II SA/Lu 32/05

WyrokWSA w Lublinie2005-02-17

Skład orzekający: Grażyna Pawlos-Janusz, Joanna Cylc-Malec, Jerzy Drwal

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy pozbawienie uprawnień kombatanckich osoby, która uzyskała je z tytułu utrwalania władzy ludowej w Milicji Obywatelskiej, jest zasadne, jeśli nie zachodzą przesłanki do zachowania tych uprawnień wynikające z ustawy o kombatantach?
Ratio decidendi
Pozbawienie uprawnień kombatanckich jest zasadne, gdy osoba uzyskała je wyłącznie z tytułu utrwalania władzy ludowej w Milicji Obywatelskiej, a nie spełnia przesłanek do zachowania tych uprawnień wynikających z ustawy o kombatantach. Działalność w MO nie jest zaliczana do tytułów uzasadniających zachowanie przyznanych wcześniej uprawnień kombatanckich, a skarżący nie wykazał spełnienia innych przesłanek warunkujących zachowanie uprawnień.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła pozbawienia T.T. uprawnień kombatanckich, które uzyskał z tytułu utrwalania władzy ludowej w Milicji Obywatelskiej. Po uchyleniu przez NSA wcześniejszej decyzji, organ przeprowadził postępowanie wyjaśniające dotyczące pobytu skarżącego w obozach w L. i L. podczas II wojny światowej. Instytut Pamięci Narodowej nie odnalazł materiałów potwierdzających istnienie obozu w L., a obozy w L. i L. nie były wymienione w rozporządzeniu określającym miejsca odosobnienia. Sąd administracyjny oddalił skargę, uznając decyzję organu za zgodną z prawem.
Rozstrzygnięcie
Oddala skargę T.T. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz, Sędziowie Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec (spr.), Asesor WSA Jerzy Drwal, Protokolant ref. Małgorzata Poniatowska-Furmaga, po rozpoznaniu w dniu 17 lutego 2005 r. sprawy ze skargi T. T. na decyzję Kierownika Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...]. Nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich oddala skargę. Decyzją z dnia [...] listopada 2004 r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] października 2000 r. o pozbawieniu uprawnień kombatanckich T.T. W uzasadnieniu decyzji podano, że uprawnienia kombatanckie zainteresowany uzyskał z mocy orzeczenia Zarządu Wojewódzkiego ZBoWiD z dnia [...] października 1977 r. z tytułu "utrwalania władzy ludowej" w okresie od 31 lipca 1947 r. do 31 grudnia 1947 r. pełniąc służbę w Milicji Obywatelskiej. Decyzją z dnia [...] października 2000 r. utrzymaną w mocy decyzję z dnia [...] października 2001 r. Kierownik Urzędu pozbawił zainteresowanego uprawnień kombatanckich. Wyrokiem z dnia 21 maja 2003 r. sygn. Akt II SA/Lu 1929/01 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił decyzję Kierownika Urzędu z dnia 29 października 2001 r. nakazując organowi zbadanie podnoszonych przez stronę okoliczności dotyczących jego pobytu w hitlerowskim więzieniu. Wykonując zalecenia NSA organ przeprowadził postępowanie wyjaśniające zwracając się do Instytutu Pamięci Narodowej o udostępnienie akt osobowych T.T. Pismem z dnia 26 kwietnia 2004 r. Instytut Pamięci Narodowej nadesłał akta osobowe strony. Z ankiety dla wstępujących w szeregi Milicji Obywatelskiej zainteresowany na pytanie czy był karany sądownie w czasie okupacji (pkt 28b) oraz, czy przebywał w obozach koncentracyjnych (pkt 29), odpowiedział, iż był pobity w L. Zainteresowany nie wskazał, iż przebywał w więzieniu czy obozie w czasie okupacji. W życiorysie dołączonym do deklaracji członkowskiej ZBoWiD zainteresowany wskazał, iż w dniu 3 września 1943 r. został osadzony w więzieniu w L. przy ul. S., następnie w dniu 24 października 1943 r. został przewieziony do obozu przejściowego w L. przy ul. K. Na okoliczność pobytu w obozu w L. i w L. strona przedstawiła oświadczenia świadków W. T., M. T. oraz A.Ł.. Z oświadczenia świadka A. W. (który został aresztowany wraz z zainteresowanym) wynika, że razem z T. T. zostali oni osadzeni w obozie przejściowym w L. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z dnia 12 października 2000 r. sam zainteresowany wskazał, iż został osadzony w obozie przejściowym w L. mieszczącym się przy ul. S. skąd został przewieziony do obozu przejściowego w L. Pismem z dnia 27 maja 2004 r. organ zwrócił się do Instytutu Pamięci Narodowej z prośbą o wskazanie, jaki charakter miało miejsce odosobnienia w L. Pismem z dnia [...] lipca 2004 r. Instytut Pamięci Narodowej – Główna Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu wskazała, iż nie odnaleziono materiałów mogących potwierdzić istnienie obozu w L. Ponadto wskazano, iż obóz w L. nie figuruje w wykazach ITS A. W celu wyjaśnienia podnoszonych przez stronę okoliczności organ postanowił przesłuchać T. T. w drodze pomocy prawnej. Z dowodu w postaci przesłuchania strony, które miało miejsce przed Urzędem Miasta w dniu 9 września 2004 r. wynika, że zainteresowany został osadzony w obozie przejściowym w L. przy ul. S., skąd następnie został przewieziony do obozu przejściowego w L. na ul. K. Zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 1 lit.c ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego uprawnienia kombatanckie przysługują osobom, które podlegały represjom wojennym i okresu powojennego przebywając w innych miejscach odosobnienia, w których pobyt dzieci do lat 14 miał charakter eksterminacyjny, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa. Należy zauważyć, iż uprawnienia kombatanckie nie przysługują z tytułu pobytu w obozach przesiedleńczych przy ul. S. w L. oraz przy ul. K., gdyż obozy te nie zostały wymienione w § 6 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 września 2001 r. w sprawie określenia miejsc odosobnienia, w których były osadzone osoby narodowości polskiej lub obywatele polscy innych narodowości (Dz. U. z 2001 r. Nr 106 poz. 1154). Zebrany w sprawie materiał dowodowy nie daje podstaw do przyznania stronie uprawnień kombatanckich w oparciu o art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy o kombatantach. Nie budzi wątpliwości fakt, że zainteresowany uzyskał uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu utrwalania władzy ludowej w ramach służby w Milicji Obywatelskiej. W niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki wyłączające pozbawienie kombatanta uprawnień kombatanckich, jako że wykonywanie obowiązków funkcjonariusza Milicji Obywatelskiej nie mieści się w żadnym z tytułów, z którymi ustawa wiąże możliwość ich zachowania. W przepisach ustawy o kombatantach (...) status kombatanta związany został z działalnością w składzie formacji wojskowych lub organizacji walczących o suwerenność i niepodległość Rzeczypospolitej Polskiej, a do zadań MO zgodnie z dekretem Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 7 października 1944 r. o Milicji Obywatelskiej (Dz. U. Nr 7, poz. 33) należała ochrona bezpieczeństwa, spokoju i porządku publicznego, dochodzenie i ściganie przestępstw oraz wykonywanie zaleceń władz administracyjnych, sądów i prokuratury w zakresie prawem przewidzianym. Tego rodzaju działalność nie została przez ustawodawcę zaliczona do tytułów uzasadniających zachowanie przyznanych wcześniej uprawnień kombatanckich. Należy również stwierdzić, że skarżący w żaden sposób nie wykazał, aby spełniał przesłanki przewidziane w treści przepisu art. 25 ust. 2 pkt 2 zd. 2 wskazanej wyżej ustawy warunkujące zachowanie dotychczasowych uprawnień kombatanckich. Takimi okolicznościami są: uczestnictwo w Wojnie domowej w Hiszpanii w latach 1936-1939, uzyskanie uprawnień z mocy obecnie obowiązującej ustawy oraz pełnienie z poboru służby wojskowej w Wojsku Polskim w okresie od 10 maja 1945 r. do 30 czerwca 1947 r. Z tych względów mając na uwadze treść wskazanych powyżej przepisów oraz okoliczności faktycznych, Kierownik Urzędu orzekł jak w decyzji. W skardze T.T. podnosi, że był osadzony w obozie-więzieniu w L. przy ul. S. Miał wówczas 14 lat. Pracował przy kopaniu transzei bojowych. Ponadto twierdzi, że w 1977 r., kiedy składał dowody ubiegając się o uprawnienia kombatanckie, otrzymał z Muzeum na M. pismo, z którego wynikało, że obóz przy ul. K. w L. stanowił część składową M., jedynie dokumenty w nim zgromadzone zostały zniszczone przez Niemców. W konkluzji skargi wnosi o przywrócenie mu uprawnień osoby represjonowanej, zgodnie z obowiązującymi przepisami. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wnosi o oddalenie skargi, podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych przeprowadził szczegółowe postępowanie dowodowe. Z pisma, które w toku tego postępowania uzyskał z Instytutu Pamięci Narodowej – Głównej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu wynika, że nie odnaleziono materiałów mogących potwierdzić istnienie obozu w L. Przesłuchany w charakterze strony skarżący twierdzi, iż najpierw przebywał w obozie przejściowym przy ul. S. w L., skąd następnie został przewieziony do obozu przejściowego w L. przy ul. K. Zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. "c" ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego uprawnienia kombatanckie przysługują osobom, które podlegały represjom wojennym i okresu powojennego przebywając w innych miejscach odosobnienia, w których pobyt dzieci do lat 14 miał charakter eksterminacyjny, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa. Jednakże uprawnienia takie nie przysługują z tytułu pobytu w obozach w L. przy ul. S. i w L. przy ul. K., gdyż nie zostały one wymienione w § 6 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 września 2001 r. w sprawie określenia miejsc odosobnienia, w których były osadzone osoby narodowości polskiej lub obywatele polscy innych narodowości (Dz. U. z 2001 r. Nr 106, poz. 1154). Organ nie kwestionując pobytu skarżącego w wyżej wymienionych obozach związany był brzmieniem przepisów w/w rozporządzenia, a zatem wydając zaskarżoną decyzję nie naruszył przepisów prawa. Nie jest zasadny podnoszony przez skarżącego zarzut, że obóz przejściowy przy ul. K. był częścią obozu na M., co rzekomo miało wynikać z zaświadczenia Muzeum na M. Z pisma Państwowego Muzeum na M. z dnia 30 grudnia 1976 r. wynika, że Archiwum tego Muzeum poinformowało skarżącego, że nie posiada materiałów dotyczących obozu przy ul. K. Mając zatem na względzie wszystkie powyższe okoliczności i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) należało orzec jak w sentencji .

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło