II SA/Lu 333/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Ibrom, Sędziowie Sędzia NSA Maciej Kierek, Sędzia WSA (del) Dorota Chobian ( sprawozdawca ), Protokolant Referent – stażysta Agata Jakimiuk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 maja 2005 r. przy udziale prokurator B. W. sprawy ze skargi S.I. na decyzję Wojewody z dnia [...]. Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wadliwości postępowania administracyjnego i pozostawienia w obrocie prawnym decyzji o pozwoleniu na budowę I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Starosty Powiatowego z dnia [...]. Nr [...]; II. zasądza od Wojewody na rzecz S. I. 200 ( dwieście ) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia [...] r. po rozpatrzeniu odwołania S. I. od decyzji Starosty Powiatowego z dnia [...] r. znak: [...] stwierdzającej wadliwość postępowania pierwotnego wynikającą z braku zapewnienia w nim udziału wszystkim osobom posiadającym status strony a jednocześnie postanawiającej nie uchylać decyzji Nr [...] z dnia [...] r. udzielającej W. i M. C.-M. pozwolenia na budowę, Wojewoda zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy. W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia Wojewoda wskazał, iż w dniu 18 października 2004 r. Starostwo Powiatowe wznowiło postępowanie administracyjne w sprawie zakończonej ostateczną decyzją z dnia [...] r., udzielającą W. i M. C.-M. pozwolenia na budowę. Wznowienie postępowania nastąpiło po ponownym rozpoznaniu wniosku S. I. z dnia 7 czerwca 2004 r. Wydanej w dniu [...] r. decyzji. skarżący zarzucił podanie dwóch sentencji bez wskazania właściwej podstawy prawnej oraz rażące naruszenie przepisów art. 151 kpa. Zdaniem organu II instancji wskazane w odwołaniu zarzuty nie są zasadne, a decyzja organu I instancji zgodna jest z art. 151 § 2 kpa i art. 146 kpa. Co się tyczy udziału skarżącego we wznowionym postępowaniu, to Starostwo Powiatowe zwróciło się do niego pismem z dnia 21 września 2004 r. prosząc o wskazanie terminu otrzymania wiadomości o wydanej decyzji. Czynny udział w postępowaniu przejawia się w prawie do inicjowania postępowania, do żądania przeprowadzenia dowodów, do składania wyjaśnień i wypowiadania się co do zebranych dowodów i materiałów jeszcze przed wydaniem decyzji. Zdaniem Wojewody organ I instancji wypełnił obowiązki nałożone przez art. 10 kpa i dlatego uznał, że zaskarżoną decyzję należy utrzymać w mocy. Skargę na powyższą decyzję wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie S. I. zarzucając rażące naruszenie przepisów art. 138 § 3 kpa w związku z art. 10 kpa , a także art. 33 ust. 2 pkt 2 i 3 Prawa budowlanego. Skarżący podniósł, iż organ II instancji pomimo wznowienia nie rozstrzygnął postępowania w całości i ograniczył się do rozstrzygnięcia sprawy tylko w zakresie postępowania wznowieniowego, pomijając sprawę w zakresie technicznych warunków zabudowy. W odpowiedzi Wojewoda wnosił o oddalenie skargi wskazując, że zaskarżona decyzja jest zgodna z przepisami prawa i podlega regulacji art. 151 kpa. Podniósł, iż w trakcie postępowania skarżący nie kwestionował prawidłowości granic działki i nie poddawał w wątpliwość własności działki Nr 53/1, które to zagadnienie pojawiało się dopiero na etapie skargi do sądu. O oddalenie skargi wnosił także Prokurator Prokuratury [...] w L.. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja Starosty Powiatowego zostały wydane na skutek wznowienia postępowania w sprawie. Zgodnie z art. 151 kpa postępowanie wznowieniowe może być zakończone trzema rodzajami decyzji: 1/ decyzją odmawiającą uchylenia decyzji dotychczasowej, 2/ decyzją uchylającą decyzję dotychczasową i nową decyzją rozstrzygającą o istocie sprawy, 3/ decyzją stwierdzającą wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa. Pierwsza z wymienionych decyzji zapada tylko wówczas, gdy organ ustali, że brak jest podstaw do uchylenia dotychczasowej ostatecznej decyzji na mocy art. 145 § 1 lub art. 145a kpa czyli, gdy organ ustali, że nie występuje żadna z podstaw wznowienia postępowania. Z kolei decyzję, o jakiej mowa w art. 151 § 2 (a więc trzeciego rodzaju) organ wydaje wówczas , gdy występują przesłanki negatywne, określone w art. 146 § 1 i § 2 kpa, wyłączające dopuszczalność uchylenia decyzji w trybie wznowienia postępowania. Starosta Powiatowy wydał w dniu [...] r. decyzję, która nie odpowiada dyspozycji art. 151 kpa. W decyzji tej bowiem organ I instancji jednocześnie odmówił uchylenia decyzji pierwotnej (a więc tak, jakby uznał, że w sprawie nie występuje żadna z podstaw wznowienia) i jednocześnie stwierdził "wadliwość postępowania pierwotnego wynikającą z braku zapewnienia w nim udziału wszystkim osobom" , tym samym uznając, że zachodzi podstawa z art. 145 § 1 pkt 4 kpa. Taką sprzeczną z art. 151 kpa decyzję organ II instancji utrzymał w mocy. Już z tej tylko przyczyny zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji podlegały uchyleniu. Podnieść jednak należy, że i zawarty w skardze zarzut naruszenia art. 10 kpa jest uzasadniony. Wbrew temu co zostało stwierdzone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji S. I. nie doręczono postanowienia o wznowieniu postępowania, a w każdym bądź razie w aktach sprawy brak jest dowodu jego doręczenia. Jedyne pismo, jakie skarżącemu doręczono, z dnia 29 września 2004 r. , dotyczyło ustalenia czy został zachowany termin do wniesienia podania o wznowienie. Postępowanie zostało wznowione postanowieniem z dnia [...] r. i następnie w dniu [...] r. zapadła decyzja Starosty Powiatowego jednocześnie odmawiająca uchylenia decyzji ostatecznej z dnia [...] r. i stwierdzająca jej wadliwość. Zgodnie z art. 10 § 1 kpa organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. W tej materii wielokrotnie w swych orzeczeniach Naczelny Sąd Administracyjny wskazywał, iż organy administracji mają obowiązek wcześniejszego pouczenia strony o prawie zapoznania się z aktami, zgłaszania wniosków dowodowych oraz złożenia końcowego oświadczenia (por. m.in. wyrok NSA z 5 kwietnia 2001 r. sygn. II SA 1095/00, z dnia 6 października 2000 r. sygn. V SA 316/00, z dnia 1 lipca 1999 r. sygn. IV SA 595/99, z dnia 28 kwietnia 1999 r. sygn. IV SA 1229/96). W niniejszej sprawie S. I. nie został pouczony, że ma prawo zapoznać się z aktami oraz składać wnioski i oświadczenia, nie został nawet przed doręczeniem mu decyzji organu I instancji powiadomiony o tym, że postępowanie zostało wznowione. Prawo strony do czynnego udziału jest bardzo istotne nie tylko z punktu widzenia jej interesu lecz także interesu powszechnego, pozwala bowiem organom na bardziej wszechstronną ocenę stanu faktycznego. Dopiero w skardze do sądu S. I. zarzucił naruszenie art. 33 ust. 2 i 3 Prawa budowlanego. Do zarzutu tego sąd nie może się odnieść, bowiem ani skarżący nie dość go sprecyzował, ani też organ I i II instancji tą kwestią się nie zajmowały. Być może gdyby już organ I instancji pouczył stronę o jej prawie składania oświadczeń, ta kwestia zostałaby wyjaśniona. W ogóle z decyzji Starosty Powiatowego z dnia [...] r. nie wynika, aby po wznowieniu postępowania organ ten przeprowadził postępowanie wyjaśniające w celu rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy , rozstrzygniętej decyzją ostateczną z dnia [...] r. do czego był zobligowany z mocy art. 149 § 2 kpa. Z uzasadnienia tej decyzji wynika, iż organ ten ograniczył się tylko do zbadania odległości planowanej inwestycji od granicy. Z kolei organ II instancji uzupełnił postępowanie dowodowe w zakresie sprawdzenia uprawnień autorów adaptacji projektu domu, lecz wbrew obowiązkowi wynikającemu z art. 10 § 1 kpa nie pouczył strony o prawie do zapoznania się z tymi dowodami. W tej sytuacji, zarówno zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja Starosty Powiatowego z dnia [...] r. podlegały uchyleniu, o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt c oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Natomiast odnośnie zawartego w skardze zarzutu naruszenia art. 138 § 3 kpa to jest on zupełnie bezzasadny. Przepisu tego nie mógł naruszyć organ II instancji skoro został on skreślony z dniem 1 stycznia 2004 r. ustawą z dnia 30 sierpnia 2002 r. (Dz.U. Nr 153, poz. 1271). O kosztach postępowania Sąd rozstrzygnął zgodnie z art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. kg.