II SA/Lu 333/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski, Sędziowie Sędzia NSA Witold Falczyński,, Sędzia NSA Krystyna Sidor (sprawozdawca), Protokolant Asystent sędziego Agnieszka Wąsikowska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 23 września 2010 r. sprawy ze skargi Z. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie specjalnego zasiłku celowego oddala skargę. Decyzją z dnia ... Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. P. po rozpoznaniu odwołania Z. P. utrzymało w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Burmistrza Ł. z dnia ... odmowie przyznania Z. P. specjalnego zasiłku celowego. Jak wynika z akt sprawy, Z. P. wnioskiem z dnia 14 stycznia 2010r. zwrócił się o przyznanie w okresie styczeń – luty 2010r. zasiłku celowego w kwocie ... zł z przeznaczeniem na opał, argumentując to trudną sytuacją bytową spowodowaną inwalidztwem (II grupa – prostata, żylaki odbytnicy, choroba psychiczna, a także problemy kardiologiczne). Organ I instancji ustalił, że wnioskodawca mieszka w jednym domu z matką, ale nie prowadzi z nią wspólnego gospodarstwa domowego. Zajmuje jedno pomieszczenie, ogrzewane piecem węglowym. Jest całkowicie niezdolny do pracy, utrzymuje się z renty inwalidzkiej (... zł), zasiłku pielęgnacyjnego (... zł) oraz dochodu gospodarstwa rolnego (2 zł) w łącznej wysokości ... zł. Jego dochód przekracza zatem kryterium dochodowe wynoszące 477 zł, co uniemożliwia przyznanie zasiłku celowego "na zwykłych zasadach". W ocenie organu I instancji sytuacja Z. P. nie stanowi również "szczególnie uzasadnionego przypadku", o którym mowa w art. 41 ustawy, uzasadniającego przyznanie specjalnego zasiłku celowego – wnioskodawca posiada bowiem stałe źródło dochodu, które powinno wystarczyć mu na zaspokojenie niezbędnych potrzeb. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. P. podzieliło ustalenia i stanowisko organu I instancji. Kolegium podkreśliło, że "szczególnie uzasadniony przypadek" (art. 41 ustawy) to "taka sytuacja życiowa osoby bądź rodziny, która ponad wszelką wątpliwość, bez konieczności wnikliwych zabiegów interpretacyjnych istniejącego stanu rzeczy, pozwala stwierdzić, że aż tak drastyczne, tak dotkliwe w skutkach i tak daleko idące ingerujące w plany życiowe zdarzenia nie należą do zdarzeń codziennych ani nawet do zdarzeń nadzwyczajnych. Są to zdarzenia występujące zupełnie okazjonalnie, wymagające wielu niefortunnych zbiegów wydarzeń, wykraczające poza możliwości ludzkiej zapobiegliwości." W ocenie Kolegium, w odniesieniu do Z. P. nie tylko nie zachodzi "szczególnie uzasadniony przypadek", ale przyznaniu mu specjalnego zasiłku celowego sprzeciwiają się również zasady ogólne i cele pomocy społecznej. Kolegium zwróciło mianowicie uwagę, że wnioskodawca pomimo iż wskazywał na konieczność zakupu opału na zimę – już po złożeniu wniosku o świadczenie z pomocy społecznej - w dniu 20 stycznia 2010r. kupił telefon komórkowy za kwotę 319 zł, a więc wysoką dla niego. Kolegium podkreśliło, że wnioskodawca nie wykazał, dlaczego zdecydował się na taki wybór i w okresie, w którym przewidywał inne niezbędne wydatki. Zdaniem Kolegium, zakupu telefonu za kwotę 319 zł, nie uzasadnia konieczność stałego kontaktu z matką, bowiem wnioskodawca nie pracuje, nie ma regularnych, częstych zobowiązań życiowych (zawodowych, zdrowotnych czy innych) poza miejscem zamieszkania; ponadto wnioskodawca stale akcentuje brak potrzeby bliskiego kontaktu z matką i podkreśla, że prowadzi odrębne gospodarstwo domowe. W konsekwencji, w ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, decyzja Z. P. o zakupie telefonu jest "wręcz marnotrawstwem własnych możliwości i środków w sytuacji, gdy kończy mu się zapas opału i będzie konieczność poniesienia wydatków na jego uzupełnienie." Zdaniem Kolegium, wykazane przez wnioskodawcę wydatki w kwocie 117, 37 zł (styczeń 2010r.) mieszczą się w jego budżecie domowym, natomiast wydatki za energię elektryczną, wodę i telefon ponosi on solidarnie z matką, dlatego wg Kolegium wnioskodawca ma możliwość wygospodarowania dodatkowych środków na opał, tym bardziej, że budynek jest ocieplony, a wnioskodawca we własnym zakresie ogrzewa tylko jedno pomieszczenie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, utrzymując odmowną decyzję organu I instancji, dodało, że wnioskodawca ma prawo ubiegać się o dodatek mieszkaniowy – brak takich starań oznacza, że wnioskodawca nie wykorzystuje własnych możliwości finansowych, co dodatkowo przemawia za odmową przyznania mu świadczenia z pomocy społecznej. Nie bez wpływu na ocenę uprawnień Z. P. do pomocy społecznej ma – zdaniem Kolegium – fakt, że jest on współwłaścicielem 1/8 części nieruchomości o pow. 3044m i użytków rolnych o pow. 0,0733 ha w tym sadu owocowego, położonych na terenie miasta Ł., co daje mu możliwość czerpania korzyści majątkowych (pożytków, dzierżawy, najmu, sprzedaży) Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, uzupełnioną następnie pismami procesowymi, złożył Z. P., ogólnie kwestionując decyzje organów obu instancji i domagając się ich uchylenia; podkreślił, że