II SA/Lu 325/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz (spr.), Sędziowie Asesor WSA Jerzy Drwal, Asesor WSA Wojciech Kręcisz, Protokolant Ref. staż. Małgorzata Poniatowska Furmaga, po rozpoznaniu w dniu 24 listopada 2004r. sprawy ze skargi A. S. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...]. Nr [...] w przedmiocie opłaty legalizacyjnej I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania na rzecz skarżącej A. S.. Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2004r., znak: [...]Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego po rozpoznaniu zażalenia A.S. na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2004r., znak: [...] ustalającego wysokość opłaty legalizacyjnej w wysokości trzydziestu tysięcy złotych w związku z budowaniem bez wymaganego pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego, usytuowanego na działce nr 243 i 247 w miejscowości W.P., działając na podstawie art. 138 § 1pkt 1 i art. 144 kpa w zw. z art. 49 ust. 1 pkt 3, art. 80ust.2pkt.2 oraz art. 83 ust. 2 ustawy Prawo budowlane ( Dz. U. z 2003r., Nr 207, poz.2016 ) utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy wyjaśnił, że zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] lutego 2004r., znak: [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego ustalił wysokość opłaty legalizacyjnej w kwocie 30 tysięcy złotych w związku z budową bez wymaganego pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego usytuowanego na działkach nr 243 i 247 w miejscowości W.P. M.S. wykonał obowiązek nałożony postanowieniem z dnia [...] grudnia 2003r., znak: [...] i wystąpił z wnioskiem o wydanie decyzji zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na wznowienie robót budowlanych przy budowie przedmiotowego budynku mieszkalnego. Organ ustalił, że projekt zagospodarowania działki został sporządzony przez osoby posiadające wymagane uprawnienia budowlane, jest zgodny z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a inwestor przedłożył wszystkie niezbędne opinie i uzgodnienia. Mając na uwadze możliwość legalizacji samowoli budowlanej PINB ustalił na podstawie art. 49ust.2 Prawa budowlanego opłatę legalizacyjną, obliczoną jako iloczyn pięćdziesięciokrotności stawki opłaty określonej w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 28 czerwca 2003r. w sprawie stawki opłaty stanowiącej podstawę do obliczania kary wymierzanej w wyniku obowiązkowej kontroli, współczynnika wielkości obiektu budowlanego i współczynnika kategorii obiektu. Organ odwoławczy odnosząc się do zażalenia A.S., która wniosła o zwolnienie jej z opłaty wyjaśnił, że przepisy Prawa budowlanego nie przewidują możliwości zwolnienia z opłaty legalizacyjnej ani jej zmniejszenia. Ustawa nie daje bowiem uprawnienia organom administracyjnym do dowolnego określenia wysokości tejże opłaty. Skargę do sądu administracyjnego złożyła A.S. wnosząc o zwolnienie jej z obowiązku uiszczenia opłaty legalizacyjnej. W uzasadnieniu skargi wyjaśniła, że oboje z mężem są w ciężkiej sytuacji materialnej i zdrowotnej ( w 1992r. zostali napadnięci we własnym domu: obrabowani i ciężko pobici, w wyniku czego doznali urazów ciała, które leczą do tej pory). Jako ludzi starszych i schorowanych, o niskich dochodach nie stać ich na uiszczenie tak wysokiej opłaty. Skarżąca podniosła, że przedmioty budynek mieszkalny wymagał remontu, gdyż był już zniszczony i groził zawaleniem. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art.1 §1i2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz.1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę zaskarżonej decyzji w zakresie jej zgodności z prawem. Nie jest przy tym, w świetle art.134§1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz.1270) związany granicami skargi., a zatem przy rozpoznawaniu sprawy bierze pod uwagę z urzędu wszelkie naruszenia prawa, niezależnie od żądań i zarzutów podniesionych w skardze. Skardze nie można odmówić słuszności albowiem zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy ( art. 145 § 1pkt 1 lit. "c" ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) aczkolwiek z przyczyn innych od podniesionych w skardze. Uiszczenie opłaty legalizacyjnej przewidzianej przepisem art. 49 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994r.- Prawo budowlane (Dz. U. z 2003r., Nr 207, poz. 2016 z późn. zm.) jest niezbędnym warunkiem wydania decyzji w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na wznowienie robót budowlanych wstrzymanych ze względu na brak pozwolenia na budowę. Nie uiszczenie opłaty legalizacyjnej skutkuje bowiem wydaniem decyzji o rozbiórce obiektu budowlanego zrealizowanego samowolnie. Postępowanie legalizacyjne przewidziane w powołanym przepisie jest zatem etapem postępowania w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę, a postanowienie ustalające wysokość opłaty legalizacyjnej powinno być - tak jak nakaz rozbiórki obiektu - skierowane do inwestora. W przypadku, gdy inwestorami obiektu są małżonkowie, ustalony w postanowieniu obowiązek uiszczenia opłaty legalizacyjnej w określonej wysokości powinien być nałożony na obojga małżonków. W rozpatrywanej sprawie Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego wydał w dniu [...] lutego 2004r. postanowienie, znak: [...], w którym ustalił opłatę legalizacyjną w wysokości 30.000zł w związku z budowaniem bez wymaganego pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego na działce nr 243 i 247 w W.P. W sprawie ustalono, że inwestorami byli małżonkowie A. i M.S., a zatem postanowienie ustalające opłatę legalizacyjną powinno być skierowane do nich obojga. Natomiast organ administracyjny błędnie potraktował jako stronę postępowania wyłącznie M.S. kierując postanowienie tylko do niego. Ponadto zauważyć należy, że organ nie zawiadomił A.S. o wszczęciu postępowania i przeprowadzeniu dowodu z oględzin, ograniczając w ten sposób jej prawa do czynnego udziału w postępowaniu (art. 10 kpa). Zaskarżone postanowienie jest prawnie wadliwe z powodów wskazanych powyżej. Nie można natomiast uznać za zasadne żądania skarżącej, by organ administracji odstąpił od nałożenia obowiązku uiszczenia opłaty legalizacyjnej bądź ustalił tę opłatę w niższej wysokości ze względu na trudną sytuacje zdrowotną i materialną inwestorów. Opłata ta ustalana jest w wysokości określonej przepisami i jej wysokość nie jest pozostawiona uznaniu organu orzekającego. Obowiązujące przepisy nie przewidują żadnych wyjątków od obowiązku uiszczenia przedmiotowej opłaty, a jej uiszczenie jest niezbędnym warunkiem odstąpienia od sankcji nakazu rozbiórki samowolnie zrealizowanych robót budowlanych, wymagających pozwolenia na budowę albo zgłoszeniu. Mając powyższe na względzie Sąd na podstawie art. 145 pkt 1 lit. "a" i "c" oraz art. 200 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.