II SA/Lu 348/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Joanna Cylc-Malec po rozpoznaniu w dniu 25 czerwca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za usunięcie drzew bez wymaganego zezwolenia w zakresie sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 29 maja 2014 r. odmawiającego przyznania prawa pomocy postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. Zarządzeniem z dnia 17 kwietnia 2014 r. skarżąca spółka została zobowiązana do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 2.000 zł, zgodnie z § 1 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193). W odpowiedzi na wezwanie, w terminie do opłacenia wpisu sądowego, pełnomocnik skarżącej spółki złożył na urzędowym formularzu PPPr wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi. W złożonym na wezwanie sądu urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy strona wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. Uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy skarżąca spółka podniosła, że nie prowadzi obecnie żadnej działalności gospodarczej, a jedyny dochód w kwocie 2.900 zł uzyskiwany z tytułu najmu i dzierżawy posiadanych nieruchomości podlega zajęciu komorniczemu na rzecz urzędu skarbowego. Inne posiadane przez spółkę nieruchomości również podlegają egzekucjom komorniczym. Spółka posiada zadłużenie w łącznej kwocie 4.126.761,91 zł, obecnie nie posiada żadnego "aktywnego" rachunku bankowego, gdyż wszystkie rachunku spółki podlegają zajęciu komorniczemu i nie wykazują środków pieniężnych. W dalszej części urzędowego formularza skarżąca spółka wykazała, że wysokość kapitału zakładowego spółki wynosi 50.000 zł, wartość środków trwałych według bilansu za ostatni rok 4.552,997,49 zł, a strata za ostatni rok 4.507,59 zł. Na wezwanie referendarza spółka nadesłała dodatkowe dokumenty źródłowe, w tym: bilans za 2013 r., rachunek zysków i strat, zeznanie podatkowe w podatku dochodowym od osób prawnych za 2013 r., deklaracje VAT za poszczególne miesiące od października 2013 r. do marca 2014 r., wykaz majątku spółki, raporty kasowe z okresu ostatnich trzech miesięcy, zaświadczenia o zaległościach, umowy najmu i aneksy do umów dzierżawy. Postanowieniem z dnia 29 maja 2014 r. referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie odmówił skarżącej spółce przyznania prawa pomocy. Od postanowienia referendarza sądowego skarżąca spółka wniosła w ustawowym terminie sprzeciw. Zarzuciła w nim, że referendarz odmawiając przyznania prawa pomocy nie wziął pod uwagę aktualnej kondycji finansowej spółki, bowiem w chwili obecnej spółka nie posiada żadnych środków finansowych na poniesienie wpisu sądowego od wniesionej skargi. Spółka od kilku lat generuje stratę finansową i sytuacja ta ma charakter trwały. Natomiast wszelkie środki finansowe tworzące obrót nie są w dyspozycji spółki, ponieważ podlegają zajęciom komorniczym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Wniesienie sprzeciwu przez stroną skarżącą powoduje, na mocy art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., że zaskarżone postanowienie traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Stosownie do art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Żądanie zwolnienia od uiszczenia wpisu sądowego od skargi jest żądaniem przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Na wstępie podnieść należy, że zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana z jednej strony z uwzględnieniem wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej zaś strony z uwzględnieniem jej możliwości finansowych. Skarżąca spółka domaga się zwolnienia od obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 2.000 zł. Dokonując oceny możliwości poniesienia przez skarżącą spółkę tego kosztu sądowego w odniesieniu do jej sytuacji finansowej stwierdzić należy, że spółka nie wykazała spełnienia przesłanek z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., warunkujących przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Podnieść należy, że przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych oznacza, że ciężar tych kosztów w zakresie objętym prawem pomocy poniesie zamiast strony budżet państwa, czyli faktycznie inni obywatele. Dlatego też instytucja przyznania prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych całkowite, bądź częściowe, stanowiąca pomoc państwa powinna być stosowana w sytuacjach wyjątkowych. Koszty sądowe stanowiące część kosztów postępowania stanowią rodzaj danin publicznych, a zwolnienie od ponoszenia tego rodzaju danin stanowi odstępstwo od konstytucyjnego i powszechnego obowiązku ich ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Obowiązek stron ponoszenia kosztów postępowania związanych ze swoim udziałem w sprawie dotyczy również podmiotów prowadzących działalność gospodarczą. W ocenie sądu porównanie sytuacji finansowej skarżącej spółki do wysokości wpisu sądowego od wniesionej skargi prowadzi do wniosku, że spółka nie wykazała, że nie posiada dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Strona skarżąca jest spółką z ograniczoną odpowiedzialnością, posiadającą znaczny majątek - kapitał zakładowy spółki wynosi 50.000 zł, wartość aktywów trwałych według bilansu za ostatni rok - 4.031.997,36 zł, a wartość aktywów obrotowych – 1.678.256,78 . Działalność gospodarcza spółki w 2013 r. przyniosła wprawdzie stratę w wysokości 4.507,59 zł, jednakże należy również wziąć pod uwagę wielkość przychodów spółki, które według rachunku zysków i strat wyniosły w 2013 r. - 184.752,79 zł. Zdaniem sądu wielkość posiadanego majątku, jak również przychodów skarżącej spółki za ostatni rok obrotowy, nie pozwala przyjąć, aby spółka była pozbawiona środków finansowych. Aczkolwiek rachunki bankowe spółki są zajęte, to należy podnieść, że pojęcie "dostatecznych środków" nie może być ograniczone wyłącznie do środków pieniężnych. Osoba prawna powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli posiada jakiekolwiek środki majątkowe, czy dochody (por. postanowienie NSA z 19 listopada 2004 r. sygn. FZ 463/04, postanowienie WSA w Gliwicach z 14 lipca 2008 r. sygn. I SA/GI 219/08 Legalis ). Samo porównanie wielkości przychodu za ostatni rok obrotowy (184.752,79 zł) do wysokości wpisu sądowego od skargi w tej sprawie (2.000 zł) prowadzi do wniosku, że brak jest racjonalnego uzasadnienia do przerzucenia ciężaru tych kosztów na pozostałych obywateli poprzez pokrycie ich ze środków publicznych. W ocenie sądu skarżąca spółka ma możność pozyskania środków na pokrycie kosztów sądowych bądź z bieżących przychodów, bądź z aktywów obrotowych czy też przez efektywne wykorzystanie posiadanych aktywów trwałych. W świetle ugruntowanej linii orzecznictwa sądowoadministracyjnego, przyznanie stronie prawa pomocy powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie środków na sfinansowanie w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie NSA z 6 października 2004 r., GZ 61/04 http:/orzeczenia.nsa.gov.pl/). W ocenie sądu rozpoznającego wniosek, taka sytuacja w przedmiotowej sprawie nie zachodzi. Okoliczność, że spółka od kilku lat ponosi stratę nie świadczy, że spółka utraciła płynność finansową, skarżąca nie wykazała bowiem, aby zamierzała zawiesić prowadzoną działalność gospodarczą, czy też aby była objęta postępowaniem likwidacyjnym, upadłościowym, układowym lub naprawczym. Wręcz przeciwnie, mimo generowania strat przez kilka ostatnich lat, spółka nadal funkcjonuje, co oznacza, że posiada środki na ich pokrycie. Możliwość poniesienia kwoty wpisu sądowego od skargi wynika również z przedłożonych deklaracji VAT-7 i raportów kasowych, z których wynika że spółka wykazuje regularne obroty (np. tylko w marcu 2014 r. obrót ten wyniósł 14.776 zł). Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że w sprawie nie zachodzą przesłanki z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a, warunkujące przyznanie prawa pomocy w częściowym zakresie. Skarżąca spółka nie wykazała, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (w tej sprawie wpisu sądowego od skargi), co uzasadnia odmowę przyznania prawa pomocy. Z powyższych względów oraz na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 w związku z art. 260 p.p.s.a., orzeczono jak na wstępie.