w "Urzędzie Miejskim sprawdzono, że dodatki mieszkaniowe mu się nie należą", zarzucił niesprawiedliwe, krzywdzące ją i jego matkę, jako osób niepełnosprawnych i schorowanych - działania administracji publicznej "III erpe" W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga podlega oddaleniu. Jakkolwiek Sąd rozumie trudną sytuację życiową skarżącego i jego zły stan zdrowia, to jednak trzeba wyjaśnić skarżącemu, że kontrola sądu administracyjnego jest ograniczona i dotyczy wyłącznie oceny czy organy wydając decyzję administracyjną postępowały zgodnie z obowiązującymi przepisami. Ograniczenie roli sądu administracyjnego wyłącznie do oceny działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem wynika wprost z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 12 69 ze zm.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie badając niniejszą sprawę nie stwierdził jednak żadnych naruszeń prawa przez organy administracji obu instancji, dlatego nie może uwzględnić skargi. Należy wyjaśnić skarżącemu, że jego wniosek rozpoznawany był w oparciu o przepis art. 41 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz.U. Nr 64, poz.593 ze zm.), który zezwala na przyznanie wnioskodawcy zasiłku celowego, pomimo przekroczenia ustawowego kryterium dochodowego (co w niniejszej sprawie jest bezsporne, bowiem skarżący tego nie kwestionuje), ale wyłącznie w "szczególnie uzasadnionym przypadku". Przyznanie tego świadczenia oparte jest na tzw. uznaniu administracyjnym przysługującym organowi pomocy społecznej, które pozwala mu na wybór rozstrzygnięcia. Uznanie oznacza przyznanie pewnego stopnia swobody przy podejmowaniu decyzji, pozwalającej na wybór kilku prawnie dopuszczalnych wariantów rozstrzygnięć tego, który organ uważa za najbardziej właściwy. O tym, jaka ma być treść wydawanej decyzji decyduje wyobrażenie organu o celowości wydania decyzji konkretnej treści. Najistotniejsze jest jednak to, że decyzja taka nie podlega kontroli sądowej z punktu widzenia owej celowości. (por. I. Bogucka, Państwo prawne a problem uznania administracyjnego, Państwo i Prawo 1992, z. 10, s.32 i nast.), lecz sprowadza się do oceny, czy organ administracji uwzględnił całokształt okoliczności faktycznych, mających znaczenie w sprawie oraz czy w ramach swego uznania nie naruszył zasady swobodnej oceny dowodów. Kontrola sądu dotyczy więc prawidłowości postępowania organu administracji poprzedzającego wydanie decyzji. W szczególności polega ona na sprawdzeniu czy wydanie decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem dowodowym oraz wyjaśnieniem stanu faktycznego sprawy zgodnie z obowiązkami nałożonymi na organy w przepisach art. 7, 77 § 1 i 80 kpa. Badając niniejszą sprawę stwierdzić należy, że przeprowadzono wyczerpująco postępowanie dowodowe, a w konsekwencji nie można zarzucić organom naruszenia przepisów prawa i przekroczenia granic uznania administracyjnego. W szczególności organ przeprowadził w dniu 21 stycznia 2010r. wymagany - w myśl przepisu art. 106 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej - aktualizacyjny wywiad środowiskowy ze skarżącym /k. 22/, uwzględnił wszelkie dokumenty składane przez skarżącego, w tym jego oświadczenia i rachunki, a swoją odmowę obszernie i logicznie uzasadnił, wskazując przede wszystkim na nieuzasadniony – w ówczesnej sytuacji materialnej skarżącego – zakup za znaczną kwotę telefonu komórkowego, a więc zbyt lekkomyślne gospodarowanie własnymi środkami finansowymi, co nie może skutkować przerzuceniem ciężaru zaspokajania niezbędnych potrzeb na Skarb Państwa. W tej sytuacji nie można zarzucić organowi pomocy społecznej dowolności rozstrzygnięcia i przekroczenia granic przysługującego mu uznania. Organ słusznie wyjaśnił ponadto skarżącemu, że pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu wyłącznie umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać przy wykorzystaniu własnych uprawnień, zasobów i możliwości (art. 2 ust. 1 ustawy), a nie instytucją zapewniającą takim osobom źródło stałego utrzymania. Organ nie zanegował trudnej sytuacji życiowej skarżącego, ale uznał, że w okresie rozpatrywania wniosku o świadczenie na opał, skarżący w sposób nieuzasadniony rozporządził swoim majątkiem, co stanowiło istotną okoliczność decydującą o odmowie przyznania mu świadczenia. Jednocześnie organ wskazał skarżącemu, że może spróbować uczynić pożytek z nieruchomości, jakie posiada poprzez ich wynajęcie, wydzierżawienie czy zagospodarowanie. Skarżący ma również prawo w każdej chwili składać osobne wnioski o przyznanie niezbędnych świadczeń w razie kolejnych potrzeb. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie nie znalazł podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji, dlatego oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze. zm.). Natomiast, choć skarżący może zwrócić się oficjalnie z wnioskiem o dodatek mieszkaniowy, jak sugeruje mu organ – to jednak słusznie skarżący wskazał - że ze wstępnych ustaleń wynika, że dodatek taki prawdopodobnie nie zostałby mu przyznany. /k. 23 akt amin, notatka służbowa z 28 stycznia 2010r./