II SA/Lu 313/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Parchomiuk Sędziowie Asesor sądowy Maciej Gapski (sprawozdawca) Sędzia WSA Grzegorz Grymuza Protokolant Specjalista Agata Jakimiuk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 lipca 2025 r. sprawy ze skargi T. L. na decyzję Inne z dnia [...] maja 2025 r., znak: [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz decyzji Prezesa Sądu Rejonowego w B. z dnia 24 kwietnia 2025 r., znak: Adm. 0123.13.2025; II. zasądza od Inne na rzecz T. L. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Prezes Sądu Okręgowego w Z. decyzją z dnia 13 maja 2025 r., nr Adm.0123.27.2025 - po rozpoznaniu odwołania T. L. (dalej jako: skarżący lub wnioskodawca) – utrzymał w mocy decyzję Prezesa Sądu Rejonowego w B. z dnia 24 kwietnia 2025 r., nr Adm.0123.13.2025 o odmowie udostępnienia informacji publicznej na wniosek z dnia 11 kwietnia 2025 r. w zakresie podania imienia i nazwiska adwokata, który bronił oskarżonej w sprawie opisanej w prasie lokalnej w B. Rozstrzygnięcie powyższe zostało wydane w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: T. L. złożył do Prezesa Sądu Rejonowego w B. w dniu 11 kwietnia 2025 r. wniosek o udostępnienie informacji publicznej w postaci nazwiska sędziego, który uniewinnił urzędniczkę Starostwa B. od zarzutu jazdy w stanie nietrzeźwości oraz nazwiska i imienia adwokata, który bronił oskarżonej. Wnioskodawca powołał się na artykuł z prasy lokalnej, dostępny na stronie internetowej. Prezes Sądu Rejonowego w B. wydał na podstawie art. 16, art. 1 ust. 1 i art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 6 września 2001r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2022 r., poz. 902 ze zm., dalej jako: u.d.i.p.) decyzję o odmowie udostępnienia informacji publicznej. W uzasadnieniu wyjaśniono, że nie można udzielić wnioskowanej informacji publicznej w zakresie podania nazwiska i imienia adwokata, który bronił oskarżonej urzędniczki z uwagi na ograniczenie wynikające z art. 5 ust. 2 u.d.i.p., czyli prawo do prywatności osoby fizycznej. Organ podkreślił, że w przywołanej sprawie obrońca nie został wyznaczony z urzędu, dlatego też nie można uznać, iż realizując prawo oskarżonego do obrony jego obrońca pełnił funkcję publiczną. Dodatkowo wskazano, że dane obrońców nie są ogłaszane w związku z wykonywaniem obrony, nie są bowiem zamieszczane na wokandach wywieszanych na drzwiach sali rozprawach, a także wokandach publikowanych na stronach internetowych sądu. Po rozpatrzeniu odwołania T. L. Prezes Sądu Okręgowego w Z. decyzją z dnia 13 maja 2025 r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Organ odwoławczy w pełni podzielił ustalenia oraz argumentację prawną zawartą w zaskarżonym rozstrzygnięciu. Zdaniem Prezesa Sądu Okręgowego prawo do prywatności jest wartością silniej chronioną niż prawo do informacji publicznej. Dlatego też informacja o obrońcy oskarżonej, który nie został wyznaczony z urzędu, a z wyboru nie dotyczy osoby pełniącej funkcję publiczną. Zdaniem organu dane osobowe obrońcy w żaden sposób nie są ogłaszane w związku z wykonywaniem obrony w konkretnej sprawie, a w przypadku udostępniania dokumentów z akt sprawy, zgodnie z obowiązującymi przepisami, dane osobowe obrońców podlegają anonimizacji. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie T. L. zarzucił organom naruszenie ustawy o dostępie do informacji publicznej. Zdaniem skarżącego błędnie przyjęto, iż nazwisko adwokata reprezentującego urzędnika państwowego w głośniej medialnie sprawie korzysta z prawa do ochrony prywatności tylko dlatego, że pełnomocnikiem był adwokat z wyboru a nie z urzędu. W uzasadnieniu skargi powołano się na stanowisko zawarte w orzecznictwie sądów administracyjnych i podkreślono, że adwokat jako osoba wykonująca zawód "zaufania publicznego" jest osobą pełniącą funkcje publiczne, a ograniczenie wynikające z art. 5 ust. 2 u.d.i.p. nie obejmuje swych zakresem tego typu podmiotów. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1264) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935, dalej jako p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontrolę zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Zgodnie z art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydawanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia. Skarga podlegała uwzględnieniu, ponieważ decyzje organów obu instancji zostały wydane bez podstawy prawnej. Powodem odmowy udostępnienia skarżącemu informacji objętej wnioskiem złożonym w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej było to, że żądana informacja publiczna – imię i nazwisko adwokata broniącego urzędniczkę Starostwa w B. w sprawie dotyczącej spowodowania wypadku drogowego – nie może być udostępniona ze względu na wynikające z art. 5 ust. 2 u.d.i.p. ograniczenie – prawo do prywatności. Ustawa o dostępie do informacji publicznej przewiduje dwa zasadnicze etapy rozpatrzenia przez organ wniosku o udostępnienie informacji publicznej i różne sposoby jego załatwienia. Podmiot zobowiązany jest najpierw ocenić, czy żądana informacja mieści się w pojęciu informacji publicznej. Jeżeli żądane informacje mają taki charakter (art. 1 ust. 1 u.d.i.p.), a organ jest w posiadaniu wskazanych przez stronę dokumentów, to powinien zakończyć wszczęte postępowanie w sposób przewidziany prawem, to jest udzielić informacji publicznej w formie czynności materialno-technicznej w sposób i w formie zgodnej z wnioskiem (art. 13 ust. 1 u.d.i.p.), albo wydać decyzję o odmowie udostępnienia informacji lub o umorzeniu postępowania (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.) Do przyczyn uzasadniających wydanie decyzji odmownej należy przede wszystkim wzgląd na ochronę prywatności osoby fizycznej, o czym mowa w art. 5 ust. 2 u.d.i.p., w sytuacji, gdy wniosek dotyczy informacji, której udzielenie wymaga przetworzenia, zaś wnioskodawca nie wykazał, że jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego (art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p.); również nadużywanie prawa jest powodem wydania takiej decyzji (zob. wyrok NSA z dnia 12 lipca 2024 r., sygn. akt III OSK 2604/23, CBOSA). Z kolei umorzenie postępowania następuje w sytuacji, gdy podmiot nie ma możliwości udzielić informacji zgodnie z wnioskiem i gdy pomimo powiadomienia o tym na piśmie wnioskodawcy ze wskazaniem, w jaki sposób lub w jakiej formie informacja może być udostępniona niezwłocznie, wnioskodawca nie wyrazi zgody na taki sposób jej udostępnienia (art. 14 ust. 2 u.d.i.p.). W pozostałych przypadkach załatwienie sprawy dostępu do informacji publicznej przybiera postać pism skierowanych do wnioskodawcy i zawiadamiających go o tym, że: a) istnieje odrębny tryb dostępu do żądanej informacji b) adresat wniosku nie jest zobowiązany do udostępnienia żądanych danych, gdyż nie jest to informacja publiczna lub gdy nie jest podmiotem, od którego można takich danych żądać, oraz gdy nie dysponuje on przedmiotową informacją. Zdaniem składu orzekającego żądana przez T. L. informacja we wniosku z dnia 11 kwietnia 2025 r. odnosząca się do danych osobowych, imienia i nazwiska adwokata będącego pełnomocnikiem z wyboru w sprawie karnej, nie może być uznana za informację publiczną w rozumieniu art. 6 ust. 1-2 u.d.i.p. Wprawdzie rację ma skarżący, że powołany przepis wskazuje przykładowy katalog informacji, która powinna być uznana za informację publiczną, jednakże żadna okoliczność niniejszej sprawy nie wskazuje, aby żądana informacja miała charakter informacji publicznej. Dane pełnomocnika wykonującego swoje usługi z wyboru i będącego jednocześnie członkiem jednej z prawniczych organizacji zawodowych – adwokatem, nie przesądza, że wykonywane przez niego obowiązki związane są z wykonywaniem jakichkolwiek zadań publicznych. Fakt, że adwokat, którego wniosek o informację dotyczył nie pełnił obowiązków w ramach pomocy prawnej (z urzędu) jednoznacznie świadczy o tym, że zapytanie nie dotyczyło informacji publicznej. Obowiązki pełnomocnika nie były bowiem związane ani z działaniem organów sądowych, ani organów administracji publicznej. Dodatkowo działania adwokata nie pociągnęły za sobą wydatkowania środków publicznych. Dlatego też konieczne było uznanie, że żądana informacja nie stanowi informacji publicznej, a organ nie miał, wobec tego podstawy prawnej do wydawania decyzji administracyjnej określonej w art. 16 ust. 1 w zw. z art. 5 ust. 2 u.d.i.p. Powołane w skardze orzeczenia oraz stanowisko, że adwokat pełni swoje obowiązki i wykonuje zawód określany "zawodem zaufania publicznego" nie przesądza, iż adwokat może być w każdej sytuacji uznany za funkcjonariusza publicznego. Przygotowanie zawodowe oraz wymagania stawiane adwokatom wynikające z regulacji ustawowych oraz kodeksu etyki adwokackiej nie świadczą o tym, że wykonując swoje usługi wobec klienta w ramach zawartej z nim umowy realizują oni zadania publiczne. Również okoliczność, że osoba, wobec której adwokat świadczył usługi była urzędnikiem samorządowym nie przesądza, że żądana informacja nabrała cech informacji publicznej. Należy przy tym podkreślić, że "wydanie decyzji w sytuacji, gdy przepisy prawa nie przewidują takiej formy działania, oznacza wydanie jej bez podstawy prawnej i skutkuje stwierdzeniem jej nieważności na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a." (tak NSA w wyroku z 25 marca 2003r., sygn. akt II SA 4059/02, a także WSA w Gdańsku w wyroku z dnia 15 maja 2013r., sygn. akt II SA/Gd 187/13, CBOSA). Podobne stanowisko wyrażane jest w literaturze: "Natomiast gdy organ wyda decyzję administracyjną o odmowie dostępu do informacji publicznej zamiast poinformowania zwykłym pismem o braku podstaw do zastosowania ustawy o dostępie do informacji publicznej, decyzja ta może zostać uznana za wydaną bez podstawy prawnej, co uzasadnia stwierdzenie jej nieważności z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a." (tak: Z., Formy zakończenia postępowania o udostępnienie informacji publicznej, opublikowano: LEX/el. 2023). Skoro w rozpatrywanej sprawie organy wydały decyzje, pomimo ustawowego obowiązku poinformowania pismem, że żądane dane nie mogą być zakwalifikowane jako informacja publiczna, to wydanie tych decyzji było bezpodstawne, co stanowi przesłankę nieważności określoną w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Z tych względów Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 w zw. z art. 135 p.p.s.a., stwierdził nieważność decyzji organów obu instancji, zaś na podstawie art. 200 p.p.s.a. orzekł o kosztach postępowania, zwracając skarżącemu uiszczony wpis od skargi w wysokości 200 złotych.