zostało wprowadzone bez konsultacji z Radą Doktorantów. Niewiedza natomiast o planowanej zmianie regulaminu przyznawania zwiększenia stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej uniemożliwiła podjęcie działań, które zapewniłyby uprawnionym do ubiegania się o stypendium możliwość wypełnienia wymagań sformułowanych w nowym regulaminie, odnoszących się do poprzedniego roku akademickiego. W przypadku skarżącej zbyt niska liczba punktów, o których mowa w decyzji, jest związana ze zmianą w zakresie wymagań, co do liczby godzin przepracowanych w ramach praktyki zawodowej; dotychczasowe zasady pozwalały na ubieganie się o stypendium i nie wiązały się z koniecznością samodzielnego prowadzenia zajęć dydaktycznych co oczywiście nie było wiadome w poprzednim roku akademickim. Wprowadzenie nowych kryteriów spowodowało, że nawet osoba, która zajęła 1. miejsce wśród ubiegających się o stypendium naukowe, nie otrzyma stypendium doktoranckiego. Ustosunkowując się do zarzutów skargi R. podniósł, że w całości podtrzymuje wywody zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodatkowo organ w uzasadnieniu odpowiedzi na skargę wyjaśnił dokładnie, w jaki sposób i na jakiej podstawie została wyliczona punktacja doktorantki, która ostatecznie została wzięta pod uwagę w sprawie zwiększenia stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Sprawa administracyjna została przez organ rozstrzygnięta na podstawie przepisów prawa materialnego wyrażonych w 200 i art. 200a ustawy z dnia [...] r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2012 r., poz. 572 ze zm.) dalej jako "P.s.w.". Na mocy tych przepisów ustawodawca zadecydował o wyposażeniu organów uczelni w kompetencje do decydowania o przyznaniu doktorantowi stypendium (art. 200 § 1 P.s.w.), jak i o zwiększeniu tego stypendium z dotacji projakościowej (art. 200a § 1 P.s.w.). Decyzja w sprawie przyznania stypendium doktoranckiego jest tzw. decyzją uznaniową, o czym świadczy brzmienie przepisu art. 200 ust. 1 P.s.w. Słusznie podkreśla się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, że korzystanie z uznania administracyjnego oznacza, że organ ma w sprawie prawo wyboru treści rozstrzygnięcia, jednakże wybór taki nie może być dowolny, a więc musi wynikać z zebranego w sprawie materiału dowodowego a w następnej kolejności jego wyczerpującego uzasadnienia (zob. wyrok WSA w Rzeszowie z dnia [...] r., o sygn. II SA/Rz [...], opubl. CBOSA). Poza tym art. 207 ust. 1 P.s.w. obliguje organy uczelni aby do podejmowanych decyzji w indywidualnych sprawach studentów i doktorantów, stosować odpowiednio przepisy ustawy z dnia [...] r. – Kodeks postępowania administracyjnego. Przyznanie stypendium uczestnikom studiów doktoranckich należy niewątpliwie do kategorii spraw o których mowa w tym przepisie. Odpowiednie stosowanie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego oznacza konieczność zachowania przez organ minimum procedury administracyjnej, niezbędnej do załatwienia sprawy i zagwarantowania ustawowych uprawnień strony (patrz: wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia [...] r., sygn. SK [...], OTK nr [...], poz. 258). Chociaż w świetle wyrażonej w art. 77 ust. 5 Konstytucji RP zasady autonomii szkół wyższych decyzje organów uczelni nie muszą spełniać tak surowych kryteriów jak decyzje organów administracji publicznej, to jednak, skoro zostały poddane kontroli pod względem zgodności z prawem prowadzonej przez sądy administracyjne (art. 207 ust. 1 ustawy P.s.w.), muszą one spełniać wymogi umożliwiające przeprowadzenie takiej kontroli. Oznacza to, że organy uczelni w postępowaniu w sprawie przyznania stypendium doktoranckiego winny przestrzegać ogólnych zasad postępowania administracyjnego i respektować podstawowe założenia procedury administracyjnej. Powinny zatem poczynić ustalenia w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy, zgodnie z art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a., a następnie podjęte rozstrzygnięcie w przedmiocie przyznania bądź odmowy przyznania stypendium doktoranckiego uzasadnić zgodnie z art. 107 § 3 K.p.a. Kontrola sądowa rozstrzygnięć podejmowanych w ramach uznania administracyjnego ogranicza się do tego, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo prowadzonym postępowaniem z zachowaniem procedury administracyjnej, zwłaszcza szczegółowym ustaleniem stanu faktycznego. Ocena pod kątem kryteriów słuszności i celowości prowadzona jest wyłącznie w zakresie ustalenia, czy organy nie przekroczyły granic uznania administracyjnego, albowiem podejmowanie decyzji uznaniowej nie może oznaczać dowolności i arbitralności. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy uznać zaskarżoną decyzję za zgodną z prawem, a zarzuty skargi za niezasadne. Należy mieć na względzie, że postępowanie o przyznanie stypendium doktoranckiego jest postępowaniem konkursowym. Z powodu bowiem ograniczonej liczby stypendiów, stypendium może być przyznane tylko niektórym doktorantom, tym, którzy uzyskali najlepszą ocenę osiągnięć. Zgodnie z art. 200a ust. 1 P.s.w. zwiększenie stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej, przysługuje doktorantom wyróżniającym się w pracy naukowej i dydaktycznej. Tryb przyznawania zwiększenia stypendium doktoranckiego określa regulamin określony przez rektora po uzyskaniu opinii właściwego organu samorządu doktorantów, z uwzględnieniem zasady, że uprawnienie do otrzymania tego stypendium przysługuje nie więcej niż 30% najlepszych doktorantów na poszczególnych latach studiów doktoranckich. Ust. 2 tego przepisu stanowi natomiast, że doktorantowi znajdującemu się w grupie 30% najlepszych doktorantów, któremu nie przyznano stypendium doktoranckiego, przyznaje się środki finansowe w wysokości kwoty zwiększenia stypendium, o którym mowa w ust. 1. Zwiększenie to staje się stypendium doktoranckim. Ponadto zgodnie z § 12 ust. 2 pkt 1-3 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] r. w sprawie studiów doktoranckich i stypendiów doktoranckich stypendium doktoranckie może być przyznane doktorantowi, który: 1) terminowo realizuje program studiów doktoranckich; 2) wykazuje się zaangażowaniem w prowadzeniu zajęć dydaktycznych w ramach praktyk zawodowych albo realizacji badań naukowych prowadzonych przez jednostkę organizacyjną uczeni albo jednostkę naukową; 3) w roku akademickim poprzedzającym złożenie wniosku o przyznanie stypendium doktoranckiego wykazał się postępami w pracy naukowej i w przygotowaniu rozprawy doktorskiej. Rozporządzenie to określa jedynie ogólne warunki przyznawania stypendium doktoranckiego i zwiększonego stypendium doktoranckiego. W sprawie niniejszej w celu realizacji rozporządzenia R. U. w L. wydał Zarządzenie nr [...] z dnia [...] r. wprowadzające Regulamin przyznawania i wypłacania zwiększenia stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej doktorantom UP w L., które określiło warunki przyznawania stypendium. Wynika z niego, że doktorant ubiegający się o powyższe stypendium, w trybie § 4 zarządzenia, może złożyć do kierownika studiów doktoranckich w terminie od 21 września do 5 października danego roku, wniosek zawierający oprócz danych doktoranta, opinię opiekuna naukowego lub promotora oraz informacje potwierdzające spełnienie kryteriów przyznawania stypendium. We wniosku doktorant musi wykazać osiągnięcia uzyskane w roku akademickim poprzedzającym przyznanie stypendium: średnią ocen z egzaminów i zaliczeń, wycenę zaangażowania w pracę dydaktyczną oraz postęp w pracy naukowej i przygotowanie rozprawy doktorskiej. Przy czym należy wskazać, że kryteria przyznawania stypendium – liczby punktów za każdą formę działalności doktoranta określa § 2 ust. 3 zarządzenia nr [...]. Z akt sprawy wynika, że skarżąca zwróciła się o przyznanie zwiększenia stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej jako doktorantowi drugiego roku studiów w roku [...]