II SA/Lu 351/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Wieczorek-Zalewska (sprawozdawca), Sędzia WSA Jacek Czaja,, Sędzia SO del. Arkadiusz Mrowiec, Protokolant Asystent sędziego Kazimierz Marszałek, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 20 listopada 2014 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie świadczenia z funduszu alimentacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję. Decyzją z dnia [...] Nr [...] Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. działając z upoważnienia Wójta Gminy K. odmówił A. S. prawa do świadczenia w formie świadczenia z funduszu alimentacyjnego na osobę uprawnioną do ukończenia 18 roku życia, wnioskowane na M. K. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że z zaświadczenia Naczelnika Urzędu Skarbowego w R. z dnia 1 lipca 2013 r. wynika, że w 2012 r. rodzina wnioskodawczyni osiągnęła dochód opodatkowany podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach ogólnych w kwocie 773 zł. Na podstawie złożonego przez A. S. oświadczenia o dochodach niepodlegających opodatkowaniu ustalono, że rodzina strony w roku 2012 uzyskała dochód z tytułu kwot przekazanych przez Komornika Sądowego na poczet alimentów, w wysokości 662,82 zł. Dokonując wyliczeń organ ustalił, że łączny dochód rodziny w 2012 r. wyniósł 1.435,82 zł. Miesięczny dochód rodziny wyniósł 119,65 zł, a w przeliczeniu na osobę w rodzinie strony składającej się z dwóch osób wyniósł 59,83 zł. Strona oświadczyła także, że w roku następującym po roku poprzedzającym okres świadczeniowy, nastąpiło uzyskanie dochodu spowodowane zakończeniem urlopu wychowawczego, na dowód czego przedłożyła stosowne zaświadczenie od pracodawcy. Mając na uwadze art. 2 pkt 18 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, organ wyliczając dochód rodziny uwzględnił dochód uzyskany w wysokości 1.456,42 zł netto z miesiąca następującego po miesiącu, w którym dochód został osiągnięty, to jest maja 2013 roku. Miesięczna wysokość dochodu rodziny wyniosła 1.576,07 zł, co w przeliczeniu na osobę w rodzinie daje kwotę 788,04 zł. Kwota ta przekracza kwotę 725 zł, to jest określone w art. 9 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, kryterium dochodowe uprawniające do świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Z tych względów zdaniem organu strona nie posiada uprawnień do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na okres świadczeniowy 2013/2014. W odwołaniu od powyższej A. ST. wskazała, że organ nieprawidłowo ustalił jej sytuację. Wyjaśniła, że wróciła do pracy 3 kwietnia 2013 r. po urlopie wychowawczym, po uzyskaniu informacji, że wraz ze zmianą dochodów ma obowiązek zgłosić zmiany w wynagrodzeniu. Pensja za nadgodziny przepracowane w kwietniu w wysokości 1222,17 zł bez premii została jej wypłacona dopiero w maju. Wnioskodawczyni podniosła, że gdyby wiedziała jaki wpływ będzie miała kwota uzyskana za nadgodziny, nie zdecydowałaby się na nie. Była przekonana, że "alimenty dziecka nie wchodzą do zarobków rodzica". W dalszej części odwołania strona przedstawiła swoją i córki trudną sytuację życiową. Ponadto dodała, że jej zarobki nie zmienią się przez następne 12 miesięcy, a to było jednorazowe zdarzenie. Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w L. decyzją z dnia [...], nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy wskazał, że organ I instancji prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy. Wyliczając dochód rodziny uwzględniono bowiem dochód uzyskany w wysokości 1.456,42 zł netto z miesiąca następującego po miesiącu, w którym dochód został osiągnięty, to jest maja 2013 roku. Miesięczna wysokość dochodu rodziny wyniosła 1.576,07 zł, co w przeliczeniu na osobę w rodzinie daje kwotę 788,04 zł. Kwota ta przekracza kwotę 725,00 zł, to jest określone w art. 9 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, kryterium dochodowe uprawniające do świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Wobec powyższego strona – zdaniem organu - nie posiada uprawnień do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na okres świadczeniowy 2013/2014. A. S. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...]. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie prawa procesowego art. 7, art. 77 § 1, art. 107 § 3 K.p.a. oraz prawa materialnego tj.: art. 9 ust. 4a ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. W uzasadnieniu podniosła, że kwestionuje wyliczony przez organy dochód. Wskazała, że pomimo dosyć obszernego uzasadnienia żaden z organów nie wyjaśnił jej, dlaczego doliczył całą kwotę jaką pobrała w miesiącu maju 2013 roku po powrocie w kwietniu 2013 roku z urlopu wychowawczego, tj. kwotę 1456,42 zł. (składającą się z kwoty 1256,42 zł - którą zarobiła w maju 2013 roku oraz kwoty 200,00 zł). Skarżąca wyjaśniła, że kwota 200 zł należała jej się w kwietniu 2013 roku i powinna być w tym miesiącu wypłacona. Pracodawca jednak w kwietniu nie wypłacił ww. kwoty, a zrobił to dopiero w maju 2013 roku. Ponadto skarżąca wskazała – że mając na uwadze art. 9 ust. 4a ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów - należało do dochodu jej rodziny doliczyć kwotę jaką uzyskała tylko z jednego miesiąca, czyli 1256,42 zł, a nie kwotę z jednego miesiąca i częściowo drugiego jak zostało uczynione. Wyjaśniła, że jej przeciętny miesięczny dochód wynosi ok. 1250 zł – 1290 zł. W żadnym razie nie jest to kwota 1456,42 zł, gdzie 200 zł z tego jest dochodem z innego miesiąca. Dodała także – na co wskazywał także odwołaniu ode decyzji organu I instancji - że od podjęcia zatrudnienia po powrocie do pracy po zakończonym urlopie wychowawczym, miesiąc kwiecień 2013 roku był jedynym miesiącem, w którym mogła uzyskać dodatkowe środki finansowe i z tej możliwości skorzystała dorabiając kwotę 200 zł. Poza tym wskazała, że w rozliczeniu rocznym, gdzie dochody będą dzielone przez dwanaście miesięcy i przez dwóch członków mojej rodziny, dochód w przeliczeniu na jedną osobę nie będzie przekraczał kryterium ustawowego do przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego 725 zł. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W rozpoznawanej sprawie przedmiotem kontroli sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. działającego z upoważnienia Wójta Gminy K. orzekającą o odmowie przyznania skarżącej świadczenia z funduszu alimentacyjnego na M. K. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2012 r. poz. 1228 ze zm.) oraz ustawy z dnia z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2013 r. poz. 1456 ze zm.). Zgodnie z art. 9 ust. 4a ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny po roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy jego dochód ustala się na podstawie dochodu członka rodziny, powiększonego o kwotę uzyskanego dochodu z miesiąca następującego po miesiącu, w którym dochód został osiągnięty, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w dniu ustalania prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Pojęcie dochodu zdefiniowane zostało w art. 3 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, z którego wynika, że ilekroć w ustawie tej jest mowa o dochodzie – oznacza to, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób: przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, 30b, 30c i 30e ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2010 r. nr 51, poz. 307, ze zm.), pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne (art. 3 pkt. 1 lit. a) oraz inne dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych (art. 3 pkt 1 lit c). Dochód rodziny jest to zaś w myśl art. 3 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych suma dochodów członków rodziny. Natomiast definicja dochodu członka rodziny zawarta została w art. 2 pkt 5a ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, zgodnie z którym dochód członka rodziny - oznacza to przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy, z zastrzeżeniem art. 9 ust. 3-4a. Pojęcie "dochodu uzyskanego" wyjaśnia art. 2 pkt 18 lit. c ustawy. Przepis ten stanowi, że przez "uzyskanie dochodu" należy rozumieć uzyskanie dochodu spowodowane zdarzeniami w tym przepisie wymienionymi, w tym, uzyskaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej (...). Powołane przepisy nie określają wprawdzie jednoznacznie, jakiego okresu dotyczy pojęcie uzyskania dochodu, utrwalone jest jednak stanowisko, że chodzi tu o dochody uzyskane po roku, z którego dochody stanowiły podstawę do ustalenia prawa do świadczeń (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 26 czerwca 2014 r., sygn. akt IV SA/Wr 62/14, publ. CBOSA). Jak wynika z akt sprawy w 2012 r. rodzina wnioskodawczyni osiągnęła dochód opodatkowany podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach ogólnych w kwocie 773 zł (zaświadczenie Naczelnika Urzędu Skarbowego w R. z dnia 1 lipca 2013 r.), dochód niepodlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych osiągnięty w 2012 r. tj. dochód z tytułu kwot przekazanych przez Komornika Sądowego na poczet alimentów, w wysokości 662,82 zł (oświadczenie członka rodziny z dnia 12 sierpnia 2013 r., załącznik nr 4, k. 67 akt admin.). Ponadto z zaświadczeń wnioskodawczyni z dnia 12 sierpnia 2013 r. wynika, że do 2 kwietnia 2013 r. przebywała na urlopie wychowawczym (k. 55 akt admin.) oraz że w miesiącu maju za nadgodziny przepracowane w kwietniu zostało jej doliczone do dochodu 200 zł, w sumie w tym miesiącu jej dochód netto wyniósł 1456,42 zł (zaświadczenie z dnia 9 października 2013 r.). Dokonując wyliczeń organ ustalił, że łączny dochód rodziny w 2012 r. wyniósł 1.435,82 zł. Miesięczny dochód rodziny wyniósł 119,65 zł, a w przeliczeniu na osobę w rodzinie strony składającej się z dwóch osób wyniósł 59,83 zł (k. 6 akt admin.). Mając na uwadze art. 2 pkt 18 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, organ wyliczając dochód rodziny uwzględnił dochód uzyskany w maju wysokości 1.456,42 zł netto z miesiąca następującego po miesiącu, w którym dochód został osiągnięty, to jest maja 2013 roku. Wobec tych ustaleń ustalił miesięczną wysokość dochodu rodziny na kwotę 1.576,07 zł (1456,42 + 119,65), co w przeliczeniu na osobę w rodzinie daje kwotę 788,04 zł, a kwota ta przekracza kwotę kryterium dochodowego 725 zł Sąd orzekający nie podziela jednak sposobu liczenia dochodu rodziny uprawniającego do ustalenia prawa do świadczenia, dokonanego przez organy administracji obu instancji. Z literalnego brzmienia przepisu art. 9 ust. 4a ustawy wynika, że w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny po roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy jego dochód ustala się na podstawie dochodu członka rodziny, powiększonego o kwotę uzyskanego dochodu z miesiąca następującego po miesiącu, w którym dochód został osiągnięty, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w dniu ustalania prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Zastosowanie jednakże tego przepisu wprost, z pominięciem reguł wynikających z ustawy oznaczałoby, iż o przyznaniu świadczenia decydowałyby nie wielkości określone w ustawie, lecz suma przeciętnego miesięcznego dochodu na osobę w rodzinie (uzyskanego uprzednio w roku kalendarzowym) oraz dochodu uzyskanego przez członka rodziny za pełny przepracowany miesiąc. Natomiast, skoro ustawową podstawą do przyznania świadczenia jest dochód rodziny rozumiany jako miesięczny przeciętny dochód członków rodziny uzyskany w skali roku kalendarzowego, to zasada ta winna mieć zastosowanie również w przypadku uzyskania dochodu po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, a zatem w sytuacji określonej w art. 9 ust. 4a ustawy, dochód ten należy liczyć w stosunku rocznym. Dochód uzyskany powinien być więc doliczony do dochodu za rok poprzedzający, a całość podzielona następnie przez 12 miesięcy i przez liczbę członków rodziny. W ten sposób zostanie obliczony dochód rodziny powiększony o uzyskany dochód, jak przewiduje to art. 9 ust. 4a ustawy w sposób realizujący jej cele i umożliwiający uzyskanie świadczenia. Nie może bowiem dochodzić do sytuacji, kiedy uzyskany przez stronę czy członka rodziny dodatkowy, a późniejszy dochód z jednego miesiąca będzie w sposób zasadniczy decydował o prawie do zasiłku za okres wcześniejszy (por. wyroki: WSA w Łodzi z dnia 9 lipca 2013 r., II SA/Łd 403/13; WSA w Szczecinie z dnia 12 września 2013 r., II SA/Sz 353/13; WSA we Wrocławiu z dnia 23 października 2013 r., IV SA/Wr 320/13, WSA w Lublinie z dnia 29 czerwca 2012 r., I SA/Lu 440/12, publ. cbois, wyroki WSA w Lublinie z dnia 10 grudnia 2010 r., II SA/Lu 582/10, Lex nr 753903 oraz z dnia 28 maja 2009 r., II SA/Lu 201/09, Lex nr 580289, wyrok NSA z dnia 9 grudnia 2010 r., I OSK 1321/10, Lex nr 744973, wyrok WSA w Białymstoku z dnia 15 grudnia 2011 r., II SA/Bk 797/11; wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 13 grudnia 2011 r., IV SA/Wr 525/11, CBOIS). Wskazana interpretacja jest zgodna z celami ustawy realizującej założenia art. 71 ust. 1 Konstytucji RP, wedle którego państwo w swojej polityce społecznej i gospodarczej uwzględnia dobro rodziny. Rodziny znajdujące się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej, zwłaszcza wielodzietne i niepełne, mają prawo do szczególnej pomocy ze strony władz publicznych. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, że organy jedynie na podstawie dochodu uzyskanego przez skarżącą z jednego miesiąca, tj. maja 2013 r. - (skarżąca otrzymała bowiem wówczas jednorazowo kwotę 1456,42 zł, w tym 200 zł za nadgodziny za kwiecień 2013 r.) - ustaliły dochód rodziny w przeliczeniu na dwie osoby, co jest sprzeczne z wyżej przedstawioną wykładnią sposobu liczenia dochodu rodziny w związku z treścią art. 9 ust. 4a ustawy uwzględniającą dochód liczony w skali roku kalendarzowego. Dochód uzyskany powinien być więc doliczony do dochodu utraconego, a całość podzielona następnie przez 12 miesięcy i przez liczbę członków rodziny. W tej sytuacji Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c uchylił zaskarżoną decyzję, o czym orzekł w sentencji wyroku. Ponownie rozpatrując sprawę organ administracji dokona ustaleń niezbędnych dla oceny spełnienia kryterium dochodowego, o którym mowa w art. 9 ust. 2 ustawy, z uwzględnieniem przedstawionych wyżej rozważań i wniosków.