II SA/Lu 317/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz, Sędziowie Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak, Sędzia WSA Ewa Ibrom (sprawozdawca), Protokolant Asystent sędziego Jakub Polanowski, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 6 czerwca 2008 r. sprawy ze skargi E. Ch. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego oddala skargę. Decyzją z dnia 18 [...] 2008 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta z dnia 7 [...] 2008 r. przyznającą E. C. zasiłek stały od 1 stycznia 2008 r. do 31 grudnia 2008 r. w kwocie 444 zł wraz ze składką na ubezpieczenie zdrowotne w ustawowej wysokości. W uzasadnieniu decyzji Kolegium wyjaśniło, że E. C. miał ustalone prawo do zasiłku stałego w okresie do 30 kwietnia 2005 r. Decyzją z dnia 29 września 2005 r. organ pierwszej instancji odmówił wnioskodawcy przyznania zasiłku stałego, gdyż na podstawie orzeczeń o niepełnosprawności z dnia 6 maja 2005 r. oraz z dnia 20 czerwca 2005 r., został on zaliczony do osób o lekkim stopnia niepełnosprawności. Sąd Rejonowy w Lublinie VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z dnia 28 kwietnia 2006 r., VII U [...]/05, zmienił orzeczenie o niepełnosprawności z dnia 20 czerwca 2005 r. w ten sposób, że wnioskodawca został zaliczony do osób niepełnosprawnych w stopniu lekkim na stałe. Kolegium wskazało również, iż kolejny wniosek o wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności E. C. złożył w dniu 30 sierpnia 2006 r. do Miejskiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności, który orzeczeniem z dnia 6 listopada 2006 r. odmówił wydania orzeczenia ustalającego umiarkowany stopień niepełnosprawności. Orzeczenie to zostało utrzymane w mocy przez Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w dniu 6 stycznia 2007 r. Dopiero Sąd Rejonowy w Lublinie, jak podkreślił organ odwoławczy, wyrokiem z dnia 24 grudnia 2007 r., VII U [...]/07, zmienił orzeczenie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w ten sposób, że zaliczył wnioskodawcę do osób o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności w okresie od 23 kwietnia 2007 r. do 31 grudnia 2008 r. W związku z tym E. C. w dniu 22 stycznia 2008 r. złożył do organu pierwszej instancji wniosek o przyznanie zasiłku stałego od dnia 23 kwietnia 2007 r. do 31 grudnia 2008 r. Decyzją z dnia 7 lutego 2008 r. organ pierwszej instancji przyznał wnioskodawcy zasiłek stały od 1 stycznia 2008 r. do 31 grudnia 2008 r. w kwocie 444 zł wraz ze składką na ubezpieczenie zdrowotne. Kolegium stwierdziło, iż na podstawie art. 106 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej brak było podstaw w niniejszej sprawie do przyznania stronie zasiłku stałego w okresie od 23 kwietnia 2007 r., a prawidłowe organ pierwszej instancji ustalił prawo do tego świadczenia od dnia 1 stycznia 2008 r., tj. od miesiąca, w którym złożono wniosek z pełną dokumentacją. Organ drugiej instancji podniósł także, iż nie można stwierdzić ciągłości w uprawnieniach wnioskodawcy do przyznania zasiłku stałego, gdyż był on zaliczony do osób o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności do dnia 30 kwietnia 2005 r. i postępowanie administracyjne w tej sprawie zakończyła decyzja ostateczna organu pierwszej instancji z dnia 29 września 2005 r., zaś kolejny wniosek w sprawie ustalenia stopnia niepełnosprawności został złożony dopiero w dniu 30 sierpnia 2006 r. Od powyższej decyzji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie złożył E. C., wnosząc o przyznanie zasiłku stałego w okresie od 23 kwietnia 2007 r. do 31 grudnia 2007 r. Skarżący podkreślił, iż zaskarżona decyzja jest dla niego bardzo krzywdząca, gdyż wyrokiem sądu powszechnego ustalono, iż jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym od 23 kwietnia 2007 r. Skarżący podniósł również, iż zna osoby, które wskutek odwołania od niekorzystnych dla nich orzeczeń o niepełnosprawności otrzymały zasiłki stałe za okres wsteczny. W odpowiedzi na skargę organ drugiej instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Skarżącemu przyznany został zasiłek stały od dnia 1 stycznia 2008 r., skarżący domaga się natomiast przyznania zasiłku stałego także za okres od dnia 23 kwietnia 2007 r. do 31 grudnia 2007 r. Zasiłek stały jest pieniężnym świadczeniem z pomocy społecznej (art. 36 pkt 1 litera "a" ustawy z dnia 12 marca 2004 r. pomocy społecznej, Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zmianami), powoływanej w dalszej części uzasadnienia jako "ustawa". W myśl przepisu art. 37 ust. 1 pkt 1 zasiłek stały przysługuje pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. Przez całkowitą niezdolność do pracy ustawa nakazuje rozumieć całkowitą niezdolność do pracy w rozumieniu przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych albo zaliczenie do I lub II grupy inwalidów lub legitymowanie się znacznym lub umiarkowanym stopniem niepełnosprawności w rozumieniu przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (art. 6 pkt 1 ustawy), a przez niezdolność do pracy z tytułu wieku - ukończone 60 lat przez kobietę i 65 lat przez mężczyznę (art. 6 pkt 7 ustawy). Kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej określone jest w art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy, który stanowi, że prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, 41, 78 i 91, przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 477 zł (kwota określona w § 1 pkt 1 lit. a) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2006 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, Dz. U. Nr 135, poz. 950). Nie ulega wątpliwości, że skarżący spełnia przesłanki przyznania zasiłku stałego. Z prawidłowych ustaleń organów administracji wynika, że jest on osobą samotnie gospodarującą i jego dochód nie przekracza kwoty kryterium dochodowego określonego w ustawie dla osoby samotnie gospodarującej. Ponadto wyrokiem z dnia 24 grudnia 2007 r., VII U [...]/07, Sąd Rejonowy w Lublinie zmienił orzeczenie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia 6 stycznia 2007 r. w ten sposób, że zaliczył wnioskodawcę do osób o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności w okresie od 23 kwietnia 2007 r. do 31 grudnia 2008 r. Powołany przepis art. 37 ustawy określa materialne przesłanki przyznania zasiłku stałego. Nie wskazuje natomiast okresu, na jaki zasiłek może być przyznany. W tym zakresie zastosowanie ma przepis art. 106 ust. 3 ustawy, który stanowi, że świadczenia pieniężne z pomocy społecznej przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją. W przypadku gdy uprawnienie do świadczenia nie obejmuje pełnego miesiąca, świadczenie przyznaje się za niepełny miesiąc, a kwotę świadczenia ustala się, dzieląc pełne kwoty przez liczbę dni kalendarzowych tego miesiąca i mnożąc przez liczbę dni objętych świadczeniem. Z przepisu tego wynika, że świadczenia pieniężne z pomocy społecznej nie mogą być przyznawane za okres wcześniejszy niż miesiąc złożenia wniosku. Przepisy ustawy nie przewidują w tym zakresie żadnych wyjątków. W orzecznictwie wyrażany jest jednak pogląd, że w przypadku ubiegania się przez osobę niepełnosprawną o kontynuację wypłaty zasiłku stałego, gdy kolejne orzeczenie o niepełnosprawności zostało przez uprawnione organy wydane z opóźnieniem wskutek okoliczności, za które strona nie ponosi odpowiedzialności, nie ma zastosowania przepis art. 106 ust. 3 tejże ustawy w zakresie, w jakim określa początek przyznania i wypłacania zasiłku, uzależniając go od daty złożenia wniosku. W takiej sytuacji przyjmuje się istnienie ciągłości świadczenia, data złożenia kolejnego wniosku nie ma więc znaczenia dla oceny prawa do świadczeń. Z prawidłowych ustaleń organów administracji wynika, że w przypadku skarżącego wniosek z dnia 22 stycznia 2008 r. o przyznanie zasiłku stałego nie był wnioskiem o kontynuację świadczenia, nie zachodziła bowiem ciągłość niepełnosprawności skarżącego, uprawniającej do przyznania zasiłku stałego. Skarżący uznany był za osobę niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym tylko do dnia 30 kwietnia 2005 r. Kolejne orzeczenia o niepełnosprawności (w tym także orzeczenie Sądu Rejonowego w Lublinie, od którego skarżący nie odwołał się) zaliczyły skarżącego do osób o lekkim stopniu niepełnosprawności, co spowodowało odmowę przyznania zasiłku stałego. Dopiero w sierpniu 2006 r. skarżący wystąpił na nowo o ustalenie stopnia niepełnosprawności. W tej sytuacji okoliczność, że skarżący uznany został za osobę niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym od dnia 23 kwietnia 2007 r. nie dawała organowi podstaw do przyznania świadczenia od daty wskazanej w orzeczeniu, skoro orzeczenie to nie było kontynuacją poprzedniego i nie zachodziła ciągłość niepełnosprawności w stopniu umiarkowanym. Wniosek o zasiłek stały złożony w styczniu 2008 r. był zatem nowym wnioskiem, do którego zastosowanie miał przepis art. 106 ust. 3 ustawy. Ubocznie zauważyć należy, że cele ustawy o pomocy społecznej, zasady przyznawania świadczeń z pomocy społecznej i charakter tych świadczeń nie uzasadniają odnoszenia do przepisu art. 106 ust. 3 ustawy zasad wykładni, wskazanych w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 października 2007 r. w sprawie P 28/07, dotyczącym przepisu art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Należy również zauważyć, że każdy rodzaj niepełnosprawności może uzasadniać przyznanie pomocy społecznej (art. 7 pkt 5 ustawy). Osoba legitymująca się tylko lekkim stopniem niepełnosprawności i ubiegająca się o ustalenie niepełnosprawności w stopniu znacznym albo umiarkowanym może więc – przed uzyskaniem orzeczenia o niepełnosprawności w stopniu znacznym albo umiarkowanym - ubiegać się o inne świadczenia z pomocy społecznej, jeżeli spełnia kryteria wskazane w ustawie. W szczególności może ubiegać się o zasiłek okresowy (art. 38 ust. 1 ustawy). W czasie postępowania o ustalenie stopnia niepełnosprawności osoba taka nie jest zatem pozbawiona możliwości uzyskania pomocy społecznej. Z akt postępowania administracyjnego wynika, że w okresie, którego dotyczy żądanie skarżącemu przyznawany był zasiłek okresowy w kwocie 230 zł miesięcznie oraz zasiłek na dożywianie w kwocie 50 zł miesięcznie (od listopada 2007 r. – 80 zł miesięcznie), czyli łącznie 280 zł miesięcznie (od listopada 2007 r. – 310 zł miesięcznie). Ponadto skarżący otrzymywał świadczenia rzeczowe (zakup i transport tony węgla o wartości 359 zł) oraz inne świadczenia pieniężne (zasiłek celowy w kwocie 200 zł na remont, zasiłek celowy w kwocie 130 zł na dofinansowanie kosztów leczenia i zakup wentylatora). Skarżący mimo niespełniania przesłanek do przyznania zasiłku stałego nie został zatem pozbawiony pomocy i świadczeń, mających na celu, zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 2 ust. 1 ustawy, umożliwienie mu przezwyciężenia trudnej sytuacji życiowej, której nie był w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Z akt sprawy wynika ponadto, że skarżący od 1998 r. otrzymuje stałą pomoc w różnej formie, w zależności od aktualnego stanu zdrowia skarżącego, jego potrzeb i możliwości organu udzielającego pomocy. W tej sytuacji brak podstaw do uwzględnienia skargi. Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).