. Drugi rok studiów doktoranckich na Wydziale Biologii i Hodowli Zwierząt liczył 5 osób. Z wniosku skarżącej wynika, że średnia ocen z egzaminów i zaliczeń z roku [...] wyniosła 5,0, co stanowi 25 pkt. Poza tym wynika z niego również, że skarżąca oświadczyła, że nie ma przepracowanych samodzielnie godzin w poprzedzającym roku akademickim, ma natomiast 95 godzin zrealizowanych jako współuczestnictwo, co daje – jak sama wskazała – zero punktów. Powyższe zostało także poświadczone przez Kierownika Katedry. Wobec tego mając na uwadze § 2 ust. 3 pkt 2 zarządzenia nr [...] z dnia [...] r. trzeba wskazać, że punktacji podlegają tylko godziny dydaktyczne samodzielnie przeprowadzone przez doktoranta w ramach praktyk zawodowych, a sprawozdanie nie obejmuje doktorantów, którzy współuczestniczyli w prowadzeniu zajęć dydaktycznych. Komisja weryfikująca wniosek po przeanalizowaniu akt sprawy i po zliczeniu punktów (m.in. za zaangażowanie w pracę dydaktyczną, postęp w pracy naukowej i przygotowanie rozprawy doktorskiej) przyjęła, że skarżąca ostatecznie uzyskała 52,53 pkt i zajęła 2 miejsce na liście rankingowej II roku, gdyż R. ustalił wymaganą liczbę punktów w wysokości 62,16 pkt. Mając na uwadze powyższe ustalenia, jak i fakt, że drugi rok studiów doktoranckich na wydziale skarżącej liczył 5 osób i ten stan był podstawą do wyliczenia nie więcej niż 30% najlepszych doktorantów, to skarżąca nie znalazła się w gronie osób, które w danym roku mogły uzyskać tego rodzaje stypendium doktoranckie. Należy mieć na względzie, że skarżąca jest doktorantką II roku studiów. Rozporządzenie wykonawcze do ustawy z dnia [...] r. – Prawo o szkolnictwie wyższym, wydane przez Ministra Nauki i Szkolnictw Wyższego w dniu [...] r. w sprawie studiów doktoranckich i stypendiów doktoranckich, obowiązujące w dacie wydania zaskarżonej decyzji, w § 12 wskazuje kryteria przyznawania stypendium i określa, że podstawą dokonywania oceny, w przypadku doktorantów na drugim i kolejnych latach studiów doktoranckich jest poprzedni rok akademicki poprzedzający złożenie wniosku o przyznanie stypendium doktoranckiego. Ubocznie należy zauważyć, iż taki sam okres oceny przyjmowały poprzednio obowiązujące rozporządzenia wykonawcze do ustawy P.s.w., jak również obecnie obowiązujące rozporządzenie z dnia [...] r. (Dz.U. z 2016 r. poz. 558), które zastąpiło rozporządzenie z dnia [...] r. Doktoranci zamierzający ubiegać się o stypendium doktoranckie w następnym roku akademickim znali zatem wskazane w rozporządzeniu w sprawie studiów doktoranckich i stypendiów doktoranckich, zarówno okresy podlegające ocenie, jak i ogólne kryteria oceny w postępowaniu konkursowym. W świetle powyższego należało uznać za chybione zarzuty skarżącej o błędnym zastosowaniu przez R. UP w L. przepisów art. 200a P.s.w. oraz § 12 ust. 2 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] r. w sprawie studiów doktoranckich i stypendiów doktoranckich, a także art. 8, 9 i 11 K.p.a. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 107 § 3 K.p.a. należy uznać go za niezasadny z tej przyczyny, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji zawiera w zasadzie podstawowe elementy wymienione w tym przepisie. Należy jednakże zauważyć, że powtarza ono argumentację uzasadnienia decyzji pierwszoinstancyjnej i stwierdza, że przy ponownym rozpatrzeniu sprawy R. uznał za zasadne utrzymanie swojej poprzedniej decyzji w mocy. W istocie działając jako organ odwoławczy, R. nie odniósł się w uzasadnieniu decyzji do zarzutów podniesionych we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy. Szeroka argumentacja podstaw faktycznych i prawnych decyzji zawarta została dopiero w odpowiedzi na skargę. Brak ten nie pozbawia jednak zaskarżonej decyzji waloru trafności rozstrzygnięcia. Mając powyższe na względzie Sąd uznał zaskarżoną decyzję za odpowiadającą prawu i na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi.