II SA/Lu 323/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Leszek Leszczyński, Sędziowie Sędzia NSA Maciej Kierek, Asesor WSA Jerzy Drwal (sprawozdawca), Protokolant Starszy referent Beata Basak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 maja 2006 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...]. Nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego oddala skargę. Decyzją z dnia [...]lutego 2006 r. (Nr WINB.ZOA.[...]) - wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa - Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2005 r. (Nr PINB.[...]) nakazującą M. K. dokonanie rozbiórki rozbudowanej samowolnie części budynku mieszkalnego. W uzasadnieniu decyzji organ wojewódzki stwierdził, że przeprowadzone przez organ I instancji postępowanie dowodowe wykazało jednoznacznie, iż na działce Nr 26/1 położonej w miejscowości K., do istniejącego budynku mieszkalnego został dobudowany murowany taras posiadający zadaszenie o wymiarach 3,1 m x 9,5 m i wysokości wynoszącej 1,97 m – 2,6 m. Według oświadczenia M.K. wyżej wymienioną inwestycję zrealizowano 2 lata temu. W trakcie oględzin w dniu 23 września 2005 r. nie okazano ani pozwolenia na budowę ani zgłoszenia. Zasadą jest, że roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę (art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego). Rozbudowa budynku mieszkalnego polegająca na dobudowaniu zadaszonego tarasu wymaga pozwolenia na budowę. Naruszenie przepisu art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego, uzasadnia wydanie nakazu rozbiórki w trybie art. 48 ust. 1. Zalegalizowanie stwierdzonej samowoli budowlanej jest możliwe – w myśl art. 48 ust. 2 - jeśli budowa jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ustaleniami ostatecznej, w dniu wszczęcia postępowania decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu miejscowego. Z akt sprawy wynika, że Gmina nie posiada obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego. W dniu 27 października 2005 r. , to jest już po wszczęciu postępowania administracyjnego w przedmiotowej sprawie, wydano decyzję Nr [...] o warunkach zabudowy dla inwestycji polegającej na dobudowie tarasu do budynku mieszkalnego oraz budowie garażu. Warunki określone w art. 48 ust. 2 Prawa budowlanego nie zostały spełnione w związku z czym organ nadzoru budowlanego był zobligowany zastosować przepis ust. 1 i orzec o rozbiórce spornego tarasu. Decyzja o warunkach zabudowy nie była decyzją ostateczną w dniu kiedy wszczęto postępowanie w sprawie samowoli budowlanej, stąd też nie było możliwości zalegalizowania wykonanej inwestycji. W skardze do Sądu M. K. podnosi , że organy obu instancji dokonały błędnych ustaleń faktycznych, bowiem wykonano jedynie zadaszenie nad wejściem do budynku, podparte murowanymi słupkami. W tej sytuacji określenie użyte w zaskarżonej decyzji o wykonaniu rozbudowy budynku mija się z prawdą. Zarzuca także, że nie była zawiadomiona o czynnościach procesowych oraz o możliwości zapoznania się z wynikami postępowania dowodowego. W trakcie postępowania nie zapewniono jej czynnego udziału. Podnosi również, że organ nadzoru budowlanego powinien w pierwszej kolejności dążyć do legalizacji "budowy", kierując się przy tym konstytucyjną zasadą ochrony prawa własności. Sporne zadaszenie nad drzwiami stanowi konstrukcyjną całość z dachem budynku dlatego też przy orzekaniu o rozbiórce należy brać pod uwagę wykonalność tej decyzji z punktu widzenia warunków technicznych w zakresie możliwości dokonania rozbiórki bez zagrożenia pozostałej części obiektu budowlanego (budynku). Tego zagadnienia orzekające organy nie przeanalizowały pomimo ciążącego na nich obowiązku wszechstronnego i obiektywnego ustalenia rzeczywistego stanu sprawy. W odpowiedzi na skargę organ wnosił o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna, albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Materialnoprawną podstawą rozstrzygnięcia jest przepis art. 48 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (j.t. Dz.U. z 2003 r. Nr 207, poz. 2016 ze zm.). Przepis ten stanowi, że właściwy organ nakazuje z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Zgodnie z art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego, roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę. Pojęcie robót budowlanych zostało zdefiniowane w art. 3 pkt 7 Prawa budowlanego i obejmuje ono budowę, a także prace polegające na montażu, modernizacji, remoncie lub rozbiórce obiektu budowlanego. Budowa spornego obiektu w postaci murowanego tarasu o wysokości od 1,97 m do 2,6 m z zadaszeniem o wymiarach 3,1 m x 9,5 m wymagała uzyskania wcześniej pozwolenia na budowę. Z akt sprawy wynika, że takie pozwolenie nie zostało wydane. W tej sytuacji stwierdzony fakt samowolnej budowy tarasu obligował organ nadzoru budowlanego do zastosowania przewidzianej w art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego sankcji. W świetle dodatkowo i prawidłowo poczynionych przez orzekające organy, ustaleń wynikało ponadto, że nie ma możliwości legalizacji samowolnie wniesionego obiektu. Gmina – jak ustalono – nie ma obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Decyzję o warunkach zabudowy dla inwestycji polegającej na dobudowie tarasu do budynku mieszkalnego wydano już po wszczęciu przez organ nadzoru budowlanego postępowania w sprawie samowolnej budowy przedmiotowego tarasu. W tym stanie rzeczy orzekające organy słusznie oceniły, że nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 48 ust. 2 Prawa budowlanego umożliwiające legalizację przedmiotowego obiektu. W myśl powołanego przepisu, legalizacja obiektu budowlanego jest możliwa, jeśli budowa jest zgodna z ustaleniami ostatecznej , w dniu wszczęcia postępowania decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu miejscowego. Skarżąca ma rację twierdząc, że przed podjęciem decyzji o nakazie rozbiórki organ nadzoru budowlanego powinien rozważyć, czy istnieje możliwość legalizacji obiektu. Kwestię tę organ prawidłowo zbadał wskazując, że wydana w dniu 27 października 2005 r. decyzja o warunkach zabudowy nie była decyzją ostateczną w dniu wszczęcia postępowania w przedmiocie samowolnej budowy tarasu. W tym miejscu należy wyjaśnić, że ostateczną jest decyzja, od której nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji (art. 16 § 1 kpa). Odnosząc się do sformułowanych przez skarżącą zarzutów dotyczących przeprowadzonego postępowania dowodowego, należy stwierdzić, że poczynione przez organ ustalenia stanowiły wystarczającą podstawę do orzekania o rozbiórce spornego tarasu. Istotne dla sprawy ustalenia poczyniono głównie w trakcie oględzin przeprowadzonych w dniu 23 września 2005 r. z udziałem skarżącej, która bez zastrzeżeń podpisała sporządzony przez organ protokół. O terminie oględzin skarżącą zawiadomiono w dniu 15 września 2005 r. (k. 10 akt administracyjnych). Pismem z dnia 14 października 2005 r. skarżącą poinformowano również o możliwości zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym, a także o prawie składania pisemnych i ustnych wyjaśnień dotyczących rozpatrywanej sprawy (k.14 akt administracyjnych). Niezasadny jest zarzut, że w trakcie postępowania nie zapewniono skarżącej możliwości czynnego udziału w tym postępowaniu. Pismem z dnia 30 listopada 2005 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego zawiadomił skarżącą, że przysługuje jej prawo wypowiedzenia się - przed wydaniem decyzji – co do całości postępowania dowodowego. Z akt sprawy wynika, że skarżąca nie korzystała z przysługujących jej uprawnień w tym zakresie. Ubocznie należy zaznaczyć, że przyjęta w art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego metoda zapobiegania i likwidowania samowoli budowlanej jest wprawdzie surowa i nacechowana dużym automatyzmem, ale nie wykracza poza normy konstytucyjne, a wyłącznym celem jej zastosowania jest usunięcie skutków wywołanych naruszeniem prawa budowlanego (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 stycznia 1999 r. P2/98/OTK 1999/1/2). Z tych też względów pozbawiona usprawiedliwionych podstaw skarga podlegała oddaleniu na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Na marginesie powyższych rozważań należy wskazać, że postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 26 kwietnia 2006 r. wstrzymujące wykonanie zaskarżonej decyzji utraciło moc z dniem wydania niniejszego wyroku (art. 61 § 6 cyt. ustawy).