II SA/Lu 33/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Sidor (spr.), Sędziowie Asesor WSA Wiesława Achrymowicz, Asesor WSA Bogusław Wiśniewski, Protokolant Asystent sędziego Łucja Krasińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 lutego 2006 r. sprawy ze skargi B. .B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]., Nr [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy z dnia [...], Nr [...]. Decyzją z dnia [...] listopada 2005r., znak: SKO.[...] wydaną na podstawie art. 138§1pkt.1kpa oraz art.3, 4, 5 i 8 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. Nr 228, poz.2255 ze zm.) oraz art. 8ust.9 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2004r., Nr 64, poz.593 ze zm.) Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpoznaniu odwołania B. B. utrzymało w mocy decyzję Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...] października 2005r., znak: OPS [...] o odmowie przyznania jej zasiłku rodzinnego na dzieci oraz dodatków: z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego, z tytułu podjęcia przez dziecko nauki w szkole poza miejscem zamieszkania, z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej i z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego. Oba organy administracyjne ustaliły, że wnioskodawczyni przekracza kryterium dochodowe, od którego uzależnione jest prawo do zasiłku rodzinnego, a więc pomimo, iż kwota przekroczenia jest nieznaczna, bowiem wynosi zaledwie 0, 09zł na osobę w rodzinie, nie ma możliwości przyznania jej żądanych świadczeń. W sprawie nie zachodzą bowiem przewidziane w art.5 ust.3 ustawy o świadczeniach rodzinnych przesłanki przyznania zasiłku rodzinnego oraz dodatków do tego zasiłku pomimo przekroczenia kryterium dochodowego o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu przysługującemu w okresie, na który jest ustalany zasiłek, gdyż w poprzednim okresie zasiłkowym wnioskodawczyni nie ubiegała się o przyznanie takiego zasiłku. Skargę do sądu administracyjnego wniosła B. B., domagając się uchylenia powyższej decyzji. Zdaniem skarżącej, skoro nie ubiegała się o zasiłek rodzinny za poprzedni okres zasiłkowy, organy nie miały podstaw do ustalenia, że zasiłek za ten okres jej nie przysługiwał, bowiem gdyby skarżąca ubiegała się o takie świadczenia za poprzedni okres zasiłkowy, z całą pewnością zostało by ono jej przyznane. Skarżąca zarzuciła również, że organy przy ustalaniu wysokości jej dochodów pominęły współczynniki waloryzacji. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1§1i2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. –Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz.1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę zaskarżonej decyzji w zakresie jej zgodności z prawem. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Bezspornym jest, że skarżąca przekroczyła nieznacznie kwotę kryterium dochodowego, dlatego nie ma podstaw do przyznania jej zasiłku rodzinnego na zasadach ogólnych określonych w art. 5ust.1 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. Nr 228, poz.2255 ze zm.) Jak wynika z akt sprawy kwota przekroczenia kryterium dochodowego w przeliczeniu na osobę w rodzinie wynosi 0,09zł miesięcznie. Jest więc to kwota mniejsza, niż wysokość najniższego zasiłku rodzinnego przysługującego w okresie zasiłkowym od 1 września 2005r. do 31 sierpnia 2006r. wynoszącego 44 zł. W sytuacji występującej w sprawie organy administracyjne prawidłowo rozważyły zatem możliwość zastosowania art. 5ust.3 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zgodnie z którym w przypadku, gdy dochód rodziny lub dochód osoby uczącej się przekracza kwotę uprawniającą daną rodzinę lub osobę uczącą się do zasiłku rodzinnego o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu przysługującemu w okresie, na który jest ustalany zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym. (...) Błędna jest jednak dokonana przez oba organy wykładnia tego przepisu, iż w razie przekroczenia kryterium dochodowego zasiłek rodzinny przysługuje tylko wówczas, gdy został on stronie przyznany w poprzednim okresie zasiłkowym lub co najmniej, gdy strona złożyła wniosek o przyznanie jej takiego zasiłku za poprzedni okres. Z poglądem takim nie sposób się zgodzić. Przepis ten bowiem wprost uzależnia przyznanie w takiej sytuacji zasiłku rodzinnego od jego "przysługiwania" za poprzedni okres zasiłkowy, a nie od przyznania lub od ubiegania się o taki zasiłek. "Przysługiwać" według Uniwersalnego Słownika Języka Polskiego (red. prof. S. Dubisz, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2003r., t.3, s.813) oznacza "należeć się z jakiegoś tytułu", a więc oznacza pewne uprawnienie, z którego podmiot ma prawo, lecz nie musi skorzystać. Niezłożenie przez stronę wniosku o przyznanie zasiłku rodzinnego w poprzednim okresie zasiłkowym nie stanowi zatem przesłanki negatywnej przyznania jej takiego zasiłku na podstawie art. 5ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych, o ile spełnia ona pozostałe warunki określone w tym przepisie. W ocenie Sądu dokonana w niniejszej sprawie przez organy administracyjne wykładnia cytowanego przepisu stanowi niedozwoloną nadinterpretację. Podnieść należy, że interpretacja przepisów prawa powinna być odbywać się według określonych reguł, w szczególności przy zastosowaniu właściwej w danym przypadku wykładni. Zasadniczą metodą interpretacji przepisów prawa przyjętą w polskim ustawodawstwie jest wykładnia językowa, zgodnie z którą treść przepisu ocenia się według jego literalnego brzemienia. Dopiero w razie wątpliwości organ stosujący prawo ma obowiązek zastosować inną metodę wykładni, tj. systemową, funkcjonalną etc. Zdaniem Sądu literalne brzmienie przepisu art. 5ust.3 ustawy o świadczeniach rodzinnych nie budzi wątpliwości, skoro ustawa ta konsekwentnie posługuje się określeniem "przysługuje", które odróżnia od słowa "przyznaje", co wprost wynika choćby z art. 9ust.2 ustawy. W tej sytuacji nie ma podstaw do zwężającej wykładni art. 5ust.3 i obejmowania nim sytuacji, w których strona ubiegająca się aktualnie o zasiłek rodzinny składała wniosek o przyznanie jej takiego zasiłku za poprzedni okres zasiłkowy. Organ rozważając zastosowanie art. 5ust.3 powinien zatem– zgodnie z regułami określonymi w art. 7, 77 i 80kpa - zbadać czy osoba ubiegająca się o zasiłek rodzinny spełniała przesłanki przyznania jej takiego zasiłku w poprzednim okresie zasiłkowym, a następnie na podstawie całokształtu zebranego materiału dowodowego wydać rozstrzygnięcie. W rozpoznawanej sprawie organy administracyjne wadliwie zinterpretowały przepis art. 5ust.3 ustawy o świadczeniach rodzinnych, a w konsekwencji nie dokonały wymaganych ustaleń, dlatego obie decyzje należało uchylić na podstawie art. 145 § 1pkt.1lit. "a" i "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm.)