II SA/Lu 315/22

WyrokWSA w Lublinie2022-07-12

Skład orzekający: Jerzy Parchomiuk, Bogusław Wiśniewski, Marcin Małek

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo uchyliło decyzję organu pierwszej instancji i umorzyło postępowanie w sprawie świadczenia pielęgnacyjnego z powodu jego bezprzedmiotowości, wynikającej z wydania decyzji w sprawie już rozstrzygniętej ostateczną decyzją?
Ratio decidendi
Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo uchyliło decyzję organu pierwszej instancji i umorzyło postępowanie, ponieważ decyzja ta została wydana w sprawie już rozstrzygniętej ostateczną decyzją. Ponowne rozstrzyganie tej samej kwestii, gdy istnieje już ostateczna decyzja, prowadzi do bezprzedmiotowości postępowania i jest podstawą do uchylenia decyzji i umorzenia postępowania na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.
Stan faktyczny
Skarżący złożył wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawnym dziadkiem. Organ pierwszej instancji odmówił przyznania świadczenia, wskazując na istnienie syna niepełnosprawnego, który jest spokrewniony w pierwszym stopniu i nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Po utrzymaniu w mocy tej decyzji przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze, skarżący ponownie złożył wniosek. Organ pierwszej instancji ponownie odmówił, a następnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło tę decyzję i umorzyło postępowanie, uznając sprawę za bezprzedmiotową z uwagi na wcześniejsze ostateczne rozstrzygnięcie.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Parchomiuk Sędziowie Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski Asesor sądowy Marcin Małek (sprawozdawca) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 12 lipca 2022 r. sprawy ze skargi W. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia 1 marca 2022 r. nr SKO.41/92/OS/2022 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. W. O. (dalej jako skarżący lub strona) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z 1 marca 2022 r., mocą której uchylono decyzję Burmistrza Miasta Kraśnik z 21 grudnia 2021 r. o odmowie przyznania stronie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawnym dziadkiem S. O. i umorzono postępowanie pierwszej instancji w całości. Zaskarżona decyzja została wydana w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy: Decyzją z 8 października 2021 r. Burmistrza Miasta Kraśnik odmówił stronie przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub z innej pracy zarobkowej wnioskowanego na dziadka S. O.. Powodem rozstrzygnięcia było ustalenie, że niepełnosprawny S. O. posiada syna S. O., tj. osobę spokrewnioną z nim w pierwszym stopniu, która nie jest małoletnia i nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, co wyklucza przyznanie świadczenia na rzecz wnuka niepełnosprawnego. Od decyzji tej strona wniosła odwołanie. Decyzją z 19 listopada 2021 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji, podzielając pogląd, że uprawnienie do świadczenia pielęgnacyjnego przysługuje w pierwszej kolejności osobom spokrewnionym z osoba niepełnosprawną w pierwszym stopniu, a dopiero w przypadku ich braku, prawo to przysługuje osobom spokrewnionym w dalszym stopniu. Decyzja ta nie została zaskarżona do sądu. Wnioskiem z 30 listopada 2021 r. (data wpływu) strona ponownie zwróciła się o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad dziadkiem S. O.. Decyzją z 21 grudnia 2021 r. Burmistrz Miasta Kraśnik ponownie odmówił przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Powodem rozstrzygnięcia było ustalenie (jak za pierwszym razem), że żyją osoby spokrewnione z niepełnosprawnym w pierwszym stopniu, nie są małoletnie i nie legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, co wyklucza przyznanie świadczenia na rzecz wnioskodawcy (wnuka). W odwołaniu od decyzji strona