II SA/Lu 323/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Dudek (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia NSA Witold Falczyński,, Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz, Protokolant Asystent sędziego Anna Ostrowska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 30 września 2010 r. sprawy ze skargi J. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję. Decyzją z dnia [...] marca 2010 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. utrzymało w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Wójta Gminy K. w dniu [...] stycznia 2010 r., nr [...] odmawiającą J. B. umorzenia należności z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłaconych osobom uprawnionym, tj. D. B. i R. B. w okresie świadczeniowym 2008/2009. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Kolegium powołało się na treść art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2009 r. Nr 1 poz. 7 ze zm.), zgodnie z którym dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z ustawowymi odsetkami. Organ wskazał, iż z materiału dowodowego sprawy wynika, że brak jest podstaw do umorzenia skarżącemu przedmiotowych należności, gdyż w związku z zakończeniem okresu świadczeniowego zaistniały przesłanki zwrotu należności określone w art. 27 ust. 1 i 2 powołanej ustawy. Zdaniem organu, J. B. posiada środki finansowe do spłaty zadłużenia alimentacyjnego. Kolegium ponadto pouczyło odwołującego się, iż może, na podstawie art. 30 ust. 2 cytowanej ustawy, ubiegać się o odroczenie terminu płatności albo rozłożenie na raty ze względu na sytuację dochodową i rodzinną, przysługuje mu również prawo do żądania obniżenia alimentów. W skardze na powyższą decyzję J. B. wskazał, iż jest osobą chorą, utrzymuje się z renty socjalnej w wysokości niespełna 400 zł, która po odprowadzeniu kwoty na poczet zaległych alimentów, opłaceniu rachunków i wykupieniu lekarstw ledwie wystarcza na jedzenie. Skarżący wskazał ponadto, że pod jego opieką pozostaje niepełnosprawna, osiemdziesięciosiedmioletnia matka. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Zaskarżona decyzja narusza prawo. Kontrola sądowa w niniejszej sprawie obejmuje rozstrzygnięcie organu administracji w przedmiocie wniosku J. B. o umorzenie należności z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłaconych na rzecz jego synów w okresie świadczeniowym 2008/2009. Podstawę prawną umorzenia tych należności stanowi art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, zgodnie z którym organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną. Z treści cytowanej normy prawnej wynika, iż rozstrzygnięcie organu w przedmiocie umorzenia należności dłużnika alimentacyjnego ma charakter uznaniowy. Wskazuje na to użyty w treści dyspozycji tej normy zwrot "organ (...) może". Jakkolwiek uznaniowy charakter decyzji podejmowanych w przedmiocie umorzenia należności oznacza, że organ orzekający może, ale nie musi umorzyć należności, to jednak decyzje wydane w tym trybie nie mogą być dowolne. Wymagają uzasadnienia odpowiadającego dyspozycji art. 107 § 3 k.p.a., który stanowi, że uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. W szczególności zaś decyzje odmowne (negatywne) dla wnioskodawcy powinny być przekonująco i jasno uzasadnione zarówno co do faktów, jak i co do prawa, tak, aby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności istotne dla sprawy zostały wszechstronnie rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją. Z decyzji musi zatem wynikać między innymi, iż organ nie pozostawił poza swoimi rozważaniami argumentów podnoszonych przez stronę, nie pominął istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy materiałów dowodowych lub nie dokonał oceny tych materiałów wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego. Uzasadnienie realizować winno wyrażoną w art. 11 k.p.a. zasadę przekonywania, zgodnie z którą organy administracji publicznej powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwieniu sprawy, aby w ten sposób w miarę możności doprowadzić do wykonania przez strony decyzji bez potrzeby stosowania środków przymusu. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie spełnia wskazanych wymogów. Organ nie podał żadnego argumentu przemawiającego za odmową umorzenia J. B. należności wypłaconych tytułem świadczeń alimentacyjnych, ograniczając się do lakonicznego stwierdzenia, iż "J. B. posiada środki finansowe do spłaty zadłużenia alimentacyjnego". Organ nie odniósł się przede wszystkim do okoliczności podnoszonych przez skarżącego w odwołaniu od decyzji pierwszoinstancyjnej dotyczących jego sytuacji osobistej i finansowej. Stąd wniosek, iż organ nie rozpoznał istoty sprawy, co stanowi naruszenie podstawowych zasad postępowania administracyjnego, w tym wyrażonej w art. 7 k.p.a. zasady prawdy obiektywnej. W związku z powyższym Sąd uznał, iż zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co uzasadnia jej uchylenie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 litera "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Rozpoznając sprawę ponownie, organ uwzględni wymogi określone w art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a., co w rezultacie pozwoli na wydanie rozstrzygnięcia przy zastosowaniu właściwych przepisów prawa materialnego. Uzasadnienie rozstrzygnięcia powinno odpowiadać dyspozycji art. 107 § 3 k.p.a. Z tych wszystkich względów Sąd orzekł jak w sentencji.