II SA/Lu 358/22

WyrokWSA w Lublinie2022-06-21

Skład orzekający: Grażyna Pawlos-Janusz, Bogusław Wiśniewski, Marcin Małek

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ nadzoru budowlanego prawidłowo wydał decyzję nakazującą rozbiórkę obiektu budowlanego (kotłowni z kominem) w sytuacji, gdy inwestor nie uzupełnił wymaganych dokumentów w ramach procedury legalizacyjnej?
Ratio decidendi
Organ nadzoru budowlanego prawidłowo wydał decyzję nakazującą rozbiórkę obiektu budowlanego, ponieważ inwestor nie wykonał nałożonych na niego obowiązków w wyznaczonym terminie w ramach procedury legalizacyjnej. Skuteczność legalizacji zależy od woli inwestora, a jego bierność lub nieudolność w przedłożeniu wymaganych dokumentów uniemożliwia dalsze prowadzenie procedury i skutkuje nakazem rozbiórki.
Stan faktyczny
Inwestor M. W. dokonał samowolnej rozbudowy budynku mieszkalnego o pomieszczenie kotłowni z kominem bez wymaganego pozwolenia na budowę. Po wstrzymaniu budowy i poinformowaniu o możliwości legalizacji, inwestor złożył wniosek o legalizację. Organy kolejno wzywały do uzupełnienia wymaganych dokumentów legalizacyjnych, jednak inwestor nie przedłożył wszystkich niezbędnych dokumentów w wyznaczonych terminach. W konsekwencji organy wydały decyzję nakazującą rozbiórkę obiektu.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz Sędziowie Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski Asesor sądowy Marcin Małek (sprawozdawca) Protokolant Starszy sekretarz sądowy Marzena Okoń po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 czerwca 2022 r. sprawy ze skargi M. W. na decyzję Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Lublinie z dnia 29 marca 2022 r. nr ZOA-XV.7721.11.2021 w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego oddala skargę. Pismem z 23 października 2020 r. A. A. zwróciła się do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Białej Podlaskiej (dalej: organ, organ pierwszej instancji) w którym poinformowała o budowie prowadzonej na działce nr [...] w M. P. u zbiegu ulic [...] i [...], wskazując, że jest współwłaścicielem wskazanej nieruchomości, który nie wyraził zgody na prowadzenie inwestycji. Do pisma dołączyła dokumentacje fotograficzną przedstawiającą opisaną sytuację. W dniu 18 listopada 2020 r., upoważniony pracownik organu przeprowadził rozmowę telefoniczną z M. W., podczas której uzyskał informację, iż to on jest inwestorem robót budowlanych, który nie posiada pozwolenia na budowę oraz nie zgłaszał tych robót właściwemu organowi administracji architektoniczno - budowlanej. W tej sytuacji organ wszczął postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia zgodności z przepisami prawa prowadzonych robót budowlanych, a następnie dokonał oględzin z których sporządzony został protokół. W ramach postępowania wyjaśniającego organ ustalił, że inwestor rozpoczął dobudowę pomieszczenia kotłowni w narożniku zabudowanej działki nr [...] przy ul. [...] w M. P. we wrześniu 2020 r., poprzez wypełnienie przestrzeni pomiędzy budynkiem mieszkalnym a garażem oraz dobudowę pomieszczenia kotłowni przy ścianie sąsiedniego budynku mieszkalnego na działce nr [...]. Na pomieszczenie kotłowni składają się dwie ściany murowane (prosta i skośna) o grubości 24 cm wymurowane na betonowych fundamentach z dziewięciu warstw bloczków gazobetonowych na zaprawie klejowej, zwieńczone żelbetowym wieńcem o wys. około 20 cm. W pomieszczeniu wykonano posadzkę betonową. We frontowym odcinku ściany wykonano otwór drzwiowy i zamontowano drzwi zewnętrzne z blachy i profili stalowych. Ściany zostały otynkowane wewnątrz i na zewnątrz. We wnętrzu kotłowni zamontowano kocioł centralnego ogrzewania na paliwo stałe z zasobnikiem ciepłej wody użytkowej. W dniu oględzin instalacja c.o. w kotłowni była użytkowana. Konstrukcję pokrycia dachowego stanowią krokwie, murłaty, łaty, folia wstępnego krycia oraz blacha trapezowa powlekana. Zamontowano rynny i rurę spustową. W dniu oględzin upoważnieni pracownicy PINB w Białej Podlaskiej nie stwierdzili wykonania podbitki okapów dachu oraz izolacji termicznej stropodachu. W narożniku budynków mieszkalnych, wymurowany został komin o jednym kanale dymowym. Komin wykonano z elementów prefabrykowanych. Kotłownia nie posiada kanału wentylacji nawiewnej i wywiewnej. W związku z powyższymi ustaleniami, organ pierwszej instancji postanowieniem z 7 grudnia 2020 r., wstrzymał inwestorowi budowę rozbudowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego, stanowiącej dobudowę pomieszczenia kotłowni z kominem, będącej w budowie bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę oraz pouczył inwestora o możliwości złożenia wniosku o legalizację rozbudowy obiektu budowlanego oraz o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o legalizacji obiektu budowlanego. W ww. postanowieniu, organ poinformował także o wysokości opłaty legalizacyjnej w przedmiotowym przypadku oraz o sposobie jej obliczania. W odpowiedzi inwestor - M. W., zwrócił się do organu z wnioskiem o legalizację przedmiotowej samowoli budowlanej. W związku z tym organ postanowieniem z 4 stycznia 2021 r., nałożył na inwestora obowiązek przedłożenia w terminie do 31 maja 2021 r. dokumentów legalizacyjnych, tj. zaświadczenia Burmistrza Miasta M. P. o zgodności budowy z ustaleniami: obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i innymi aktami prawa miejscowego, trzech egzemplarzy projektu zagospodarowania działki lub terenu oraz projektu architektoniczno-budowlanego wraz z opiniami, uzgodnieniami, pozwoleniami i innymi dokumentami, których obowiązek dołączenia wynika z przepisów odrębnych ustaw, lub kopiami tych opinii, uzgodnień, pozwoleń i innych dokumentów, dwóch egzemplarzy projektu technicznego oraz oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. W nawiązaniu do tego wezwania inwestor przedłożył organowi jedynie trzy egzemplarze projektu zagospodarowania działki oraz projektu architektoniczno -budowlanego rozbudowy budynku. W związku z niezłożeniem przez inwestora pozostałych dokumentów legalizacyjnych organ nałożył na inwestora obowiązek usunięcia w terminie do 30 września 2021 r. nieprawidłowości poprzez złożenia brakujących dokumentów oraz usunięcie braków złożonych dokumentów. W odpowiedzi inwestor przedłożył jedynie zaświadczenie o zgodności budowy z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i innymi aktami prawa miejscowego. Pozostałych braków nie uzupełnił. W związku z tym, organ pierwszej instancji decyzją z 25 października 2021 r., nakazał inwestorowi, rozbiórkę rozbudowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego stanowiącej dobudowę pomieszczenia kotłowni z kominem, usytuowanej na działce nr [...] przy ul. [...] w M. P., wybudowanej bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę. W uzasadnieniu organ wskazał, iż bezspornym w sprawie jest fakt, iż roboty budowlane przy rozbudowie obiektu zostały wykonane bez decyzji o pozwoleniu na budowę, która w związku z charakterem wykonanych prac była wymagana na podstawie art. 28 Prawa budowlanego. Wydanie ww. decyzji było natomiast konsekwencją nieuzupełnienia dokumentów legalizacyjnych. W odwołaniu od ww. decyzji inwestor podniósł, iż został wprowadzony w błąd co do braku konieczności zgłoszenia zamiaru budowy przedmiotowego obiektu. Pouczono go bowiem, że dopiero po wykonaniu dobudowy trzeba zgłosić ten fakt właściwemu organowi. Nadto dodał, że z powodów zdrowotnych nie miał możliwości uzupełnienia w terminie wymaganej dokumentacji oraz to, że dobudowane pomieszczenie kotłowni jest mu niezbędne do ogrzewania budynków mieszkalnych oraz garażu będących jego własnością. Decyzją z 29 marca 2022 r. Lubelski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Lublinie (dalej: "organ odwoławczy") uchylił w całości decyzję organu pierwszej instancji i nakazał M. W. rozbiórkę rozbudowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego stanowiącej dobudowę pomieszczenia kotłowni o nieregularnym kształcie o wymiarach 0,87 m x 2,83 m x 1,35 m x 3,88 m i wysokości wewnątrz od 2,48 do 2,90 m wraz z pokryciem dachowym i kominem, usytuowanej na działce nr [...] przy ul. [...] w M. P. wybudowanej bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę. W uzasadnieniu organ odwoławczy przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania, przytoczył treść przepisów art. 48, art. 48a i art. 49e Prawa budowlanego wskazując, że inwestor prawidłowo został wezwany do złożenia, a następnie uzupełnienia dokumentów legalizacyjnych, czego w wymaganym terminie nie wykonał. W związku z tym, organ pierwszej instancji był zobligowany do wydania decyzji nakazującej rozbiórkę samowolnie wybudowanego obiektu budowlanego. Odnosząc się do zarzutów skarżącego, organ odwoławczy wskazał, że wyznaczony przez organ termin na złożenie dokumentów legalizacyjnych może być na usprawiedliwiony wniosek strony przedłużony, ale pod warunkiem, że żądanie w tym zakresie zostanie zgłoszone jeszcze przed upływem terminu i przed wydaniem przez organ decyzji o rozbiórce. Żądanie inwestora w tym zakresie nastąpiło natomiast po upływie ww. terminu oraz po wydaniu decyzji przez organ pierwszej instancji. W ocenie organu odwoławczego, wydanie decyzji rozbiórkowej w niniejszym postępowaniu było uzasadnione, a organ pierwszej instancji na każdym etapie postępowania w sposób wyczerpujący informował inwestora o możliwych skutkach określonego działania bądź zaniechania, co stanowiło realizację podstawowych zasad, na których oparte jest całe postępowanie administracyjne, w szczególności zasady wyrażonej w art. 9 k.p.a., tj. zasady udzielania informacji. Biorąc jednak pod uwagę fakt, że w zaskarżonej decyzji organ nie wskazał precyzyjnych wymiarów przedmiotowej inwestycji organ odwoławczy zobowiązany był uchylić zaskarżoną decyzję w całości i orzec co do istoty sprawy. W skardze na decyzję organu odwoławczego M. W., zarzucił jej naruszenie: 1. art. 6 k.p.a. i art. 7 k.p.a. poprzez nie podjęcie z urzędu wszystkich możliwych czynności zmierzających do pozytywnego załatwienia sprawy oraz poprzez nieuwzględnienie słusznego interes strony oraz interesu społecznego jakim jest legalizacja dobudowy pomieszczenia kotłowni, która to dobudowa w znacznym stopniu poprawi bezpieczeństwo budynku przy którym jest postawiona i usunie niebezpieczeństwo dla życia i zdrowia ludzi go zamieszkujących; 2. art. 8 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania jego uczestników do władzy publicznej poprzez zaniechanie dalszego wzywania inwestora do złożenia ewentualnej brakującej dokumentacji i nieuwzględnienia jego wniosku o zakreślenie mu nowego terminu do złożenia ewentualnej dokumentacji w sytuacji gdy z okoliczności sprawy wynika, że ten był i jest zainteresowany przeprowadzeniem i zakończeniem procedury legalizacyjnej i uiszczeniem opłaty legalizacyjnej; 3. art. 49e pkt 4 Prawa budowlanego, poprzez wydanie decyzji nakazującej rozbiórkę rozbudowy budynku mieszalnego jednorodzinnego stanowiącego dobudowę pomieszczenia kotłowni w sytuacji gdy organ powinien podjąć dalsze kroki zmierzające do zakończenia z pozytywnym wynikiem procedury legalizacyjnej i żądać uzupełnienia ewentualnej brakującej dokumentacji. Wskazując na powyższe, wniósł o dopuszczenie dowodu z przesłuchania skarżącego na okoliczność przebiegu postępowania legalizacyjnego, rodzaju składanych przez niego dokumentów i ich kompletności, przyczyn ewentualnych braków w składanej dokumentacji oraz uchylenie decyzji organów obu instancji i zwrot kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi inwestor podniósł, że w wykonaniu postanowienia z 4 stycznia 2021 r. oraz 22 lipca 2021 r. złożył szereg dokumentów, które w jego ocenie wyczerpywały nałożone na niego zobowiązania. Wobec czego był przekonany, że wszelkie czynności związane z legalizacją budynku zostały dopełnione, lecz organ orzekł jego rozbiórkę. Jego zdaniem, w sytuacji gdy organ w toku prowadzonych czynności stwierdzał, iż w ramach postępowania legalizacyjnego występują braki bądź niezgodności w złożonej dokumentacji, powinien w dalszym ciągu podejmować kroki zmierzające do ich uzupełniania. Swoim postępowaniem dał bowiem w sposób wyraźny do zrozumienia, że był i jest zainteresowany legalizacją stawianej dobudówki i w konsekwencji uiszczeniem opłaty legalizacyjnej. Wynika to choćby z faktu złożenia wniosku o wszczęcie procedury legalizacyjnej, a później także stopniowe uzupełnianie żądanych przez organ dokumentów w celu jej legalizacji. Uzupełnianie żądaną dokumentację w sposób nieudolny, nie powinno jednak skutkować automatycznie wydaniem decyzji o nakazie rozbiórki. Organ odwoławczy nie uwzględnił również prośby o wyznaczenie dodatkowego terminu na złożenie brakujących dokumentów, podchodząc do sprawy czysto formalnie twierdząc, że takowy wniosek o wydłużenie terminu do złożenia dokumentów powinien być złożony przed upływem wyznaczonego terminu i pomijając, że funkcjonujący dotychczas sposób ogrzewania i odprowadzenia dymu zagrażał życiu i zdrowiu mieszkańców. Nakazanie rozbiórki spowoduje powrót do stanu poprzedniego, a przez to znacznie pogorszy się poziom bezpieczeństwa całego budynku. Ponadto legalizacja dobudówki wraz z kominem powodowała także korzyści dla Skarbu Państwa w postaci znacznej opłaty legalizacyjnej w kwocie 50.000 zł. Brak tej opłaty powoduje, że doszło do uszczuplenia majątku Skarbu Państwa. Nadto powtórzył, że został przez Starostwo Powiatowe błędnie poinformowany, że prace może wykonywać bez potrzeby sporządzania jakiejkolwiek dokumentacji, a dopiero po ich wykonaniu stosowna dokumentacja powinna zostać wykonana. Uzyskane tego zapewnienie spowodowało, że podjął się wykonywania prac nie sporządzając uprzednio żadnej dokumentacji. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko prezentowane w zaskarżonej decyzji. Postanowieniem wydanym na rozprawie w dniu 21 czerwca 2022 r. sąd oddalił wniosek o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania skarżącego w charakterze świadka. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach stwierdzenia naruszenia prawa o którym mowa w art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 – dalej P.p.s.a.). Wymieniona regulacja prawna nie pozostawia wątpliwości, co do tego, że zaskarżona decyzja może ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Mając powyższe na uwadze sąd stwierdza, że nie miał żadnych wątpliwości co do tego, że zaskarżone orzeczenie jest prawidłowe. Organ odwoławczy miał bowiem wszelkie podstawy do wydania nakazu rozbiórki przedmiotowego obiektu budowlanego. W sprawie nie zachodziły bowiem jakiekolwiek warunki do wydania innego rozstrzygnięcia. Przedmiotem kontroli jest decyzja organu odwoławczego wydana w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego. Jak wynika z ustaleń kontroli zarówno z 7 grudnia 2020 r. jak i 23 lutego 2022 r. na sporny obiekt w postaci kotłowni składają się dwie ściany murowane (prosta i skośna) o grubości 24 cm wymurowane na betonowych fundamentach z bloczków gazobetonowych, wypełniające przestrzeń pomiędzy budynkiem mieszkalnym a garażem, zwieńczone żelbetowym wieńcem, drewnianą więźba dachową oraz blachą trapezową. Pomieszczenie posiada posadzkę betonową. We frontowym odcinku ściany wykonano otwór drzwiowy i zamontowano drzwi zewnętrzne. Ściany zostały otynkowane wewnątrz i na zewnątrz. We wnętrzu zamontowano kocioł centralnego ogrzewania na paliwo stałe z zasobnikiem ciepłej wody użytkowej. W narożniku wymurowany został z elementów prefabrykowanych komin o jednym kanale dymowym. W ocenie sądu ustalone jednoznacznie okoliczności sprawy nie budzą wątpliwości, zarówno co do zakwalifikowania spornych prac jako rozbudowę przyległego budynku mieszkalnego jak i konsekwencji prawnych, jakie powinny być wyprowadzone w stanie faktycznym sprawy. Bezspornym bowiem jest, że przed przystąpieniem do realizacji rozbudowy o pomieszczenie kotłowni nie dopełniono odpowiednich procedur w świetle Prawa budowlanego w postaci uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę. Powyżej przywołane okoliczności oznaczają, że w przedmiotowej sprawie w sposób oczywisty zaktualizowała się kompetencja (i obowiązek) organu nadzoru budowlanego do wydania postanowienia, o którym mowa w art. 48 ust. 1 i 3 Prawa budowlanego o wstrzymaniu budowy, jak i o poinformowaniu inwestora o możliwości złożenia wniosku o legalizację oraz o konieczności uiszczenia opłaty legalizacyjnej i zasadach jej obliczania. Jak wynika z akta sprawy postanowienie to (z 7 grudnia 2020 r.) nie zostało zaskarżone do organu wyższego stopnia, a następnie do sądu administracyjnego. Sąd na gruncie przepisów art. 134 § 1 i art. 135 P.p.s.a. nie doszukał się też podstaw do zakwestionowania tego postanowienia. Inwestor wychodząc mu natomiast na przeciw złożył wniosek o legalizację przedmiotowej inwestycji. W takiej sytuacji organ pierwszej instancji był zobowiązany do zastosowania trybu postępowania legalizacyjnego z art. 48b Prawa budowlanego. Należy podkreślić, że jeżeli stwierdzona zostaje samowola budowlana i zostanie złożony wniosek o jej legalizację to organ nadzoru budowlanego ma obowiązek wdrożenia postępowania legalizacyjnego, którego pierwszym etapem jest wydanie postanowienia na podstawie art. 48b ust. 2 pkt 1-2 Prawa budowlanego w przedmiocie nałożenia na inwestora obowiązku przedłożenia w wyznaczonym terminie określonych w tym przepisie dokumentów. Wyjaśnienia przy tym wymaga, że Prawo budowlane nie przewiduje żadnego odstępstwa od katalogu dokumentów, których przedłożenie warunkuje zalegalizowanie samowoli budowlanej. W tym zakresie organ nadzoru budowlanego nie dysponuje swobodnym uznaniem. Istotne jest również to, że legalizacja samowoli budowlanej jest uprawnieniem inwestora. Organ nie ma prawnej możliwości legalizacji robót budowlanych w sytuacji, kiedy inwestor nie wykonuje obowiązków przewidzianych w procedurze legalizacyjnej. Innymi słowy inwestor, nie przedkładając organowi wymaganych prawem dokumentów, uniemożliwia dalsze prowadzenie procedury legalizacyjnej, co też miało miejsce w niniejszej sprawie. Mianowicie w odpowiedzi na postanowienia organu z 4 stycznia 2021 r. inwestor złożył jedynie projekt zagospodarowania działki wraz z projektem architektoniczno-budowlanym przedmiotowej rozbudowy. Nieprzedłożenie przez inwestora pozostałych dokumentów nie skutkowało jednak zakończeniem postępowania i wydaniem nakazu rozbiórki, lecz organ wychodząc naprzeciw woli inwestora zalegalizowania przedmiotowych prac wdrożył tryb z art. 49 ust. 1a Prawa budowlanego. Zgodnie z jego treścią, jeśli w toku postępowania legalizacyjnego organ nadzoru budowlanego stwierdzi nieprawidłowości w dokumentach legalizacyjnych (co miało miejsce w niniejszej sprawie), wydaje postanowienie o obowiązku usunięcia tych nieprawidłowości w wyznaczonym terminie. Postanowienie to daje inwestorowi możliwość i szanse legalizacji samowolnie wykonanych prac, poprzez wyznaczenie kolejnego terminu na złożenie wymaganych dokumentów. Odnośnie zaś określenia przez organ terminu na usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości w dokumentach legalizacyjnych ustawodawca pozostawił organowi nadzoru budowlanego swobodę w zakresie określenia jego długości. Niewątpliwie jednak termin ten powinien być wystarczająco długi, aby umożliwić stronie skuteczne spełnienie nałożonych na nią obowiązków. W ocenia sądu zakreślony przez organ termin spełnia to założenie. Inwestor na usunięcie braków miał bowiem przeszło dwa miesiące czasu (cały sierpień i wrzesień 2021 r.). Trafnie przy tym wskazał organ odwoławczy, że termin, który organ wyznacza do wykonania nałożonych obowiązków w ramach procedury legalizacyjnej, jest terminem instrukcyjnym i może być przedłużany, skracany lub zawieszany oczywiście na uzasadniony wniosek strony. W przypadku zatem istnienia ryzyka upływu terminu przed wykonaniem nałożonych obowiązków strona powinna wnioskować o przedłużenie wyznaczonego terminu jeszcze przed jego upływem. Skarżący natomiast ani razu nie próbował wpłynąć na wydłużenia ustalonego przez organ terminy, czy to przez złożenia zażalenia na postanowienie z 22 lipca 2021 r. czy też składając 29 sierpnia 2021 r. jeden z wymaganych dokumentów (zaświadczenie o zgodności inwestycji z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego). Organ pierwszej instancji nie miał zatem żadnych podstaw do wydłużania go z urzędu wyłącznie z uwagi na składaną szczątkową dokumentację lub wyrażoną na początku postępowania wolę legalizacji przedmiotowej samowoli budowlanej. Nie można bowiem oczekiwać od organu, aby wyręczał inwestora i z urzędu podejmował czynności zmierzające do przedłożenia dokumentów niezbędnych do legalizacji samowolnie wykonanych robót budowlanych (por. wyrok NSA z 26 czerwca 2019 r., II OSK 2089/17). Tym samym, za spóźnione należało ocenić twierdzenia skarżącego podnoszone dopiero na etapie odwołania wskazujące, że z powodów zdrowotnych niemożliwe było uzupełnienie dokumentacji w terminie. Nadto podniesienia wymaga, że argumentacja ta nie została potwierdzone jakimkolwiek dokumentem lub innym dowodem, co czyni ją całkowicie gołosłowną. Również samo dalsze postępowanie skarżącego nie wskazuje na wolę uzupełnienia brakujących dokumentów. Wobec powyższych ustaleń, tj. niewykonania w wyznaczonym terminie, postanowienia o usunięciu nieprawidłowości w dokumentach legalizacyjnych, organ nadzoru budowlanego nie miał innej możliwości jak tylko wydać, na podstawie art. 49e pkt 4 Prawa budowlanego decyzję o rozbiórce. Jedynie usunięcie w terminie nieprawidłowości wskazanych w postanowieniu skutkowałoby stosownie do art. 49 ust. 2a Prawa budowlanego przejściem do kolejnego etapu procedury legalizacyjnej, tj. wydaniem postanowienia o ustaleniu opłaty legalizacyjnej. Jednakże, jak już wskazano skuteczność legalizacji zależy od woli inwestora. To od jego decyzji zależy, czy zdecyduje się na złożenie wymaganych dokumentów oraz uiszczenie opłaty legalizacyjnej, czy też wobec jego biernej postawy organ podejmie rozstrzygnięcie w oparciu o art. 49e Prawa budowlane, nakazujące usunięcie samowoli budowlane. Tryb legalizacji samowoli budowlanej stanowi bowiem swoistą przeciwwagę, do stosowanej kiedyś jedynej sankcji w formie nakazu rozbiórki. Stosowanie tego trybu jednak w dużej mierze pozostaje w gestii samego inwestora. W przedmiotowej sprawie bezspornym jest, że organy umożliwiły inwestorowi zalegalizowanie popełnionej przez niego samowoli budowlanej, z której jednak inwestor nie skorzystał. Musiał więc liczyć się z tym, że skutkiem niezłożenia wymaganych dokumentów jest tylko nakaz rozbiórki wykonanej samowoli. Nie jest to przy tym działanie organu w warunkach uznania administracyjnego, lecz ma charakter związany. Reasumując, zdaniem sądu, postępowanie przed organami zostało przeprowadzone prawidłowo, zaś zgromadzony w sprawie materiał był wystarczający do podjęcia właściwego rozstrzygnięcia. Jeśli natomiast chodzi o ocenę prawną wydanego orzeczenia, to należy stwierdzić, że mające zastosowanie w sprawie przepisy zostały prawidłowo zinterpretowane i zastosowane. Sąd nie doszukał się naruszeń przepisów prawa materialnego czy procesowego, które skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonych decyzji. W ocenie sądu przeprowadzone przez organy obu instancji postępowanie wyjaśniające, odpowiadało wymogom art. 6, art. 7 i art. 8 k.p.a. W motywach decyzji sporządzonej zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. organ odwoławczy wyjaśnił przyczyny natury faktycznej i prawnej, które zadecydowały o jej podjęciu. Chybione są tym samym zarzuty skargi dotyczące naruszenia norm prawa procesowego i prawa materialnego. Natomiast sam fakt, że zaskarżona decyzja jest niezgodna z oczekiwaniami i przekonaniami skarżącego, nie oznacza automatycznie jej wadliwości. Również zarzut skarżącego dotyczący błędnego poinformowania przez urząd o braku obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę kotłowni nie został poparty żadnymi dowodami i nie może skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji. Podobnie podnoszona okoliczność, że przedmiotowa kotłownia poprawi bezpieczeństwo budynku przy którym jest postawiona i usunie niebezpieczeństwo dla życia i zdrowia jego mieszkańców nie ma znaczenia dla oceny prawidłowości decyzji w przedmiocie nakazania rozbiórki. Odnosząc się końcowo do sformułowanego w skardze wniosku dowodowego należy wskazać na regulację zawartą w art. 106 § 3 P.p.s.a., zgodnie z którym sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Przepis ten oznacza, że o ile w postępowaniu administracyjnym jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem (art. 75 § 1 k.p.a.), o tyle w postępowaniu przed sądem administracyjnym postępowanie dowodowe może być prowadzone tylko jako postępowanie uzupełniające, ograniczone do dowodów z dokumentów. Przeprowadzenie jakichkolwiek innych dowodów poza dowodami z dokumentów jest niedopuszczalne. Mając powyższe na uwadze sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. skargę oddalił.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło