II SA/Lu 33/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Ibrom, Sędziowie Sędzia NSA Witold Falczyński, Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec (sprawozdawca), Protokolant Asystent sędziego Jakub Polanowski, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 28 lutego 2007 r. sprawy ze skargi K. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie wymagań ochrony środowiska oddala skargę. Decyzją z dnia [...] listopada 2006 r. [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze , po rozpatrzeniu odwołania K. N. od decyzji Burmistrza z dnia [...]sierpnia 2006 r. ([...]) w sprawie wymierzenia K. N. kary za usunięcie bez zezwolenia drzewa - świerku pospolitego - z działki nr 1196, położonej w B., przy ulicy [...], oraz odmowie wymierzenia kary pieniężnej za usunięcie drzew: tuja i świerk – utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, iż bezsporne jest, że K. N. jest odpowiedzialna za wycięcie drzewa świerku ze swojej nieruchomości, której jest właścicielką. W związku z tym, zgodnie z art. 88 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody, właściwy organ wymierzył karę pieniężną za dokonane usunięcie drzewa. Ponadto, przeprowadzone postępowanie dowodowe oraz opinia specjalisty jednoznacznie ustaliły gatunek, rozmiar oraz wiek ściętego drzewa. Organ uznał także za bezpodstawne twierdzenie strony, iż świerk został usunięty z uwagi na zagrożenie jakie stwarzał konstrukcji domu. Powyższy fakt zdaniem organu byłby podstawą jedynie do wydania pozwolenia na usunięcie drzewa bez pobierania opłaty, a nie podstawą do odstąpienia od wymierzenia kary. Ponadto organ I instancji uzupełnił prawidłowo postępowanie, zgodnie z zaleceniami zawartymi w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, który już raz rozpatrywał skargę strony w tym przedmiocie. Jedyne rozbieżności zdaniem Kolegium budzi sprawa jakie przepisy należało zastosować w celu wymierzenia kary. A mianowicie czy wymierzenie przedmiotowej kary powinno być dokonane w oparciu o przepisy obowiązujące w dacie zdarzenia, a więc w dacie rzeczywistego wycięcia drzewa, czy też w dacie wydania decyzji. W opinii składu orzekającego organ I instancji właściwie przyjął za podstawę wymierzenia kary stawki obowiązujące w dniu wycięcia drzewa tj. przepisy obowiązujące w 2005 r., a nie w roku 2006. Niemniej jednak w przypadku przyjęcia odmiennego zapatrywania Kolegium wskazuje art. 139 kpa zakazujący organowi odwoławczemu wydania decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, gdyż decyzja organu pierwszoinstancyjnego, ani rażąco nie narusza prawa, ani nie narusza interesu społecznego z uwagi na niewielką różnicę w wysokości wymierzonej kary, zrelatywizowanej do jej całkowitej wielkości. Ponadto Kolegium wskazało na treść art. 88 ust. 7 ustawy o ochronie przyrody, w którym ustawodawca wprowadził możliwość rozłożenia kary na raty na okres nie dłuższy niż 5 lat. Powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie K. N. domagając się jej uchylenia i umorzenia postępowania. W uzasadnieniu skargi opisuje przebieg i etapy całego postępowania, wskazując na nierzetelność przeprowadzonych oględzin oraz na wysokość wymierzonej kary, przekraczającą jej możliwości finansowe. Podaje, że w miejsce ściętego drzewa w celu przywrócenia równowagi środowiska posadziła nowe drzewko świerku, w związku z czym nie zrozumiałe jest dla niej nałożenie tak wysokiej kary. Wskazuje, że organy orzekające nie wzięły pod uwagę stopnia społecznej szkodliwości czynu w porównaniu z innymi przestępstwami o większym ciężarze gatunkowym. Stwierdza, że jedynym powodem wycięcia drzewa był fakt niszczenia fundamentów domu przez korzenie drzewa, a tego nikt nie wziął pod uwagę. W związku z powyższym wnosi o umorzenie postępowania bez wyznaczania grzywny. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Nadto w odniesieniu do zarzutów przedstawionych w skardze organ odwoławczy wskazał, iż o tym, że ścięte drzewo to świerk świadczą dowody zgromadzone w sprawie tj. pismo sąsiada skarżącej, oświadczenie R. N. (syna skarżącej) podczas oględzin w dniu 18 kwietnia 2005 r. oraz pismo skarżącej z dnia 25 kwietnia 2005 r. Ponadto fakt ewentualnego wpływu korzeni drzewa na konstrukcję budynku nie stanowi przesłanki do odstąpienia od wymierzenia kary w związku z czym nie było konieczne przeprowadzenie oględzin na tę okoliczność. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając skargę zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie (art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. zwanej dalej w skrócie "ppsa"). Sąd uwzględnia skargę i uchyla zaskarżoną decyzję, stwierdza jej nieważność lub wydanie z naruszeniem prawa jedynie wówczas, gdy uzna, że w sprawie istnieją przesłanki określone w art. 145 powołanej ustawy. Taka sytuacja nie występowała w niniejszej sprawie, w której nie stwierdzono wskazanych w powołanym przepisie przesłanek uzasadniających uwzględnienie skargi. Zauważyć na marginesie trzeba, że sądy te, gdy zachodzą okoliczności uzasadniające uwzględnienie skargi, mogą jedynie zastosować wskazane wyżej formy rozstrzygnięcia, nie mogą natomiast, czego domaga się skarżąca, rozpatrzyć sprawy, która należy do właściwości organów administracji publicznej i umorzyć postępowania w całości bez wyznaczania grzywny. Podkreślić należy, że zgodnie z art. 133 § 1 ustawy ppsa., sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy przekazanych przez organ wraz z odpowiedzią na skargę. W świetle materiału dowodowego znajdującego się w tych aktach uznać należało, że dokonane w sprawie ustalenia znajdują oparcie w przedstawionej dokumentacji. Również w zakresie podstawy prawnej rozstrzygnięcia nie stwierdzono nieprawidłowości, które uzasadniałyby uwzględnienie skargi. Organy prawidłowo zinterpretowały i zastosowały przepisy stanowiące podstawę prawną rozstrzygnięcia. Rozważania na temat przedmiotowej sprawy należy rozpocząć od wskazania treści art. 83 ust 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. Nr 92, poz. 880 ze zm.) – zwanej dalej w skrócie "u.o.o.p.", zgodnie z którym - usunięcie drzew lub krzewów z terenu nieruchomości może nastąpić, z zastrzeżeniem ust. 2, po uzyskaniu zezwolenia wydanego przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta na wniosek posiadacza nieruchomości. Jeżeli posiadacz nieruchomości nie jest właścicielem - do wniosku dołącza się zgodę jej właściciela. Powyżej wskazany obowiązek uzyskania zgody na usunięcie drzew czy krzewów jest jednym z najbardziej znanych instrumentów ochrony zasobów przyrody na obszarach miast i wsi, funkcjonuje bowiem w ustawodawstwie już od dawna. Obowiązek ten jest powiązany z ciężarem poniesienia opłaty z tytułu usunięcia, zaś usunięcie bez zezwolenia co do zasady skutkować musi nałożeniem administracyjnej kary pieniężnej, zgodnie z art. 88 ust. 1 pkt 2 u.o.o.p. który stanowi, iż wójt, burmistrz lub prezydent miasta wymierza administracyjną karę pieniężną za usuwanie drzew bez wymaganego zezwolenia. Sytuacje, w których nie jest wymagane przedmiotowe zezwolenie wymienia art. 83 ust. 6 powołanej ustawy o ochronie przyrody. Wyliczenie zawarte w tym przepisie wskazuje na drzewa i krzewy, wobec których ze względu na ich rodzaj, wiek, a także ze względu na ich usytuowanie uniemożliwiające lub utrudniające prowadzenie określonych działań lub funkcjonowanie określonych jednostek, nie jest wymagane uzyskanie zezwolenia na ich usunięcie. Nie wymaga zezwolenia m.in. usunięcie drzew: w lasach, owocowych, z wyłączeniem rosnących na terenie nieruchomości wpisanej do rejestru zabytków, na plantacjach drzew i krzewów, których wiek nie przekracza 5 lat. We wszystkich innych przypadkach legalne usunięcie drzew lub krzewów wymaga zezwolenia. W niniejszej sprawie, co zostało bezspornie ustalone, został wycięty świerk pospolity. Usunięcie zatem takiego drzewa wymagało uzyskania zezwolenia. Taką zaś decyzją posiadacz nieruchomości, z której usunięto przedmiotowe drzewo, nie mógł się wykazać. Wobec stwierdzenia takiego stanu rzeczy wymierzenie kary jest obligatoryjne, a sankcjonowane w ten sposób przez ustawodawcę jest nie tylko usunięcie drzew lub krzewów, ale też ich zniszczenie powodowane niewłaściwym wykonywaniem robót ziemnych lub wykorzystywaniem sprzętu mechanicznego albo urządzeń technicznych oraz zastosowaniem środków chemicznych w sposób szkodliwy dla roślinności. Kara pieniężna za usunięcie drzew bez zezwolenia należy do kategorii tzw. deliktów administracyjnych, co oznacza, że jest wymierzana w razie zaistnienia takiego stanu faktycznego, z jakim ustawa wiąże odpowiedzialność. Bez znaczenia dla bytu tej odpowiedzialności pozostają pobudki czy motywy, jakimi kieruje się osoba usuwająca drzewo, nie ma też znaczenia jej stan świadomości co do bezprawności takiego działania. Sytuacja jaką wskazała skarżąca, iż rosnący świerk naruszał konstrukcję budynku, stwarzając tym samym zagrożenie dla życia mieszkańców budynku nie zwalnia od uzyskania pozwolenia na usunięcie drzewa. W takim przypadku jedynie właściwy organ nie pobiera opłaty za wydane pozwolenie na usunięcie drzewa. Nie można również przyjąć stanowiska wyrażonego w skardze, iż organ wymierzył grzywnę z zastosowaniem maksymalnej stawki za wycięcie drzewa, pomijając sytuację materialną skarżącej. Należy wskazać, iż administracyjna kara pieniężna jest wymierzana obligatoryjnie przez upoważniony organ administracji w razie stwierdzenia określonego bezprawnego zachowania się danego podmiotu. Zachowanie to nie musi prowadzić do degradacji przyrody lub wyrządzenia w nim szkody, nie jest też wymagane stwierdzenie winy. Ponadto kary są wymierzane na podstawie specjalnych taryf ustalonych w aktach wykonawczych uzależniających wysokość kary od stawek zawartych w tych aktach oraz ustaleń poczynionych w toku postępowania i zawartych w protokołach. Organ wymierzający karę nie może kształtować jej wysokości według własnej oceny biorąc pod uwagę stopień szkodliwości danego działania. Nałożenie kary w przypadku usunięcia drzewa bez pozwolenia jest obowiązkowe, a nie "uznaniowe", wysokość zaś naliczana jest w oparciu o odpowiednie wskaźniki i tabele zawarte w aktach wykonawczych. W ocenie Sądu stan faktyczny został szczegółowo omówiony z powołaniem się na wyjaśnienia stron, świadków i opinie ekspertów, natomiast obwód pnia i nałożona kara zostały wyliczone prawidłowo, z uwzględnieniem powołanych przepisów ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody, co ukazał organ I instancji w swej decyzji w sposób przejrzysty, zrozumiały i wyczerpujący. Ponadto w toku całego postępowania wyjaśniającego strona miała zagwarantowane prawo czynnego uczestnictwa w postępowaniu, począwszy od zawiadomienia o wszczęciu postępowania, w którym organ I instancji powiadomił ją również o możliwości wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału. Strona uczestniczyła w oględzinach oraz wielokrotnie przeglądała akta sprawy i składała pisma. Podsumowując, należy również wskazać, że odstąpienie przez organ od wymierzenia kary w przypadku, kiedy jest ona obligatoryjna, stanowiłoby rażące naruszenie zawartej w art. 6 kpa zasady, iż organy administracji działają na podstawie przepisów prawa. Zarzuty strony skarżącej wobec powyższego należało uznać za niezasadne, a wskazane przyczyny, które spowodowały usunięcie drzewa za prawnie bezskuteczne. Z tych też względów, uznając iż zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, Sąd w oparciu o przepis art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak na wstępie.