II SA/Lu 345/22

WyrokWSA w Lublinie2022-09-15

Skład orzekający: Joanna Cylc-Malec, Jerzy Parchomiuk, Brygida Myszyńska-Guziur

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy pobieranie przez osobę sprawującą opiekę emerytury rolniczej wyklucza możliwość przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego, mimo że emerytura ta jest niższa od świadczenia pielęgnacyjnego?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że literalna wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych, która wyklucza przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego osobie pobierającej emeryturę, narusza konstytucyjną zasadę równości i cel świadczenia pielęgnacyjnego. Sąd podkreślił, że celem świadczenia jest rekompensata utraty dochodów z pracy zarobkowej z powodu opieki, a pozbawienie tego świadczenia opiekuna pobierającego niższą emeryturę uniemożliwia realizację tego celu. Sąd stanął na stanowisku, że osoba uprawniona powinna mieć możliwość wyboru między świadczeniem pielęgnacyjnym a emerytalno-rentowym, co może wiązać się z zawieszeniem wypłaty emerytury.
Stan faktyczny
Strona skarżąca, B. G., wniosła o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad mężem. Burmistrz Łęcznej odmówił przyznania świadczenia, powołując się na fakt pobierania przez skarżącą emerytury rolniczej, co stanowiło negatywną przesłankę zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Skarżąca zarzuciła błędną wykładnię przepisu wykluczającego przyznanie świadczenia oraz naruszenie przepisów postępowania przez niepoinformowanie jej o możliwości zawieszenia emerytury.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Łęcznej i zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz B. G. kwotę 480 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Parchomiuk Asesor sądowy Brygida Myszyńska-Guziur (sprawozdawca) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 15 września 2022 r. sprawy ze skargi B. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia 9 marca 2022 r., nr SKO.41/3010/OS/2021 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Burmistrza Łęcznej z dnia 29 czerwca 2022 r., nr ŚR.5113.000442.2021.MKN; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie na rzecz B. G. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. B. G. (dalej jako "strona", "skarżąca", "wnioskodawczyni"), wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia 9 marca 2022 r. w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego. Z akt sprawy i uzasadnienia zaskarżonego rozstrzygnięcia wynika, że wnioskiem z dnia 21 czerwca 2021 r. skarżąca zwróciła się do Burmistrza Łęcznej o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad mężem – S. G.. Decyzją z dnia 26 września 2021 r. Burmistrz Łęcznej, odmówił stronie przyznania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego. W ocenie organu pierwszej instancji, w sprawie nie została spełniona przesłanka określona w art. 17 ust.5 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 615 ze zm. - dalej: "u.ś.r."), ze względu na fakt pobierania przez wnioskodawczynię emerytury rolniczej. Po rozpatrzeniu odwołania strony od ww. decyzji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie decyzja z dnia 9 marca 2022 r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji Kolegium przytoczyło ustalenia faktyczne poczynione przez organ pierwszej instancji, z których wynika, że orzeczeniem Komisji Lekarskiej KRUS z dnia 13 kwietnia 2021 r. S. G. został uznany za trwale niezdolnego do samodzielnej egzystencji. Na podstawie przeprowadzonego wywiadu środowiskowego ustalono, że strona prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem - S. G. (70 lat) oraz matką - Z. T. (83 lata). Z powyższego wywiadu środowiskowego wynika, że S. G. leczy się z powodu problemów z kręgosłupem, stawem biodrowym i kardiologicznie, porusza się samodzielnie, samodzielnie także prowadzi samochód osobowy. W dniu 28 czerwca 2021 r. pracownik socjalny w trakcie wizyty w miejscu sprawowania opieki nie zastał S. G.. Z relacji strony wynikało, że pojechał po zakupy z wnukiem do Ł.. W dniu 29 czerwca 2021 r. został przeprowadzony rodzinny wywiad środowiskowy, na podstawie którego ustalono, że strona pomaga mężowi w następujących czynnościach jak higiena osobista i ubieranie się, natomiast pozostałe czynności takie jak: sprzątanie mieszkania, pranie, przygotowywanie posiłków, systematyczne pomiary ciśnienia, masaże wykonuje sama. Z oświadczenia S. G. wynika, że samodzielnie spożywa posiłki, przyjmuje leki i prowadzi samochód na krótkich odległościach od miejsca zamieszkania, w pozostałych czynnościach pomaga mu żona. Na podstawie decyzji Prezesa KRUS, OR Lublin, z dnia 20 marca 2021 r. ustalono, że strona ma przyznaną emeryturę rolniczą w kwocie 1.123,95 zł miesięcznie od dnia 1 marca 2021 r. Kolegium wskazując na treść art. 17 ust.5 pkt 1 lit. a u.ś.r. stwierdziło, że ze względu na posiadanie przez odwołującą prawa do emerytury, świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, co zdaniem organu odwoławczego przesądza o istnieniu podstawy do odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Do takiego wniosku, to jest odmowy przyznania świadczenia, prowadzi wykładnia językowa (gramatyczna) art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. Wskazano, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do świadczeń wymienionych w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit a lub b u.ś.r. Przepis art. 17 powołanej ustawy stanowi zatem zamkniętą regulację normującą możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. W skardze do tut. Sądu strona, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i ustalenie na rzecz strony świadczenia pielęgnacyjnego od dnia 1 czerwca 2021 r., ewentualnie o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji, a także o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych. Jednocześnie strona wniosła o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Skarżąca zarzuciła naruszenie: 1. przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy tj. art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. przez błędną wykładnię i uznanie, że pobieranie przez stronę świadczenia emerytalnego wyklucza możliwość przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaną przez nią opieką nad niepełnosprawnym mężem S. G., przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy , tj. art. 6 k.pa., art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 9 k.p.a., art. 10 k.p.a., art. 77 k.p.a., art. 79 a k.p.a. przez niepoinformowanie przez organ strony przed wydaniem decyzji o konieczności zawieszenia pobieranej przez nią emerytury jako jedynej negatywnej przesłanki do przyznania jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. W uzasadnieniu skargi skarżąca powołując szeroko orzecznictwo sądów administracyjnych i Naczelnego Sądu Administracyjnego podniosła, że w sytuacji, gdy organ stwierdził, że jedyną przeszkodą do przyznania stronie skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego jest pobieranie przez nią emerytury powinien ją o tym poinformować i wyznaczyć odpowiedni termin do usunięcia negatywnej przesłanki. Zdaniem skarżącej , dążąc do szybkiego załatwienia sprawy zgodnie z dobrem strony organ powinien podjąć działania, aby spełniła ona wszystkie przesłanki ustawowe do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze zaniechało jednak podjęcia działań zgodnych ze słusznym interesem strony, co stanowi rażące uchybienie. Jednocześnie w imieniu skarżącej pełnomocnik skarżącej oświadczyła, że wyraża ona gotowość do zawieszenia pobieranej przez skarżącą emerytury stanowiącej jedyną negatywną przesłankę do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentacje zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm.); dalej jako: "p.p.s.a.", sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wzruszenie zaskarżonego rozstrzygnięcia następuje w razie, gdy przedmiotowa kontrola wykaże naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Zakres kontroli Sądu wyznacza art. 134 p.p.s.a. stanowiący, że sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (§ 1). Oceniając, w świetle powołanych wyżej kryteriów, zaskarżoną decyzję, Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że przedmiotowa skarga została przez Sąd rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Jak wynika z akt rozpoznawanej sprawy, wniosek taki został złożony przez stronę. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej do Sądu decyzji stanowią przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym. Bezsprzecznym w rozpatrywanej sprawie jest, że skarżąca sprawuje faktyczną opiekę nad niepełnosprawny mężem – S. G., legitymującym się Orzeczeniem Komisji Lekarskiej KRUS z dnia 13 kwietnia 2021 r. stwierdzającym trwałą niezdolność do samodzielnej egzystencji. Ze znajdującej się w aktach sprawy decyzji Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia 20 marca 2021 r. wynika, że skarżąca otrzymuje emeryturę rolniczą. Bezspornym w niniejszej sprawie jest zatem, że strona z wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego wystąpiła do organu pierwszej instancji dnia 21 czerwca 2021 r., mając ustalone prawo do emerytury, która była jej faktycznie wypłacana. W ocenie Sądu okoliczność pobierania przez skarżącą emerytury nie wyklucza, co do zasady, możliwości przyznania wnioskowanego świadczenia. Przepis art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., który w ocenie organów uniemożliwia przyznanie skarżącej wnioskowanego świadczenia stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawującą opiekę ma ustalone prawo do przewidzianych w nim świadczeń, w tym prawo do renty czy emerytury. Problem wykładni tego przepisu był już wielokrotnie analizowany przez sądy administracyjne, w tym także przez Naczelny Sąd Administracyjny, w którego orzecznictwie wskazuje się potrzebę uzupełnienia wyników wykładni językowej przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a uśr wynikami wykładni celowościowej i systemowej (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 stycznia 2020 r., sygn. akt I OSK 2392/19, z 30 kwietnia 2020 r. sygn. akt I OSK 1546/19, z 27 maja 2020 r. sygn. akt I OSK 2375/19, z 19 kwietnia 2021 r., sygn. akt I OSK 2809/20, z 5 listopada 2021 r., sygn. akt I OSK 1195/21, i z 16 marca 2022 r., sygn. akt I OSK 1242/2, publ. CBOSA). Ponadto w orzecznictwie podkreśla się, że proces wykładni prawa zaczyna się wprawdzie od dyrektyw językowych, ale nie może ograniczać się wyłącznie do ich zastosowania. Tym samym nie można uznać, że ze względu na jednoznaczną treść analizowanego przepisu i uzyskane na jej podstawie wyniki wykładni językowej brak jest podstaw do sięgania po metody wykładni systemowej czy celowościowej. Zauważyć bowiem należy, że przepis prawny jest jasny nie w sytuacji, gdy nie zawiera on zwrotów nieostrych czy klauzul generalnych, ale wtedy gdy wyniki wykładni gramatyczno-językowej, celowościowej i systemowej są spójne i nie wykazują rozbieżności na gruncie poszczególnych metod wykładni. Rozbieżności te, w powiązaniu z ustalonym konstytucyjnym wzorcem ochrony praw człowieka i obywatela, pozwalają na odstąpienie od literalnej treści przepisu w celu możliwie najszerszej realizacji wzorca konstytucyjnego ze względu na cel uchwalenia przepisu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 marca 2022 r., sygn. akt I OSK 1242/21). W ocenie Sądu wskazana powyżej aktualna linia orzecznicza sądów administracyjnych powoduje, że należy odstąpić od literalnej, językowej wykładni analizowanego przepisu, a uzyskane za jej pomocą wyniki uzupełnić efektami wykładni celowościowej. Literalne odczytanie przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., nakazujące wyeliminowanie z kręgu uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego osób, które mają prawo do świadczeń wymienionych w tym przepisie, naruszałoby bowiem konstytucyjną zasadę równości (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 stycznia 2020 r., sygn. akt I OSK 1416/20, z 19 kwietnia 2021 r., sygn. akt I OSK 2809/20, z 5 listopada 2021 r., sygn. akt I OSK 1195/21, i z 16 marca 2022 r., sygn. akt I OSK 1242/21). Należy zwrócić uwagę, że celem świadczenia pielęgnacyjnego jest rekompensowanie braku dochodów z pracy zarobkowej z powodu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Pozbawienie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osób pobierających emeryturę w niższej wysokości niż to świadczenie powoduje, że ten cel nie jest w stosunku do tej grupy opiekunów realizowany, mimo że sprawując opiekę po uzyskaniu prawa do emerytury opiekun nie może podjąć pracy zarobkowej (por. wyroki NSA: z 28 czerwca 2019 r. sygn. akt I OSK 757/19, z 8 stycznia 2020 r. sygn. akt I OSK 2392/19, z 30 kwietnia 2020 r. sygn. akt I OSK 1546/19 i z 27 maja 2020 r. sygn. akt 2375/19; z dnia 18 czerwca 2020 r. sygn. akt I OSK 254/20). Mając powyższe na uwadze zważyć należy zatem, iż w obecnych realiach pozbawienie w całości świadczenia pielęgnacyjnego opiekuna otrzymującego świadczenie niższe nie znajduje uzasadnienia w dyrektywach wykładni systemowej oraz funkcjonalnej i celowościowej i narusza m.in. konstytucyjną zasadę równości, przy czym zgodnie z wyrażoną w art. 8 ust. 2 Konstytucji RP zasadą bezpośredniego stosowania jej przepisów, rzeczą organów władzy publicznej jest dokonywanie prokonstytucyjnej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. Wobec tego, skoro w rozpatrywanej sprawie skarżąca w momencie złożenia wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego miała ustalone prawo do emerytury w wysokości niższej niż świadczenie pielęgnacyjne, to tym samym uznać należy, iż organy obu instancji niezasadnie zastosowały w sprawie wyłącznie literalną wykładnię przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. i w konsekwencji odmówiły z tej przyczyny skarżącej ustalenia prawa do wnioskowanego świadczenia, co w ocenie Sądu w okolicznościach sprawy stanowi o wadliwości wydanych w sprawie decyzji. Wskazać należy jednocześnie na dostrzeżone przez NSA w wyrokach z dnia 27 maja 2020 r. (sygn. akt I OSK 2375/19) oraz z dnia 18 czerwca 2020r. (sygn. akt I OSK 254/20) trudności odnośnie niejednokrotnie przyjmowanego dotychczas przez sądy administracyjne sposobu rozwiązania problemu zależności pomiędzy uprawnieniem do świadczenia pielęgnacyjnego i do świadczenia emerytalno-rentowego poprzez przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości stanowiącej różnicę między wysokością tego świadczenia wynikającą z ustawy i pobieranym świadczeniem emerytalnym lub rentowym. W ww. wyrokach NSA wskazano w szczególności, że praktyka taka, niezależnie od trudności co do ustalenia jej podstawy prawnej, spowodowałaby bowiem dalsze wątpliwości, co do zachowania zasady równości oraz komplikacje w zakresie ustalania przez organ wysokości należnej wypłaty świadczenia w sytuacji otrzymania np. trzynastej emerytury, czy też w zakresie odprowadzanych składek na ubezpieczenie zdrowotne i ubezpieczenie emerytalno– rentowe. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, podzielił stanowisko NSA przemawiające za rozwiązaniem polegającym na umożliwieniu osobie uprawnionej wyboru jednego ze świadczeń: pielęgnacyjnego lub emerytalno-rentowego. Wyjaśnić również należy, że w przypadku zbiegu uprawnień do świadczeń ustawodawca wprowadził zasadę wypłaty jednego świadczenia wybranego przez osobę uprawnioną. Taka regulacja znajduje się w art. 27 ust. 5 u.ś.r., w której wskazano, że w przypadku zbiegu uprawnień do świadczenia rodzicielskiego, pielęgnacyjnego, specjalnego zasiłku opiekuńczego, dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10 lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustalaniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów - przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną - także w przypadku, gdy świadczenia te przysługują w związku z opieką nad różnymi osobami. Kwestie zbiegu uprawnień reguluje także art. 33 ustawy z 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz.U. z 2020 r. po. 174), aczkolwiek przepis ten reguluje zbieg świadczeń przyznawanych na podstawie ustawy, ewentualnie wyraźnie wskazanych przepisów. Jednakże w świetle zasad konstytucyjnych należy uznać, że osobie, która spełnia warunki do przyznania wyższego świadczenia pielęgnacyjnego i chce je otrzymać a pobiera emeryturę, należy umożliwić dokonanie wyboru jednego z tych świadczeń przez rezygnację z pobierania świadczenia w niższej kwocie. W przypadku emerytury rolniczej wybór taki można zrealizować przez złożenie do organu rentowego wniosku o zawieszenie prawa do emerytury na podstawie art. 34 powołanej ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, zgodnie z którym prawo to ulega zawieszeniu na zasadach określonych w przepisach emerytalnych, a zatem w art. 103 ust. 3 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. 2020 poz. 53). Zgodnie z tym przepisem na wniosek emeryta można zawiesić wypłatę m.in. emerytury, do której uprawniona jest jedna osoba. Emerytura jest prawem niezbywalnym, ale zawieszenie tego prawa i wstrzymanie jej wypłaty skutkuje odpadnięciem negatywnej przesłanki z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., tj. posiadania prawa do emerytury, które w tym wypadku wiązane być musi nie tylko z samym prawem, ale i z realizacją tego prawa w postaci wypłaty emerytury. Zgodnie z art. 24 ust. 2 u.ś.r., prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, czyli w sprawach wymagających rezygnacji z emerytury od miesiąca, w którym strona złoży decyzję o wstrzymaniu wypłaty emerytury (por. wyrok NSA z dnia 18 czerwca 2020 r. sygn. akt I OSK 254/20). W związku z powyższym należy zatem wskazać, że organ, rozpatrujący wniosek strony o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego winien ją poinformować i wezwać do złożenia wymaganych dokumentów, tj. w tym przypadku decyzji o wstrzymaniu wypłaty emerytury. Obowiązek informowania stron wynika z art. 9 k.p.a., zgodnie z którym organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. W realiach niniejszej sprawy organy zaniechały poinformowania skarżącej, że ma ona możliwość wyboru świadczenia. Organy nie poinformowały skarżącej o prawie do zawieszenia emerytury, wstrzymania jej wypłaty i przedłożenia decyzji w tym zakresie oraz nie wezwały jej do złożenia brakujących dokumentów, co – w sytuacji spełnienia pozostałych przesłanek ustawowych wymaganych dla przyznania przedmiotowego świadczenia - umożliwiłoby ustalenie skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Podkreślić jednocześnie należy, że biorąc pod uwagę fakt, iż dla opiekunów pobierających emerytury złożenie wniosku o ich zawieszenie i wstrzymanie wypłaty wiązać się może z obawą pozostania przez pewien okres bez środków do życia bądź z obawą, czy świadczenie w ogóle zostanie przyznane, na organach przed wezwaniem do złożenia wymaganej decyzji o wstrzymaniu wypłaty ciąży obowiązek ustalenia, czy w realiach danej sprawy wezwanie jest celowe. Organ musi więc w pierwszej kolejności ustalić, że wnioskodawca poza tylko wykazaniem okoliczności związanej z prawem do emerytury spełnia wszystkie przesłanki do przyznania mu świadczenia z art. 17 u.ś.r. W przypadku uznania, że przesłanek tych nie spełnia z innych przyczyn niż wskazane w art. 17 ust. 5 u.ś.r., wezwanie nie powinno być do strony kierowane. W tym kontekście należy zwrócić uwagę na to, że w świetle art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne przysługuje z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Musi więc istnieć związek przyczynowy między rezygnacją z zatrudnienia przez opiekuna (niepodejmowania przez niego pracy), a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny wskazanym w cyt. przepisie. W przedmiotowej sprawie organy nie poczyniły jednak w tym zakresie żadnych ustaleń. Zauważyć należy, że nie jest przeszkodą w podjęciu zatrudnienia ustalone prawo do emerytury. Mając zatem na uwadze wszystkie wskazane powyżej okoliczności Sąd orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 p.p.s.a. o uchyleniu zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, stwierdzając przede wszystkim, że organy na skutek błędnej wykładni przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. wadliwie uznały, że sama okoliczność prawa do emerytury wyklucza możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego i w konsekwencji tego nie skorzystały z instrumentów prawnych (np. poinformowania, pouczenia bądź wezwania do przedłożenia odpowiednich dokumentów) umożliwiających skarżącej otrzymanie świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji stwierdzenia spełnienia wszystkich pozostałych przesłanek wymaganych w art. 17 u.ś.r. do przyznania tego świadczenia. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265). Sąd nie uwzględnił natomiast wniosku o orzeczenie przez sąd co do istoty sprawy, bowiem nie znajduje on oparcia w przepisach prawa. Ponownie rozpoznając sprawę organy uwzględnią stanowisko Sądu wyrażone w niniejszym uzasadnieniu.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło