II SA/Lu 310/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Leszek Leszczyński, Sędziowie Sędzia NSA Krystyna Sidor (sprawozdawca), Sędzia WSA Ewa Ibrom, Protokolant Asystent sędziego Jakub Polanowski, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 4 lipca 2007 r. sprawy ze skargi A. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego i specjalnego zasiłku celowego na leczenie i żywność I. oddala skargę; II. przyznaje [...] K. D. od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie) kwotę 292,80 zł (dwieście dziewięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy) tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, w tym 52,80 zł (pięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy) należnego podatku od towarów i usług. Decyzją z dnia [...] lutego 2007r., znak: [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 3, 8, 39, 41 i 106 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz.U. Nr 64, poz.593 ze zm.) i art. 3 i 5 ustawy z dnia 29 grudnia 2005r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" (Dz.U. Nr 267, poz.225) Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpoznaniu odwołania A. J. utrzymało w mocy decyzję Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...] stycznia 2007r., znak: [...] o odmowie przyznania mu pomocy w formie zasiłku celowego i specjalnego na leczenie i żywność (w soboty, niedziele i święta) w miesiącu wrześniu. Organy ustaliły, że dochód pięcioosobowej rodziny A. J.(wnioskodawca, żona i troje dzieci) w sierpniu 2006r. wyniósł łącznie 1806, 86 zł (jego renta w kwocie 605,98zł, renta żony - 411,36zł, dodatek mieszkaniowy- 403zł, świadczenia rodzinne – 403zł, dochód z gospodarstwa rolnego o pow. 0,23ha przeliczeniowego - 44,62zł), co stanowi dochód w kwocie 361,37zł na osobę i przekracza ustawowe kryterium dochodowe wskazane w art. 8 ust.1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej wynoszące 351 zł. W odwołaniu skarżący podnosił, że faktycznie z gospodarstwa rolnego nie uzyskuje dochodów, ponieważ wydzierżawił je bezczynszowo oraz zarzucił, że organ I instancji nie uwzględnił jego wydatków na leki poniesionych w okresie poprzedzającym złożenie wniosku, a także w toku postępowania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze odnosząc się do tych zarzutów stwierdziło, że w świetle obowiązujących przepisów za 1 ha przeliczeniowy przyjmuje się wysokość dochodu w kwocie 194 zł, a zatem istotny jest sam fakt posiadania gospodarstwa rolnego, niezależnie od tego czy jest ono wydzierżawione czy nie; ponadto skarżący nie wykazał, że gospodarstwo wydzierżawił pod tytułem darmym, dlatego należało przyjąć, że otrzymuje przynajmniej czynsz dzierżawny w wysokości odpowiadającej podatkowi rolnemu. Ponadto organ stwierdził, że nawet, gdyby nie uwzględnić dochodów z gospodarstwa rolnego, to i tak dochód na osobę w rodzinie wyniósłby kwotę 352,45zł przekraczającą ustawowe kryterium dochodowe. Odnosząc się do zarzutu, iż przy wydaniu decyzji nie uwzględniono wydatków na zakup leków Kolegium wyjaśniło, że na leki organ I instancji przyznał skarżącemu świadczenia odrębnymi decyzjami, pomimo iż nie wszystkie wydatki przeznaczone były na leki specjalistyczne, lecz także na leki ogólnego zastosowania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze podzielając rozstrzygnięcie organu I instancji stwierdziło, że rodzina A. J. systematycznie korzysta z pomocy społecznej, czyniąc z niej stałe źródło dochodu, co jest niedopuszczalne, bowiem celem ustawy o pomocy społecznej jest jedynie wspieranie osób znajdujących się w trudnej sytuacji życiowej w ich wysiłkach zmierzających do zmiany takiej sytuacji. Ponadto A. J. w celu uzyskania pomocy wielokrotnie sprzecznie oświadczał, że jego dwoje dorosłych dzieci tj. E. J. i G. J. zamieszkują albo nie zamieszkują wspólnie z nim, a w konsekwencji że rodzina składa się z 5 lub 7 osób, zależnie od tego który skład był korzystniejszy dla uzyskania świadczenia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie znalazło również podstaw do zastosowania art. 41 ustawy o pomocy społecznej, który umożliwia w uzasadnionych przypadkach przyznanie specjalnego zasiłku celowego, pomimo przekroczenia kryterium dochodowego. Zdaniem Kolegium sytuacja A. J. jest trudna, ale nie odbiega drastycznie od sytuacji innych osób ubiegających się o pomoc, których kryterium dochodowe nie zostało przekroczone. Skargę do sądu administracyjnego wniósł A. J., domagając się uchylenia decyzji organów administracyjnych obu instancji, jako wadliwych i społecznie szkodliwych. Skarżący zarzucił, że przyjęte przez organy wysokości - dodatku mieszkaniowego w kwocie 403zł i świadczenia rodzinnego w kwocie 403zł są nieprawdziwe. Także faktyczny dochód z gospodarstwa rolnego wynosi zaledwie 50zł rocznie, bowiem nie jest ono uprawiane przez dzierżawcę. Podniósł również, że wbrew stanowisku organów wszelkie zakupywane przez niego leki są jemu i jego żonie potrzebne i zalecane przez sprawujących nad nimi opiekę lekarzy. Dodał, że spłaca zadłużenie czynszowe za okres począwszy od stycznia, w miesięcznych ratach po 100, 200, 400, a nawet 600zł. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art.1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę zaskarżonej decyzji w zakresie jej zgodności z prawem. Zaskarżona decyzja prawa nie narusza. Zasady przyznawania świadczeń z pomocy społecznej uregulowane zostały w ustawie z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz.U. Nr 64, poz.539 ze zm.) W świetle przepisów art. 2 i 3 tej ustawy celem pomocy społecznej jest wspieranie osób i rodzin w ich wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i przezwyciężenia trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości, a także umożliwianie im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka. Skarżący wnosił o przyznanie mu zasiłku celowego na podstawie art. art.39 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz.593 z późn. zm.), który stanowi, że w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów, napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu może być przyznany zasiłek celowy. Przyznanie zasiłku celowego uzależnione jest jednak przede wszystkim od wysokości dochodów, które nie mogą być wyższe niż ustalone w ustawie kryterium dochodowe (art. 8 ust.1) – jego przekroczenie uniemożliwia bowiem bezwzględnie przyznanie zasiłku celowego na podstawie art. 39 ustawy o pomocy społecznej. W takiej sytuacji organ może jedynie rozważyć udzielenie wnioskodawcy pomocy w formie zasiłku na podstawie art. 41 cyt. ustawy. Zgodnie z tym przepisem w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi albo zasiłek okresowy, zasiłek celowy lub pomoc rzeczową, pod warunkiem zwrotu części lub całości kwoty zasiłku lub wydatków na pomoc rzeczową. Przyznanie pomocy na podstawie art. 41 ma jednak charakter uznaniowy, co oznacza, iż nawet gdy organ stwierdzi, że sytuacja wnioskodawcy przekraczającego kryterium dochodowe jest trudna, a zachodzą inne niezależne od osoby wnioskodawcy okoliczności, to nie ma on obowiązku przyznać świadczenia. Okolicznościami uzasadniającymi odmowę mogą być w szczególności ograniczone środki finansowe ośrodka pomocy społecznej, duża liczba osób ubiegających się o pomoc, a także dotychczas udzielona wnioskodawcy pomoc. Wojewódzki Sąd Administracyjny badając niniejszą sprawę stwierdza, że organ administracyjny prawidłowo ustalił, że skarżący przekroczył kryterium dochodowe, dlatego nie należy mu się zasiłek celowy określony w art. 39. Zdaniem Sądu organ zasadnie rozważył zastosowanie art. 41, a odmawiając przyznania świadczenia na tej podstawie stanowisko swoje należycie uzasadnił, wskazując zarówno na brak możliwości finansowych Ośrodka, dużą liczbę osób ubiegających się o pomoc, których kryterium dochodowe nie zostało przekroczone, jak i na fakt, że skarżący i jego rodzina systematycznie korzystają z pomocy. Sąd nie dopatrzył się zatem sprzeczności zaskarżonej decyzji z przepisami prawa materialnego ani z przepisami postępowania administracyjnego. W toku postępowania zebrano materiał dowodowy pozwalający na ustalenie sytuacji materialnej skarżącego i rozstrzygnięcie sprawy co do jej istoty. Nieuwzględnienie żądania przyznania zasiłku celowego nie pozostaje w sprzeczności z prawem, gdyż wynikało z braku możliwości finansowych organu pomocy społecznej; jednocześnie wzięto pod uwagę dotychczas udzieloną mu na ten cel pomoc. Zgodzić się również należy ze stanowiskiem organu odwoławczego, iż pomoc społeczna nie jest i nie może być traktowana jako stałe źródło dochodu służące do zaspokajania choćby tylko najbardziej uzasadnionych potrzeb. Odnosząc się do zarzutów skargi stwierdzić należy w szczególności, że ustawa o pomocy społecznej nie daje podstaw do wyłączenia dochodu z hektarów przeliczeniowych w przypadku wydzierżawienia gospodarstwa rolnego. Bez względu na fakt czy ziemia uprawiana jest bezpośrednio przez właściciela czy jest oddana w dzierżawę, dochód ustala się tak samo, biorąc pod uwagę wielkość gospodarstwa rolnego. Również podnoszona w skardze konieczność spłaty zaległości czynszowych nie uzasadnia przyznania zasiłku celowego, gdyż nie stanowi niezbędnej potrzeby życiowej, a więc brak jest podstawowej przesłanki określonej w art. 39 cyt. ustawy (por. wyrok NSA z dnia 18 lutego 1998r., I SA 1174/97; wyrok NSA z dnia 15 października 1996r., SA/Ka 2772/95). Sąd podziela argumentację w tym zakresie wyrażoną w uzasadnieniu powołanego wyroku, iż w sytuacji występującej w sprawie udzielenia zasiłku celowego na pokrycie zaległości czynszowych byłoby w istocie udzieleniem pomocy wierzycielowi skarżącego (np. spółdzielni mieszkaniowej), a więc podmiotowi, do którego nie jest adresowana ustawa o pomocy społecznej. W świetle powyższego stwierdzić należy, że nie ma podstaw do uwzględnienia zarzutów skargi i uchylenia zaskarżonej decyzji, która została wydana prawidłowo, tym bardziej, że rodzina skarżącego często korzysta ze świadczeń Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej , a zatem ma zapewnioną niezbędną pomoc. Nie ma również podstaw do przyznania zasiłku celowego na podstawie art. 41 ustawy o pomocy społecznej, co organ należycie uzasadnił. Z tych względów Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270) oddalił skargę.