II SA/Lu 359/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski, Sędziowie Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec (sprawozdawca), Sędzia NSA Krystyna Sidor, Protokolant Referent Marzena Okoń, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 5 lipca 2012 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku okresowego I. oddala skargę, II. przyznaje [...] E. O. – M. od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie) kwotę 295,20 złotych (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, w tym 55,20 złotych (pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) tytułem należnego podatku od towarów i usług. II SA/Lu 359/12 Uzasadnienie Decyzją z dnia [...] marca 2012 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu odwołania J. S. od decyzji wydanej z upoważnienia Burmistrza Miasta B. z dnia [...] stycznia 2012 r. w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku okresowego - utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, iż w sprawie mają zastosowanie przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.) Zasiłek okresowy, o którym mowa w art. 38 tej ustawy jest świadczeniem obligatoryjnym przysługującym osobom spełniającym ustawowe kryterium dochodowe i przesłanki wymienione w ust. 1 tego artykułu uprawniające do świadczenia. Kryterium dochodowe to 477 zł dla osoby samotnie gospodarującej i w przypadku rodziny 351 zł na osobę w rodzinie. Kolegium powołało się na treść art. 8 ust. 3 ustawy ustalając dochód rodziny skarżącej, uznało bowiem, iż skarżąca zamieszkuje razem z matką H. P. w mieszkaniu składającym się z pokoju i kuchni i prowadzą wspólne gospodarstwo domowe. Wniosek taki organy wywiodły z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego, z którego wynika także, iż tylko matka skarżącej mając emeryturę utrzymuje dom. Jednocześnie podeszły wiek i stan zdrowia H. P. nie pozwala jej na samodzielne wykonywanie przez nią wielu czynności życia codziennego, dlatego pomocy udziela jej skarżąca. Źródłem utrzymania rodziny w grudniu 2011 r. było świadczenie emerytalne matki skarżącej w kwocie 821,35 zł netto i dodatek mieszkaniowy w wysokości 168,72 zł. Wydatki podane podczas wywiadu to: leki w kwocie 34 zł, czynsz pokrywany z dodatku mieszkaniowego, żywność w miarę możliwości finansowych. Kolegium podzieliło stanowisko organu I instancji, że skarżąca wraz z matką H. P. stanowi rodzinę i pozostaje na jej utrzymaniu, bowiem nie ma własnego źródła dochodów. Zgodnie z definicją ustawową przyjętą w art. 6 pkt 14 ustawy o pomocy społecznej, rodzina to osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie zamieszkujące i gospodarujące. W rozumieniu tego przepisu J. S. i H. P. są rodziną. Dodatek mieszkaniowy jaki posiada skarżąca jest jej dochodem w rozumieniu art. 8 ust. 3 ustawy, ale skarżąca nie utrzymuje się z niego, ponieważ wypłacany jest zarządcy domu, nie ma więc środków pieniężnych na utrzymanie co wskazuje, iż musi korzystać z emerytury matki. W istniejącej sytuacji nie da się w żaden sposób wyodrębnić gospodarstwa skarżącej i matki. Kolegium, jak i organ I instancji nie dało wiary wyjaśnieniom skarżącej, iż prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, ponieważ nie jest ona w stanie utrzymać się z alimentów w wysokości 100 zł, zaś dodatek mieszkaniowy przekazywany jest w części tj. 99,21 zł zarządcy domu, a ryczałt na zakup opału w kwocie 71,84 zł wypłacany jest do rąk skarżącej. Organy nie podzieliły twierdzenia skarżącej, ze jest ona osobą samotną. Posiada matkę, z którą mieszka oraz rodzeństwo. W skardze na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego skarżąca twierdzi, iż jest osobą samotną, prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego z matką, która ma opiekuna. W jej ocenie matka i jej opiekun stanowią rodzinę, chociaż opiekun nie zamieszkuje z matką. Na rozprawie w dniu 5 lipca 2012 r. pełnomocnik skarżącej popierał skargę, podnosząc że w ocenie skarżącej organy błędnie ustaliły fakt prowadzenia przez skarżącą wspólnego gospodarstwa domowego z matką. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium odwoławcze wnosi o oddalenie skargi podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Podstawą materialno – prawną zaskarżonej decyzji jest ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej ( tj. Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.) – zwana dalej "ustawą". Zgodnie z art. 8 ustawy prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobom i rodzinom, których dochód nie przekracza kryterium dochodowego, przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2 - 15 to jest: sieroctwa, bezdomności, bezrobocia, niepełnosprawności, długotrwałej lub ciężkiej choroby, przemocy w rodzinie, zdarzenia losowego, sytuacji kryzysowej, bezradności w sprawach opiekuńczo – wychowawczych i prowadzenia gospodarstwa domowego itp. Jednym ze świadczeń oferowanych w ramach pomocy społecznej jest świadczenie pieniężne w postaci zasiłku okresowego, którego domagała się skarżąca. Jak wynika z przepisów ustawy, zasiłek okresowy może być przyznany w dwóch niezależnych sytuacjach. Pierwsza z nich dotyczy możliwości przyznania go w trybie art. 38 ustawy. Przepis ten określa sytuacje, od istnienia których uzależnione jest przyznanie tego rodzaju pomocy takie jak: długotrwała choroba, niepełnosprawność, bezrobocie, przy czym przyznanie świadczenia uzależnione jest od spełnienia kryterium dochodowego określonego w art. 8 ustawy. Druga natomiast możliwość przyznania tego świadczenia przewiduje art. 41 pkt 2 ustawy, stanowiąc, iż w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany m. in. zasiłek okresowy, pod warunkiem zwrotu części lub całości kwoty zasiłku lub wydatków na pomoc rzeczową. Organy obu instancji słusznie uznały, iż brak jest możliwości przyznania dochodzonego świadczenia w oparciu o przepis art. 38 ustawy z uwagi na to, iż skarżąca nie spełnia kryterium dochodowego, bowiem dochód na osobę w rodzinie skarżącej przekracza kwotę 351 zł. Prawidłowo ustaliły organy, iż dochód rodziny skarżącej w grudniu 2011 r. wyniósł 990, 07 zł (821, 35 zł świadczenie emerytalne H. P. i dodatek mieszkaniowy w kwocie 168, 72 zł). Jak bowiem wynika z akt sprawy J. S. wspólnie z matką zamieszkuje w jednym pokoju, korzysta z tych samych sprzętów co matka (pralka, lodówka), maja jedną kuchnię i łazienkę. Poza tym podnieść należy, iż jedynym dochodem jakim w okresie rozpatrywania sprawy dysponowała skarżąca był dodatek mieszkaniowy. Oczywistym zatem jest, iż ten dochód nie pozwala jej nawet na pokrycie kosztów utrzymania mieszkania, które w pozostałej części pokrywa matka skarżącej (opłaty m. in. za energię elektryczną i pozostałe opłaty licznikowe). Ponadto uwzględniając dochód skarżącej powstaje wątpliwość czy stać ją również na zakup żywności, a jeżeli nie, to oczywistym jest, iż w tym zakresie pozostaje na utrzymaniu matki. Bez znaczenia przy tym jest na co wskazuje skarżąca, iż matka jej ma stałego opiekuna i to z nim tworzy rodzinę, mimo iż opiekun nie zamieszkuje w mieszkaniu matki. Do uznania wspólnego gospodarowania wystarczające jest zamieszkiwanie córki w mieszkaniu matki, która w znacznej części ponosi koszty utrzymania tego mieszkania. Powyższe przesądza o tym , że organy prawidłowo przyjęły, mając na uwadze całokształt dowodów zgromadzonych w sprawie, że skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z matką. Wobec tego organy również zasadnie uznały, że skarżąca nie spełnia kryterium dochodowego, bowiem kryterium określone w art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy na członków rodziny wynosi 702 zł (351 zł x 2), a zatem brak było podstaw do przyznania skarżącej zasiłku okresowego na zasadach ogólnych, ponieważ w myśl ustawy przyznanie tego rodzaju świadczenia uzależnione jest przede wszystkim od spełnienia przez wnioskodawcę kryterium dochodowego. Nie było także podstaw do zastosowania w przypadku skarżącej uregulowania zawartego w art. 41 pkt 2 ustawy. Przede wszystkim skarżąca nie wskazywała na wystąpienie szczególnie uzasadnionego przypadku, a ponadto tego rodzaju świadczenie może być przyznane jedynie pod warunkiem zwrotu części lub całości kwoty zasiłku. Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd uznał, że orzekające w niniejszej sprawie organy administracji nie dopuściły się naruszenia prawa, wobec czego skargę jako bezzasadną należało oddalić na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. , 2012 r. poz. 270). O wynagrodzeniu adwokata z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu Sąd orzekł na podstawie art. 250 w/w ustawy, a jego wysokość obliczył zgodnie z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c w zw. z § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).