podniosła, że dziadek S. O. jest osobą niezdolną do samodzielnej egzystencji i wymaga stałej, regularnej i całodobowej opieki, którą on sprawuje przez siedem dni w tygodniu. Opieki tej nie jest natomiast w stanie świadczyć jego ojciec (syn dziadka) z uwagi na rodzaj wykonywanej pracy, związanej z częstymi i długotrwałymi wyjazdami poza miejsce zamieszkania. Dlatego też jedynie on może opiekować się dziadkiem, co też czyni i z tego powodu zrezygnował z pracy zarobkowej. Z uwagi na powyższe wniósł o zmianę decyzji i przyznanie mu prawa do wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego. Wydając zaskarżoną decyzje Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie stwierdziło, że organ pierwszej instancji przeprowadził już wcześniej postępowanie w sprawie przyznania stronie świadczenia pielęgnacyjnego, co oznacza, że organ ten ponownie załatwił sprawę zakończoną wcześniej ostateczną decyzją administracyjną. Przemawiają za tym takie okoliczności jak złożenie obu wniosków przez tą samą stronę. Oba wnioski i obie sprawy miały ten sam przedmiot, to jest ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad S. O. i zostały złożone przez tę samą osobę. Ze złożonego ponownie wniosku oraz załączników do niego nie wynika, aby stan faktyczny sprawy zmienił się w zakresie okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia (ojciec strony nadal pracuje i nie legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności). W oświadczeniu z 29 listopada 2021 r. S. O. (syn S. O.) wskazał, że nadal prowadzi działalność gospodarczą. Tym samym nowa decyzja dotyczy sprawy już rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną, co zgodnie z art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. jest przesłanką do stwierdzenia nieważności decyzji. Z uwagi na to, że organ pierwszej instancji wydał decyzję w sprawie już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną należało uchylić zaskarżoną decyzję w całości i umorzyć postępowanie pierwszej instancji w całości. W skardze na decyzję organu odwoławczego strona zarzuciła naruszenie: 1) art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust. 1a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r. poz. 111 ze zm.) - dalej u.ś.r. poprzez: a) pominięcie prawnie uzasadnionych celów wskazanej ustawy, b) przyjęcie, że faktyczne sprawowanie przez skarżącego opieki nad niepełnosprawnym dziadkiem nie jest wystarczające do uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na okoliczność, iż ten ma syna, na którym - jako spokrewnionym w pierwszym stopniu - spoczywa obowiązek alimentacyjny, c) uznanie, że potencjalny obowiązek alimentacyjny syna względem wymagającego opieki ojca bez względu na szczególne okoliczności wyprzedza obowiązek alimentacyjny wnuka, d) nieuprawnione przyjęcie, że przepisy u.ś.r. pozwalają organowi na ustalanie możliwości i formy realizacji obowiązku alimentacyjnego przez osobę zobowiązaną, a przez to wkraczanie w kompetencje zastrzeżone dla sądu powszechnego, e) wadliwe uznanie, że przy braku formalnego potwierdzenia stanu zdrowia w postaci orzeczenia o niepełnosprawności osób zobowiązanych do alimentacji w pierwszej kolejności ocena ich możliwości sprawowania opieki nad niepełnosprawnym może być dokonana wyłącznie w aspekcie możliwości realizacji obowiązku alimentacji w formie świadczeń finansowych, a nie w odniesieniu do przyczyn obiektywnych odnoszących się do faktycznego sprawowania opieki, f) uznanie, że brak orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności syna S. O. w powiązaniu z okolicznością, iż obowiązek alimentacyjny dzieci wyprzedza obowiązek alimentacyjny wnuka, ma przesądzające znaczenie dla negatywnej oceny wniosku, 2) art. 17 ust. 1b u.ś.r. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, bez uwzględnienia okoliczności, iż na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 doszło do uznania niekonstytucyjności części wskazanej normy prawnej w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, 3) art. 77 § 1 i art. 7 w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy w szczególności odnoszących się do zakresu faktycznej opieki sprawowanej przez skarżącego i realnych możliwości sprawowania przez syna S. O. opieki nad niepełnosprawnym ojcem w zakresie wymaganym stanem zdrowia osoby z niepełnosprawnością, a przez to nieuprawnione uznanie, że kryterium stopnia pokrewieństwa wyznaczające kolejność zobowiązania do alimentacji stanowi samo w sobie przeszkodę w nabyciu przez skarżącego prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, 4) art. 6, art. 7, art. 8 i art. 9 i art. 15 k.p.a. poprzez niezrealizowanie obowiązku czuwania organu, aby w toku postępowania skarżący nie poniósł szkody z powodu nieznajomości prawa, a w szczególności poprzez ponowne wydanie decyzji przez organ I instancji w sprawie zakończonej ostateczną decyzją, co spowodowało, że skarżący został pozbawiony możliwości ponownego merytorycznego rozpoznania jego sprawy, gdyż organ wyższego stopnia nie odniósł się merytorycznie do jego zarzutów, a skupił się jedynie na przesłankach umorzenia postępowania; 5) art. 11 i art. 107 § 3 k.p.a. z uwagi na brak adekwatnego uzasadnienia decyzji przejawiający się w niewyczerpującym i nieprzekonującym wyjaśnieniu motywów wydanego rozstrzygnięcia. Z tych względów wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. W obszernym uzasadnieniu skarżący podniósł między innymi, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji nie były respektowane obowiązki proceduralne wynikające z powołanych wyżej przepisów, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zastrzeżenia budzi bowiem stanowisko Kolegium, które działając jako organ odwoławczy nie powzięło wątpliwości co do konieczności dokonania jednoznacznych ustaleń odnośnie możliwości, zakresu i charakteru sprawowania opieki przez wnuka. Skarżący stoi na stanowisku, że w niniejszej sprawie bezwzględnym obowiązkiem organów było dokładne zbadanie, wyłożenie i uargumentowanie, co należy rozumieć pod pojęciem słusznego interesu strony w tej konkretnej sprawie. W ocenie skarżącego odczytanie treści art. 17 ust. 1b, art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust. 1a u.o.ś.r. prowadzi do wniosku, że skarżący opiekujący się niepełnosprawnym w stopniu znacznym dziadkiem, którego daty powstania niepełnosprawności nie można ustalić, jest osobą uprawnioną do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż w stanie faktycznym niniejszej sprawy zaktualizował się wynikający z art. 132 K.r.o. jego obowiązek alimentacyjny, jako osoby zobowiązanej w dalszej kolejności. Z przepisu tego wynika, że obowiązek alimentacyjny zobowiązanego w dalszej kolejności powstaje dopiero wtedy, gdy nie ma osoby zobowiązanej w bliższej kolejności albo, gdy osoba ta nie jest w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi lub gdy uzyskanie od niej na czas potrzebnych uprawnionemu środków utrzymania jest niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami, co ma miejsce w niniejszej sprawie. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że przy dokonywaniu wykładni przepisów art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust. 1a u.ś.r. nie można ograniczać się jedynie do wykładni literalnej, której zastosowanie prowadziłoby do przyjęcia, że dalszym krewnym będzie przysługiwało prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, tylko w okolicznościach wymienionych w art. 17 ust. 1a ww. ustawy. Konieczne w tym zakresie jest również posiłkowanie się wykładnią celowościową i systemową omawianych przepisów, przemawiającą za uznaniem, że ograniczenia wynikające z regulacji art. 17 ust. 1a u.ś.r. nie powinny mieć zastosowania w sytuacji, gdy preferowany przez ustawodawcę opiekun z obiektywnych względów (a więc niezależnych od niego) nie jest w stanie sprawować opieki nad potrzebującym, tj. gdy zachodzą okoliczności wymienione w art. 132 k.r.o., do którego odsyła art. 17 ust. 1 u.ś.r. Z poczynionych przez organy ustaleń oraz złożonych oświadczeń przez zainteresowanych wynika, że syn niepełnosprawnego S. O. nie jest w stanie opiekować się swoim ojcem, ponieważ charakter pracy jaki wykonuje (praca w terenie, częste przebywanie poza miejscem zamieszkania nawet po kilka dni) uniemożliwia mu sprawowanie opieki. Końcowo podniósł, że art. 17 ust. 1b u.ś.r. poddany został kontroli ze strony Trybunału Konstytucyjnego, który w wyroku z 21 października 2014 r., K 38/13, orzekł, że art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Zatem organy pomocowe mają obowiązek zbadać, czy wnioskodawca spełnia warunki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z wyłączeniem tej części normy, która została uznana za niekonstytucyjną. Powyższe wskazuje zatem na niewłaściwe zastosowanie przez organ art. 17 ust. 1b u.ś.r. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Jednocześnie wniósł o jej rozpoznanie w trybie uproszczonym. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Tytułem wstępu należy wskazać, że w związku z wnioskiem organu i wobec braku sprzeciwu strony skarżącej, sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.), dalej powoływanej jako "p.p.s.a.". Poza brakiem udziału stron w tym trybie, sądowa kontrola nie różni się od kontroli sprawowanej przy rozpoznawaniu spraw w trybie zwykłym. W ramach tej kontroli, tak jak w każdym przypadku sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do zaskarżonych aktów lub czynności (art. 135 p.p.s.a.). Stosownie zaś do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem kontroli sądu jest zgodność zaskarżonej decyzji z przepisami prawa. Rozpoznając wniesioną w niniejszej sprawie skargę w oparciu o wyżej przywołane kryteria Sąd uznał, że nie zasługuje ona na uwzględnienie. Zaskarżone orzeczenie odpowiada bowiem przepisom prawa. Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z 1 marca 2022 r. uchylająca decyzję Burmistrza Miasta Kraśnik z 21 grudnia 2021 r. i umarzająca postępowanie organu pierwszej instancji, dotyczące przyznania stronie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Podstawę rozstrzygnięcia organu stanowił art. 138 § 1 pkt 2 in fine k.p.a., zgodnie z którym, organ odwoławczy uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i umarza postępowanie pierwszej instancji w całości albo w części. W doktrynie, jak i orzecznictwie przyjmuje się, że organ odwoławczy może wydać decyzję, o której mowa w przepisie art. 138 § 1 pkt 2 in fine k.p.a., a więc uchylającą decyzję organu pierwszej instancji i umarzającą postępowanie w pierwszej instancji, gdy postępowanie pierwszoinstancyjne stało się bezprzedmiotowe. Zasadniczo zgodnie przyjmuje się (vide: m.in. W. Dawidowicz, Zarys procesu administracyjnego, Warszawa 1989, s. 167; podobnie: R. Kędziora, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wydanie 4, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2014 r.), że zastosowanie art. 138 § 1 pkt 2 in fine k.p.a. jest zasadne w przypadku, gdy decyzja organu pierwszej instancji: została wydana w postępowaniu, które należało uznać za bezprzedmiotowe, została wydana na podstawie przepisu prawa materialnego, który utracił moc obowiązującą, dotyczy sprawy administracyjnej rozstrzygniętej już decyzją ostateczną, a także w przypadku, kiedy nie istnieje już podmiot, który wszczął postępowanie, a rodzaj sprawy administracyjnej wyklucza wstąpienie na miejsce tego podmiotu jego następców prawnych. Jednocześnie w doktrynie i judykaturze przyjmuje się zgodnie, iż bezprzedmiotowość postępowania rozumiana jest jako brak przedmiotu postępowania. Tym przedmiotem jest zaś konkretna sprawa, w której organ administracji publicznej jest władny i jednocześnie zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu. Podkreślić należy, że umorzenie postępowania z powodu bezprzedmiotowości jest obligatoryjne oraz, że decyzja o umorzeniu postępowania nie rozstrzyga o materialnoprawnych uprawnieniach i obowiązkach stron i jest równoznaczna z brakiem przesłanek do merytorycznego orzekania co do istoty sprawy oraz kończy jej zawisłość w danej instancji (vide: m.in. wyrok NSA z 24 września 2014 r., sygn. akt I OSK 1317/13). Przenosząc powyższe na grunt rozpatrywanej sprawy, zdaniem Sądu, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w sposób prawidłowy uchyliło w całości decyzję Burmistrza Miasta Kraśnik i umorzyło postępowanie z uwagi na jego bezprzedmiotowość. Sąd podziela stanowisko organu odwoławczego, że decyzja organu pierwszej instancji z 21 grudnia 2021 r. została wydana w sprawie rozstrzygniętej już inną decyzją ostateczną, co jak wskazano wyżej stanowi jeden z przypadków zastosowania art. 138 § 1 pkt 2 in fine k.p.a. Nie ma bowiem prawnych możliwości wielokrotnego rozstrzygania tej samej kwestii, tj. wydania dwóch decyzji w tej samej sprawie. Zgodnie bowiem z zasadą trwałości decyzji ponowne rozstrzygnięcie przez organ sprawy załatwionej wcześniej decyzją ostateczną jest możliwe tylko po uchyleniu pierwotnej decyzji w ustalonym przez prawo trybie. Natomiast ponowne orzekanie w tej samej sprawie pomimo pozostawania w obrocie prawnym pierwotnej decyzji powoduje nieważność decyzji późniejszej (res iudicata). Przepis art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. ma natomiast zastosowanie, gdy istnieje tożsamość sprawy rozstrzygniętej kolejno po sobie dwiema decyzjami, z których pierwsza jest ostateczna. Co natomiast należy podkreślić, tożsamość spraw będzie istniała, gdy występują te same podmioty w sprawie, dotyczy ona tego samego przedmiotu i tego samego stanu prawnego w niezmienionym stanie faktycznym sprawy. Wszystkie wymieniona elementy wystąpiły natomiast w przedmiotowej sprawie. Zauważyć bowiem należy, że zarówno w postępowaniu zakończonym ostateczną decyzja Kolegium z 19 listopada 2021 r., jak i w postępowaniu zakończonym uchyloną decyzją organu pierwszej instancji z 21 grudnia 2021 r., zachodzi tożsamość spraw we wszystkich wyżej wskazanych aspektach (podmiotowym, przedmiotowym, prawnym i niezmienionym stanie faktycznym). Bezspornym bowiem jest, że w obu postępowaniach występują te same podmioty (skarżący jako wnioskodawca i jego dziadek jako osoba wymagająca opieki), występuje ten sam przedmiot sprawy, tj. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, sprawa opiera się na tej samej podstawie prawnej, tj. na art. 17 u.ś.r., a także występuje tan sam stan faktyczny w postaci okoliczności wyrażonych w art. 17 ust. 1 pkt 4 i art. 17 ust. 1a pkt 2 u.ś.r. Zgodnie z treścią tych przepisów uzyskanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego przez osobę zobowiązaną do alimentacji w dalszej kolejności możliwe jest jedynie w sytuacji, gdy brak jest osoby zobowiązanej w bliższej kolejności, tj. gdy takiej osoby w ogóle nie ma lub gdy osoba taka nie jest w stanie sprawować opieki nad potrzebującym gdyż sama legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W sprawie nie ulega natomiast wątpliwości, że osoba wymagająca opieki ma syna, który nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, a więc osobę zobowiązaną w bliższej, niż skarżący, kolejności w rozumieniu art. 132 k.r.o. do spełnienia obowiązku alimentacyjnego. Kwestia ta nie uległa jakiejkolwiek zmianie od czasu wydania w sprawie decyzji kończącej postępowania w zakresie pierwszego wniosku. Tym samym w dalszym ciągu istnieje przeszkoda uniemożliwiająca przyznanie skarżącemu przedmiotowego świadczenia. Innymi słowy skoro obowiązek alimentacyjny względem niepełnosprawnego S. O. ciąży w pierwszej kolejności na jego dzieciach, jako osobach zobowiązanych do alimentacji w pierwszej kolejności, to z treści art. 132 k.r.o. jasno wynika, że obowiązek ten - wymagany w świetle art. 17 ust. 1 u.ś.r. - ciążyłby na skarżącym jako wnuku zobowiązanym do alimentacji dopiero w następnej kolejności. Już wyłącznie ta okoliczność ma wpływ na kwestię przyznania skarżącemu wnioskowanego świadczenia, bez względu na ziszczenie się pozostałych przesłanek. Jednocześnie wyjaśnić stronie należy, że nie ma podstaw do ustalenia faktycznej możliwości sprawowania opieki przez osobę spokrewnioną w pierwszym stopniu, gdyż prowadziłoby to do nieuprawnionej modyfikacji wymogów ustawowych. Należy bowiem podkreślić, że o uprawnieniu do świadczenia pielęgnacyjnego decydują przesłanki ściśle określone w ustawie i niespełnienie chociażby jednej z nich uniemożliwia przyznanie świadczenia. Decyzja w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego ma bowiem charakter związany, a nie uznaniowy. Nie ma zatem żadnego znaczenie kwestia, że ojciec skarżącego pracuje, a tym samem nie może sprawować opieki nad niepełnosprawnym ojcem, co oznacza, że opiekę musi sprawować skarżący. Pozostawanie w zatrudnieniu trzeba bowiem traktować jako nie mający wpływu na istnienie obowiązku alimentacyjnego i możliwość sprawowania opieki. Pozostawanie w zatrudnieniu jest wynikiem dokonanego w sposób świadomy wyboru przez określoną osobę i nie zwalnia tej osoby z obowiązku alimentacyjnego względem uprawnionego. Co więcej świadczenie pielęgnacyjne ze swej istoty służy częściowemu zrekompensowaniu strat finansowych, jakie ponoszą osoby opiekujące się chorymi członkami najbliższej rodziny, wskutek rezygnacji z aktywności zawodowej na rzecz sprawowania stałej opieki. Jak natomiast wskazano syn niepełnosprawnego S. O. nie legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności i pozostaje w zatrudnieniu, a zatem istnieje możliwość rezygnacji przez niego z zatrudnienia i ubiegania się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem stałej opieki nad niezdolnym do samodzielnej egzystencji ojcem. W tym miejscu jednocześnie należy podkreślić, że nie mogła mieć wpływu na wynik sprawy argumentacja podnoszona w skardze. Ani okres od jakiego skarżący domagał się przyznania przedmiotowego świadczenia, ani wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 nie stanowiły o możliwości merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Mianowicie zgodnie z art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Przepis ten nie określa zatem przesłanek przyznania świadczenia lecz wyłącznie sposób ustalenia daty początkowej jego przyznania, co uzależnionej jest już od samego wnioskodawcy. Kwestia ta jako wtórna nie ma żadnego wpływu na sposób rozumienia wyżej przedstawionej tożsamości sprawy. Na przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego nie ma bowiem wpływu data złożenia wniosku, lecz muszą zostać spełnione wszystkie warunki do jego przyznania, które - co jest bezsporne - nie zostały spełnione w całości. Również kwestia daty powstania niepełnosprawności nie miała w sprawie znaczenia i nie stanowiła nigdy przedmiotu sporu między stronami. Z tej przyczyny wejście w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 i jego respektowanie w orzecznictwie sądów administracyjnych nie miało żadnego znaczenia dla przedmiotowej sprawy. W tych okolicznościach Sąd uznał, że zarzuty skargi nie zdołały podważyć legalności zaskarżonej decyzji, bowiem w opisanym stanie rzeczy wykluczona była możliwość dalszego prowadzenia drugiego postępowania w tej samej sprawie. W konsekwencji, organ odwoławczy zobowiązany był do uchylenia decyzji organu pierwszej instancji i umorzenia postępowania na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., co też prawidłowo uczynił. Z powyższych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło