II SA/Lu 349/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Sidor, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Ibrom, Asesor WSA Bogusław Wiśniewski (sprawozdawca), Protokolant Stażysta Anna Chmielewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 maja 2006 r. sprawy ze skargi M.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]. Nr [...] w przedmiocie uchylenia prawa do zaliczki alimentacyjnej uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wójta Gminy z dnia [...] znak [...], które nie podlegają wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku. Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy z dnia [...] grudnia 2005 r. znak : PS.[...] na mocy której zmienił on swoją wcześniejszą decyzję z dnia [...]października 2005 r. znak PS.[...] i uchylił M. K. prawo do zaliczki alimentacyjnej na syna Ł.K. w wysokości 170 zł na okres od 1 września 2005 r. do dnia 31 sierpnia 2006 r. Kolegium ustaliło, że Ł. K. pozostaje na utrzymaniu matki M.K.. Stosownie do art.29 ust.1 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej osoba uprawniona do świadczenia alimentacyjnego na podstawie tytułu wykonawczego, którego egzekucja jest bezskuteczna , wychowywana przez osobę pozostającą w związku małżeńskim nabywa prawo do zaliczki przez okres jednego roku, jeśli osoba pozostająca w związku małżeńskim złożyła do sądu pozew o rozwód albo separację i spełnione są pozostałe warunki określone w ustawie. Zdaniem Kolegium przesłanki uzyskania zaliczki przez M. K. nie zostały spełnione. Wprawdzie złożyła ona pozew o separację , ale Sąd Okręgowy w Z. wyrokiem z dnia 11 października 2005 r. ( sygn. akt IC 1070/05 ) powództwo oddalił. W tej sytuacji, jak uważa Kolegium , rozstrzygnięcie organu znajduje oparcie w art.29 ust.1 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych i jest w pełni zasadne. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego M. K. wskazała, że zmiana decyzji przyznającej jej zaliczkę alimentacyjną może mieć miejsce w razie zmiany sytuacji rodzinnej lub dochodowej osoby ubiegającej się o zaliczkę. W jej ocenie takiego skutku nie wywarł wspomniany wyrok , skoro pozew o separację i został oddalony. Jej sytuacja materialna i rodzinna nie uległa zatem zmianie i jest identyczna jak przed wyrokiem. Skarżąca przekonywała, że nie ma podstaw do zastosowania także art.11 ustawy o zaliczce alimentacyjnej, która wymienia okoliczności w których można wstrzymać wypłatę zaliczki. Dowodziła , że zgodnie z art.29 ustawy o zaliczce alimentacyjnej jedynym warunkiem uzyskania prawa do zaliczki alimentacyjnej jest złożenie do sądu pozwu o rozwód lub separację. Ustawa nie stawia wymogu pozytywnego orzeczenia sądu. Ponadto literalna wykładnia przepisów ustawy jako warunek uprawniający do pobierania świadczeń określa jedynie konieczność uczęszczania do szkoły przez uprawnionego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie podzieliło oceny decyzji wywiedzionej przez skarżącą. W odpowiedzi na skargę stwierdzono, że oddalenie powództwa M. K. spowodowało zmianę sytuacji rodzinnej skarżącej , mającej wpływ na prawo do zaliczki alimentacyjnej. W tej sytuacji przepis art.29 ust.1 ustawy nie ma zastosowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Skarga jest uzasadniona. Stosownie do art.2 ust.5 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej ( Dz. U Nr 86, poz.732 ze zmianami ) przez osobę uprawnioną do zaliczki alimentacyjnej rozumie się osobę uprawnioną do świadczenia alimentacyjnego na podstawie tytułu wykonawczego, którego egzekucja jest bezskuteczna, jeżeli : osoba uprawniona jest wychowywana przez osobę samotnie wychowującą dziecko w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych ( lit.a ), osoba uprawniona jest wychowywana przez osobę pozostającą w związku małżeńskim z osobą , która przebywa w zakładzie karnym powyżej 3 miesięcy , albo jest całkowicie ubezwłasnowolniona ( lit.b ) lub też osoba uprawniona jest osobą uczącą się , w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych ( lit.c ). Z powołanych przepisów wynika , że osobą uprawnioną do zaliczki alimentacyjnej nie jest osoba wychowywana przez osobę pozostającą w związku małżeńskim , z zastrzeżeniem art.2 ust.5 lit.b ). Koncepcja ta w sposób istotny odbiega od rozwiązania przyjętego w ustawie z dnia 18 lipca 1971 r. o funduszu alimentacyjnym ( Dz. U z 1991 r. Nr 45, poz.200 ze zmianami ) jaka obowiązywała do dnia wejścia w życie przepisów ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej. Nie przewidywała bowiem ona rozróżnienia osób uprawnionych w zależności od sposobu ich wychowywania przez rodziców. Jako osoby uprawnione wspomniana ustawa z dnia 18 lipca 1971 r. uznawała osoby zamieszkałe w Polsce dla której alimenty zostały ustalone tytułem egzekucyjnym pochodzącym od sądu , jeśli egzekucja tych alimentów okazała się bezskuteczna całkowicie lub częściowo ( art.4 ). Alimenty nie przysługiwały w razie zaistnienia okoliczności wymienionych w art.6 ustawy, wśród których nie było jednak przesłanki wychowywania osoby uprawnionej przez jednego z rodziców pozostającego w związku małżeńskim. Skutkiem wprowadzenia wspomnianej zmiany było pozbawienie tej grupy osób uprawnionych świadczeń alimentacyjnych i to mimo spełniania wszystkich innych kryteriów umożliwiających ich otrzymywanie, a nadto w sytuacji, gdy jeden z rodziców wychowujący osobę uprawnioną pozostawał w związku małżeńskim z osobą nie będącą rodzicem dziecka. Dostrzegając negatywne konsekwencje wprowadzonego zapisu , ustawa o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej przewiduje tymczasowe rozwiązanie umożliwiające dotychczasowym osobom uprawnionym dalsze korzystanie ze świadczeń alimentacyjnych , jednak tylko przez okres jednego roku i pod warunkiem, że osoba pozostająca w związku małżeńskim złożyła do sądu pozew o rozwód lub separację i spełnione są pozostałe warunki określone w ustawie ( art.29 ust.1 ). Rację ma przy tym skarżący, że w świetle powołanego przepisu wystarczające jest jedynie złożenie stosownego pozwu.Oczekiwanie na pozytywne zakończenie postępowania sądowego niweczyłoby bowiem sens przyjętego założenia , które ma na celu ustabilizowanie sytuacji dotychczasowych świadczeniobiorców do czasu wyjaśnienia ich sytuacji prawnej. Sytuacje w których dla spełniania określonych przesłanek wymagany jest wyrok sądu , ustawa wskazuje odsyłając do regulacji zawartych w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych ( Dz.U Nr. 228, poz.2255 ze zmianami ) tak jak ma to miejsce w przypadku określenia osoby samotnie wychowującej dziecko ( art.17a ) czy osoby uczącej się ( art.13 ). Brak wymogu legitymowania się wyrokiem sądu przy złożeniu wniosku o przyznanie zaliczki alimentacyjnej w trybie art.29 ustawy oznacza zatem, że nie ma podstaw do pozbawienia tego świadczenia w sytuacji oddalenia powództwa o rozwód lub separację. Z tych powodów , na podstawie art.145 § 1 pkt.1 lit.a) i c) oraz art.135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U Nr 153, poz.1270 ze zmianami ) należało uchylić zarówno zaskarżoną decyzję jak i poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy . O wstrzymaniu wykonania zaskarżonych decyzji orzeczono na podstawie art.152 cyt. ustawy.