II SA/Lu 361/25
WyrokWSA w Lublinie2025-10-23
Skład orzekający: Joanna Cylc-Malec, Grzegorz Grymuza, Bartłomiej Pastucha
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy w przypadku działki o nieregularnym kształcie, której szerokość waha się od 15,66 m do 17,07 m na wysokości projektowanego budynku, dopuszczalne jest zastosowanie przepisu § 12 ust. 4 pkt 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, zezwalającego na sytuowanie budynku ścianą bez okien i drzwi bezpośrednio przy granicy działki budowlanej lub w odległości mniejszej niż 3 m, na działce budowlanej o szerokości 16 m lub mniejszej?Ratio decidendi
Sąd uznał, że przepis § 12 ust. 4 pkt 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. dopuszcza sytuowanie budynku ścianą bez okien i drzwi bezpośrednio przy granicy działki budowlanej lub w odległości mniejszej niż 3 m, jeżeli szerokość działki inwestycyjnej mierzona na wysokości projektowanego budynku, w najwęższym miejscu, nie przekracza 16 m. W przypadku działki o nieregularnym kształcie, gdzie szerokość na wysokości projektowanego budynku waha się od 15,66 m do 17,07 m, a w najwęższym miejscu wynosi 15,66 m, przepis ten znajduje zastosowanie. W związku z tym, odmowa wydania pozwolenia na budowę z powodu rzekomego braku zgodności z § 12 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia była niezasadna.Stan faktyczny
Inwestor złożył wniosek o pozwolenie na budowę. Organ I instancji postanowieniem zobowiązał do usunięcia braków, w tym do doprowadzenia projektu do zgodności z § 12 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, dotyczącego odległości od granicy działki. Inwestor uzupełnił dokumentację, ale organ I instancji odmówił wydania pozwolenia na budowę, uznając, że nie usunięto wszystkich nieprawidłowości. Wojewoda utrzymał decyzję w mocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił obie decyzje oraz punkt postanowienia organu I instancji, uznając, że projekt spełnia warunki § 12 ust. 4 pkt 1 rozporządzenia.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Wojewody Lubelskiego oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Lublin, a także uchylono punkt 10 postanowienia Prezydenta Miasta Lublin z dnia 24 maja 2024 r. Zasądzono od Wojewody Lubelskiego na rzecz spółki kwotę 997 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Grymuza Asesor sądowy Bartłomiej Pastucha (sprawozdawca) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 23 października 2025 r. sprawy ze skargi [...] spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w L. na decyzję Wojewody Lubelskiego z dnia 15 kwietnia 2025 r., znak: IF-V.7840.1.11.2025.AG w przedmiocie odmowy zatwierdzenia projektu zagospodarowania terenu oraz projektu architektoniczno-budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta Miasta Lublin z dnia 27 lutego 2025 r., nr 130/25, znak: AB-BP-I.6740.124.2024; II. uchyla punkt 10 postanowienia Prezydenta Miasta Lublin z dnia 24 maja 2024 r., znak: AB-BP-I.6740.124.2024; III. zasądza od Wojewody Lubelskiego na rzecz [...] spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w L. kwotę 997 (dziewięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Zaskarżoną do Sądu decyzją z dnia 15 kwietnia 2025 r., znak: IF-V.7840.1.11.2025.AG Wojewoda Lubelski, po rozpatrzeniu odwołania [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...], utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta Lublin z dnia 27 lutego 2025 r., nr 130/25, znak: AB-BP.I.6740.124.2024, w przedmiocie odmowy zatwierdzenia projektu zagospodarowania terenu oraz projektu architektoniczno-budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę.
Stan sprawy przedstawia się następująco:
W dniu 12 kwietnia 2024 r. [...] sp. z o.o. (dalej także jako "skarżąca", "spółka" lub "inwestor") złożyła do Urzędu Miasta Lublin wniosek o udzielenia pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego dwulokalowego wraz z infrastrukturą techniczną, z lokalizacją na działce nr ewid. [...] (obr. geod. 23 – P. , ark. 1) położonej przy ul. C. w L. . Do wniosku dołączono m.in. projekt zagospodarowania terenu i projekt architektoniczno-budowlany w 3 egzemplarzach oraz oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.
Postanowieniem z dnia 24 maja 2025 r., znak: AB-BP.I.6740.124.2024, Prezydent Miasta L. (dalej także jako "Prezydent" lub "organ I instancji"), na podstawie art. 35 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2024 r. poz. 725; aktualny t.j. - Dz. U. z 2025 r. poz. 418 ze zm.; dalej jako "Pr.bud."), zobowiązał inwestora do usunięcia - w terminie ośmiu tygodni od dnia otrzymania postanowienia - określonych braków i nieprawidłowości w przedłożonej dokumentacji budowlanej, w tym - w pkt 10. postanowienia - zobowiązał inwestora do doprowadzenia do zgodności z § 12 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (t.j. Dz. U z 2022 r. poz. 1225 ze zm.; dalej jako "r.w.t."), względem granic działek nr [...] oraz nr [...], w zakresie sytuowania ściany bez okien i drzwi lub w odległości nie mniejszej niż 3 m od sąsiedniej działki budowlanej. Odnośnie do powyższego obowiązku organ I instancji wskazał, że przeznaczona pod inwestycję działka nr [...] w swej przeważającej części, również w obrębie projektowanych budynków, posiada szerokość większą niż 16 m, co uniemożliwia zastosowanie § 12 ust. 2 r.w.t., umożliwiającego sytuowanie ściany bez okien i drzwi w granicy sąsiedniej działki budowlanej lub w odległości nie mniejszej niż 1,5 m.
Na prośbę inwestora termin do wykonania obowiązków nałożonych powyższym postanowieniem został przez organ I instancji przedłużony – początkowo do dnia 15 października 2024 r. (postanowienie z dnia 25 lipca 2024 r.), a następnie do dnia 15 kwietnia 2025 r. (postanowienie z dnia 16 października 2024 r.).
W dniu 13 grudnia 2024 r. inwestor - w wykonaniu obowiązków nałożonych postanowieniem z dnia 24 maja 2025 r. - uzupełnił braki w złożonej dokumentacji oraz przedłożył skorygowany projekt budowlany.
Decyzją z dnia 27 lutego 2025 r. Prezydent, na podstawie art. 35 ust. 5 pkt 1 Pr.bud., odmówił spółce zatwierdzenia projektu zagospodarowania terenu i projektu architektoniczno-budowlanego oraz udzielenia pozwolenia na budowę.
W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że w dokumentacji projektowej - w wyniku jej uzupełnienia przez inwestora w dniu 13 grudnia 2024 r. - wyeliminowano większość braków i nieprawidłowości wskazanych w postanowieniu z dnia 24 maja 2025 r., jednak w dalszym ciągu nie dostosowano projektu do warunków określonych w pkt 10. tego postanowienia. Organ zaznaczył, że mając na uwadze, iż w dacie uzupełniania dokumentacji nie upłynął jeszcze termin do wykonania obowiązków nałożonych postanowieniem, pismem z dnia 3 stycznia 2025 r. poinformował pełnomocnika spółki, iż oczekuje na usunięcie pozostałych nieprawidłowości wskazanych w postanowieniu do dnia 15 kwietnia 2025 r. W dniu 13 stycznia 2025 r. do organu I instancji wpłynęło pismo pełnomocnika spółki, informujące, że: "inwestor (...) uważa przyjęte rozwiązania za zgodne z obowiązującymi przepisami i wnosi o niezwłoczne kontynuowanie postępowania". W ocenie inwestora, inwestycja spełnia warunek określony w § 12 ust. 4 pkt 1 r.w.t., który dopuszcza, na działce budowlanej o szerokości 16 m lub mniejszej, budowę budynku ścianą bez okien i drzwi bezpośrednio przy granicy działki budowlanej lub w odległości mniejszej niż określona w ust. 1 pkt 2, lecz nie mniejszej niż 1,5 m. Przedmiotowa inwestycja została bowiem zaprojektowana na działce budowlanej, której szerokość wynosi 15,22 m, a zatem jest mniejsza niż 16 m. Na potwierdzenie swojego stanowisko inwestor powołał wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 czerwca 2022 r. sygn. akt II OSK 1331/21. Zawiadomieniem z dnia 24 stycznia 2025 r., wystosowanym na podstawie art. 10 § 1 i art. 79a k.p.a., Prezydent ponownie poinformował pełnomocnika spółki o niewykonaniu w całości zobowiązania wynikającego z postanowienia z dnia 24 maja 2025 r. Jednocześnie wskazał na możliwość przedłożenia dodatkowych dowodów w celu wykazania istnienia przesłanek, które dotychczas nie zostały spełnione lub wykazane, w terminie 7 dni od daty otrzymania zawiadomienia, zaznaczając, że nieuzupełnienie braków w wyznaczonym terminie skutkować będzie wydaniem decyzji o odmowie udzielenia pozwolenia na budowę. Inwestor w wyznaczonym terminie, ani też po jego upływie – do dnia wydania decyzji, nie przedstawił jednak dodatkowych dowodów.
W ocenie organu I instancji, proponowana przez inwestora interpretacja wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 czerwca 2022 r. sygn. akt II OSK 1331/21, w taki sposób, że skoro front działki ma szerokość 16 m i mniejszą, to całą działkę na całej jej długości można uznać za działkę "wąską", tj. do 16 m, dającą tym samym możliwość skorzystania z § 12 ust. 4 pkt 1 r.w.t. bez uwzględnienia, że szerokość ta na długości działki zmienia się, jest błędna i stanowiłaby obejście prawa. Organ wskazał, że kształt działki inwestycyjnej nr [...] jest nieregularny – zbliżony do trapezu. Jej szerokość w najwęższym miejscu (od frontu) wynosi ok. 15,20 m, natomiast w najszerszym miejscu (wzdłuż działki nr [...]) wynosi ok. 18,8 m, przy czym zaprojektowany budynek w przeważającej części usytuowany jest w przestrzeni działki o szerokości przekraczającej 16 m (szerokość działki w obrysie sytuowanego budynku waha się od 15,66 m do 17,07 m). Budynek zaprojektowano natomiast w granicy z działką nr [...] oraz 1,5 m od granicy działki nr [...], co stanowi 80 % długości w przestrzeni działki nr [...] przekraczającej 16 m.
Zdaniem Prezydenta, inwestycja przedstawiona w takim kształcie nie spełnia warunku z § 12 ust. 1 pkt 2 r.w.t., dotyczącego sytuowania budynku zwróconego ścianą bez okien lub drzwi w stronę granicy działki budowlanej w odległości nie mniejszej niż 3 m od tej granicy. W omawianym przypadku nie zachodzą natomiast przesłanki do zastosowania § 12 ust. 4 pkt 1 r.w.t.
Wobec nieusunięcia powyższej nieprawidłowości, mając na uwadze jednoznaczne stanowisko inwestora w tej kwestii wyrażone w piśmie z dnia 13 stycznia 2025 r., organ I instancji uznał za konieczne orzeczenie o odmowie udzielenia pozwolenia na budowę, stosownie do art. 35 ust. 5 pkt 1 Pr.bud.
W odwołaniu od powyższej decyzji spółka wniosła o jej uchylenie w całości i orzeczenie co do istoty sprawy, ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji w całości przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzuciła naruszenie szeregu przepisów postępowania (art. 6, art. 7, art. 8 § 1, art. 12 § 1, art. 35, art. 36, art. 80 i art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a.), wskazując w tym zakresie na błąd w ustaleniach faktycznych i zwłokę w załatwieniu sprawy. Nadto zarzuciła naruszenie prawa materialnego, tj. art. 4 Pr.bud., poprzez nieuwzględnienie przesłanek § 12 ust. 4 pkt 1 r.w.t. i odmowę udzielenia pozwolenia na budowę w okolicznościach braku faktycznej podstawy prawnej stwierdzonych niezgodności zamierzenia budowlanego z konkretnymi przepisami prawa. Inwestor podtrzymał stanowisko, iż stwierdzenie przez Prezydenta niezgodności projektu z § 12 ust. 1 pkt 2 r.w.t., jest nieuprawnione, bowiem inwestycja spełnia przesłanki do zastosowania § 12 ust. 4 pkt 1 r.w.t.
Po rozpatrzeniu odwołania Wojewoda (dalej także jako "Wojewoda", "organ II instancji" lub "organ odwoławczy") wskazaną na wstępie decyzją ostateczną z dnia 15 kwietnia 2025 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Wojewoda wskazał, że kwestią sporną w niniejszej sprawie, a razem wymagającą wyjaśnienia, jest pojęcie szerokości działki budowlanej, które nie zostało zdefiniowane w ustawie Pr.bud. ani w przepisach r.w.t. Powołując się na stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w wyroku z dnia 20 listopada 2024 r. sygn. akt II OSK 2048/23, organ odwoławczy podniósł, że pojęcie "szerokości" działki budowlanej, do którego odwołuje się dyspozycja § 12 ust. 4 pkt 1 r.w.t., nie pozostaje w związku z szerokością frontową działki i funkcją przez nią pełnioną, dotyczy bowiem ogólnych wymiarów przestrzennych, jakie posiada działka budowlana i uwzględnia możliwość zrealizowania na niej budynku spełniającego wymogi funkcjonalne i użytkowe przewidzianych w nim pomieszczeń z uwzględnieniem funkcji, które obiekt ma pełnić. Szerokość, jako miara odległości, wyznacza odległość od jednej krawędzi do drugiej i jest mierzona w poprzek danego obiektu pod kątem prostym do długości, za którą należy uważać największy wymiar tego obiektu. § 12 ust. 4 pkt 1 r.w.t, nie odwołuje się zatem do szerokości działki od strony jej frontu, ale wymiaru geometrycznego tejże działki odpowiadającego - uwzględniając jej prostokątny kształt - krótszemu (mniejszemu) jej wymiarowi. Zatem szerokość (prostokąta/działki) to zawsze wielkość mniejsza od długości.
Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że w niniejszej sprawie szerokość działki inwestycyjnej jest zmienna. W najwęższym miejscu (od strony projektowanego wjazdu) wynosi ok 15,22 m, natomiast w najszerszym miejscu (wzdłuż działki nr [...]) wynosi ok. 18,8 m. Z kolei w obrysie projektowanego budynku szerokość działki inwestycyjnej waha się od 15,66 m do 17,07 m. Ustalając, co należy rozumieć przez szerokość działki w takiej sytuacji, tj. gdy ma ona kształt nieregularny, organ odwoławczy odwołał się do wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 23 października 2024 r., sygn. akt II SA/Łd 60/24, w którym przyjęto, że skoro w § 12 ust. 4 pkt 1 r.w.t. nie ma mowy o geometrii działki, to jego treść określa jedynie możliwość zbliżenia budynku do granicy w sytuacji, gdy szerokość działki jest równa 16 m lub mniejsza. Tym samym treść tego przepisu odnosi się jednoznacznie jedynie do lokalizacji projektowanego budynku, wobec czego należy brać to uwarunkowanie pod uwagę w odniesieniu do projektowanej zabudowy, a nie do całości działki inwestora.
Podzielając powyższy pogląd organ odwoławczy uznał obowiązek nałożony na inwestora w pkt 10. postanowienia z dnia 24 maja 2024 r., za prawidłowy. Zdaniem Wojewody, skoro w obrysie projektowanego budynku szerokość działki wynosi od 15,66 m do 17,07 m, to nie zachodzą podstawy do dopuszczenia sytuowania budynku zgodnie z § 12 ust. 4 pkt 1 r.w.t. W konsekwencji organ II instancji jako niezasadne ocenił zarzuty odwołania dotyczące błędu w ustaleniach faktycznych, jak też zarzut naruszenia art. 4 Pr.bud. poprzez nieuwzględnienie przesłanek z § 12 ust. 4 pkt 1 r.w.t. Za pozbawione uzasadnionych podstaw organ odwoławczy uznał też zarzuty dotyczące przewlekłości postępowania Prezydenta Miasta L.. W ocenie Wojewody, organ I instancji nie przekroczył terminu ustawowego do wydania decyzji.
Podsumowując organ odwoławczy wskazał, że inwestor, pomimo wydania przez organ I instancji postanowienia z dnia 24 maja 2024 r. nakładającego obowiązek usunięcia w określonym terminie nieprawidłowości występujących w przedłożonej dokumentacji, do dnia wydania kwestionowanej decyzji nie wywiązał się z nałożonego obowiązku. Wobec tego, zgodnie z art. 35 ust. 5 pkt 1 w związku z art. 35 ust. 3 Pr.bud., organ I instancji nie miał innej możliwości, jak wydać decyzję o odmowie zatwierdzenia projektów i udzielenia pozwolenia na budowę. W ocenie Wojewody, decyzja Prezydenta jest zatem prawidłowa i nie narusza prawa.
Inwestor, reprezentowany przez adwokata, wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie na opisaną wyżej decyzję organu odwoławczego.
W skardze zarzucono zaskarżonej decyzji naruszenie § 12 ust. 4 pkt 1 r.w.t. poprzez jego niewłaściwą wykładnię polegającą na przyjęciu, iż wskazany przepis znajduje zastosowanie jedynie w przypadku, gdy szerokość nieruchomości w żadnym jej miejscu nie przekracza 16 m w sytuacji, gdy wobec braku definicji szerokości działki (zwłaszcza niewskazania miejsca pomiaru tego parametru), jak też niejednoznacznych wyników wykładni językowej, na skutek wykładni celowościowej uwzględnić należało, że nawiązanie w treści naruszonego przepisu przez prawodawcę do szerokości działki budowlanej miało na uwadze występujące sytuacje związane z niemożnością zrealizowania w zabudowie jednorodzinnej i zagrodowej budynku z zachowaniem przewidzianych w § 12 ust. 1 r.w.t. odległości od granicy działki, czego konsekwencją jest dopuszczenie do jego zlokalizowania w granicy, a zatem naruszony przepis powinien, w zakresie parametru "szerokości działki" być rozumiany - jako zmierzający do ułatwienia zagospodarowania wąskich działek, których krótszy bok ma 16 m lub mniej, co pozbawia wskazane wymiary łączności z jakimkolwiek konkretnym miejscem (tak frontem działki, jak też miejscem posadowienia planowanej zabudowy w obrębie działki czy innymi tego rodzaju uwarunkowaniami przestrzennymi); a w konsekwencji naruszenie art. 35 ust. 1 pkt 2 Pr.bud. wobec bezpodstawnego uznania, że przedłożony przez inwestora projekt zagospodarowania działki jest niezgodny z przepisami techniczno-budowlanymi.
W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji Wojewody oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta L.. Ponadto, na podstawie art. 145a §1 p.p.s.a., Spółka wniosła o zobowiązanie Prezydenta Miasta L. do wydania w określonym terminie decyzji zatwierdzającej projekt zagospodarowania terenu oraz projekt architektoniczno-budowlany i udzielającej inwestorowi pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego dwulokalowego wraz z infrastrukturą techniczną na działce nr ewid. [...] położonej przy ul. C. w L.. W ocenie skarżącej, okolicznościami sprawy uzasadniającymi wydanie rozstrzygnięcia na podstawie art. 145a § 1 p.p.s.a. jest z jednej strony oczywistość wskazanego naruszenia, zaś z drugiej fakt, iż postępowanie (co szeroko było podnoszone przez pełnomocnika inwestora w odwołaniu z dnia 10 marca 2025 r.) prowadzone było w sposób przewlekły, bowiem organ administracji architektoniczno-budowlanej I instancji, pomimo wyraźnego przedstawienia przez inwestora ostatecznego stanowiska w pismach z dnia 13 grudnia 2024 r. oraz 13 stycznia 2025 r. wraz z wnioskiem o niezwłoczne kontynuowanie postępowania, wydał decyzję merytoryczną dopiero po 45 dniach (licząc od drugiego z pism pełnomocnika inwestora.
Dodatkowo w skardze wniesiono o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym oraz zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego świadczonego przez pełnomocnika w wysokości rzeczywiście poniesionych kosztów (w załączeniu przedłożono fakturę VAT na kwotę 3 690,00 zł brutto, wystawioną przez pełnomocnika skarżącej za sporządzenie skargi).
W uzasadnieniu skargi pełnomocnik inwestora dokonał analizy uzasadnień wyroków przywołanych w treści zaskarżonej decyzji, tj. wyroku WSA w Łodzi z dnia 23 października 2024 r. sygn. akt II SA/Łd 60/24 i wyroku NSA z dnia 20 listopada 2024 r., sygn. akt II OSK 2048/23. Zdaniem autora skargi, z uzasadnienia wyroku NSA wynika, że Sąd ten dopuszcza stosowanie § 12 ust. 4 pkt 1 r.w.t. o ile szerokość krótszego boku działki w dowolnym (w tym np. najwęższym) jej miejscu, nie przekracza 16 metrów. Tezy płynące z analizowanego orzeczenia NSA można uznać za bardziej korzystne dla inwestorów, niż te prezentowane w uzasadnieniu wyroku WSA w Łodzi. Tym niemniej na gruncie niniejszego postępowania, także przyjęcie stanowiska WSA w Łodzi nie wyklucza zastosowania wyjątku przewidzianego w § 12 ust. 4 pkt 1 r.w.t. w wypadku, gdy w miejscu posadowienia projektowanego budynku szerokość działki wynosi zarówno 16 m i mniej, jak i wartość tę przekracza.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej oraz podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organ odwoławczy nie oponował natomiast przeciwko wnioskowi skarżącej o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym i nie zażądał przeprowadzenia rozprawy.
Powyższy wniosek Sąd zakwalifikował jako żądanie rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym (jedynie bowiem w tym trybie rozpoznanie skargi następuje na posiedzeniu niejawnym) i o złożeniu przedmiotowego wniosku zawiadomił również uczestników postępowania sądowego. Żaden z uczestników, w terminie 14 dni od otrzymania zawiadomienia, nie zażądał przeprowadzenia rozprawy.
W związku z powyższym sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 119 pkt 2 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej jako "p.p.s.a.").
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267 ze zm.) oraz art. 3 p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Zgodnie zaś z art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.
Rozpoznając sprawę według powyższych kryteriów Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji naruszają bowiem prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie. W celu usunięcia stwierdzonego naruszenia prawa konieczne jest ponadto uchylenie postanowienia organu pierwszej instancji z dnia 24 maja 2024 r. w części obejmującej jego pkt 10.
Materialnoprawną podstawę kontrolowanych rozstrzygnięć stanowią przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane ("Pr.bud.") oraz rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie ("r.w.t.").
Zgodnie z art. 35 ust. 1 pkt 2 Pr.bud. przed wydaniem decyzji o pozwoleniu na budowę lub odrębnej decyzji o zatwierdzeniu projektu zagospodarowania działki lub terenu oraz projektu architektoniczno-budowlanego organ administracji architektoniczno-budowlanej sprawdza (m.in.) zgodność projektu zagospodarowania działki lub terenu z przepisami, w tym techniczno-budowlanymi. W myśl zaś art. 35 ust. 3 Pr.bud., w razie stwierdzenia nieprawidłowości w powyższym zakresie organ administracji architektoniczno-budowlanej nakłada postanowieniem obowiązek usunięcia wskazanych nieprawidłowości, określając termin ich usunięcia (art. 35 ust. 3). W przypadku niewykonania tego postanowienia w wyznaczonym terminie, organ administracji architektoniczno-budowlanej wydaje decyzję o odmowie zatwierdzenia projektu zagospodarowania działki lub terenu oraz projektu architektoniczno-budowlanego i wydania decyzji o pozwoleniu na budowę (art. 35 ust. 5 pkt 1).
Decyzja odmowna wydana w sytuacji określonej w art. 35 ust. 5 pkt 1 może być uznana za prawidłową jedynie wówczas, gdy stanowi konsekwencję niewykonania obowiązku mającego oparcie w przepisach prawa.
W niniejszej sprawie powodem orzeczonej odmowy udzielenia skarżącej wnioskowanego pozwolenia na budowę jest niewykonanie nałożonego na inwestora w trybie art. 35 ust. 3 Pr.bud. obowiązku doprowadzenia projektu zagospodarowania terenu do zgodności z § 12 ust. 1 pkt 2 r.w.t., a więc zmiany lokalizacji projektowanego budynku w taki sposób, by jego odległość od granic działki budowlanej spełniała wymogi określone w tym przepisie. Skarżąca kwestionuje natomiast zasadność nałożenia powyższego obowiązku, a w konsekwencji zasadność odmowy udzielenia pozwolenia na budowę, stojąc na stanowisku, że projektowany budynek jest zwolniony z wymogów określonych w ww. przepisie, bowiem z uwagi na parametry (szerokość) działki inwestycyjnej, dopuszczalne jest jego posadowienie w sposób przewidziany w § 12 ust. 4 pkt 1 r.w.t. W ocenie Sądu, stanowisko skarżącej jest prawidłowe.
Zgodnie z zasadą wyrażoną w § 12 ust. 1 r.w.t., jeżeli z przepisów § 13, 19, 23, 36, 40, 60 i 271-273 lub przepisów odrębnych określających dopuszczalne odległości niektórych budowli od budynków nie wynikają inne wymagania, budynek na działce budowlanej należy sytuować od granicy tej działki w odległości nie mniejszej niż:
1) 4 m - w przypadku budynku zwróconego ścianą z oknami lub drzwiami w stronę tej granicy;
2) 3 m - w przypadku budynku zwróconego ścianą bez okien i drzwi w stronę tej granicy.
W dalszej części § 12 r.w.t. przewidziano wyjątki od powyższej zasady. Jeden z tych wyjątków określony został w ustępie 4 pkt 1, który stanowi, że w zabudowie jednorodzinnej i zagrodowej, uwzględniając przepisy odrębne oraz przepisy § 13, 19, 23, 36, 40, 60 i 271-273, dopuszcza się budowę budynku ścianą bez okien i drzwi bezpośrednio przy granicy działki budowlanej lub w odległości mniejszej niż określona w ust. 1 pkt 2, lecz nie mniejszej niż 1,5 m, na działce budowlanej o szerokości 16 m lub mniejszej.
Rozstrzygany w sprawie spór co do tego, czy w odniesieniu do projektowanej inwestycji ma zastosowanie wyjątek przewidziany w § 12 ust. 4 pkt 1 r.w.t., a więc czy dopuszczalne jest usytuowanie planowanego budynku mieszalnego w sposób przewidziany w przedstawionym przez inwestora projekcie zagospodarowania terenu (ścianami bez okien i drzwi bezpośrednio przy granicy z działką nr ewid. [...] i w odległości 1,5 m od granicy z działką nr ewid. [...]), wynika z nieregularnego kształtu działki inwestycyjnej o nr ewid. [...]. Jak wynika z dokumentacji projektowej, działka ta ma kształt zbliżony do trapezu i jej szerokość jej zmienna. W najwęższym miejscu, tj. od strony frontowej, po której zaprojektowano wjazd na teren nieruchomości, jej szerokość wynosi ok. 15,22 m, natomiast po przeciwnej stronie, wzdłuż granicy z działką nr ewid. [...], szerokość działki inwestycyjnej osiąga ok. 18,8 m. Z kolei na wysokości posadowienia projektowanego budynku szerokość działki inwestycyjnej waha się od 15,66 m do 17,07 m. Konieczne jest zatem ustalenie, jak w zaistniałej sytuacji, tj. przy zróżnicowanej szerokości działki inwestycyjnej, należy rozumieć pojęcie "szerokości działki" użyte w § 12 ust. 4 pkt 1 r.w.t
Zauważyć należy, że pojęcie "szerokości działki" nie jest zdefiniowane w przepisach Pr.bud. ani r.w.t., ani też w innych przepisach prawa. W orzecznictwie sądów administracyjnych interpretacja tego pojęcia budzi natomiast rozbieżności.
W wyroku z dnia 1 czerwca 2022 r., sygn. akt II OSK 1331/21, Naczelny Sąd Administracyjny – wskazując na konieczność ujednolicenia pojęcia "szerokości działki" – stwierdził, że ze względu na to, iż szerokość definiuje się jako poprzeczny wymiar liniowy figury lub bryły, to szerokością działki jest ten bok, który przylega do drogi, z której odbywa się główny wjazd na nieruchomość. W ramach tej interpretacji NSA uwzględnił przepisy ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1130), nawiązując do parametru szerokości elewacji frontowej.
Odmienne stanowisko Naczelny Sąd Administracyjny wyraził w wyroku z dnia 20 listopada 2024 r., sygn. akt II OSK 2048/23, uznając, iż brak jest przekonujących powodów, by przyjąć, że pojęcie szerokości działki budowlanej podlegało na płaszczyźnie wyznaczonej oceną zgodności projektu budowlanego z przepisami techniczno-budowlanymi (art. 35 ust. 1 pkt 2 Pr.bud. w zw. z § 12 ust. 4 pkt 1 r.w.t.) interpretacji determinowanej przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Według stanowiska wyrażonego w tym orzeczeniu, § 12 ust. 4 pkt 1 r.w.t. nie odwołuje się do szerokości działki od strony jej frontu, ale wymiaru geometrycznego tejże działki odpowiadającego - uwzględniając jej prostokątny kształt - krótszemu (mniejszemu) jej wymiarowi.
Na gruncie niniejszej sprawy, w istocie niezależnie od tego, która z przytoczonych wyżej interpretacji pojęcia "szerokości działki" znalazłaby zastosowanie, należałoby uznać, że dopuszczalne jest usytuowanie projektowanego budynku w sposób przewidziany w § 12 ust. 4 pkt 1 r.w.t. Z projektu wynika bowiem, że krawędź frontowa działki inwestycyjnej (bok działki przylegający do drogi), jest zarazem najkrótszym bokiem tej działki o wymiarze nieprzekraczającym 16 m (długość tej krawędzi działki wynosi 15,22 m). Zauważyć jednak należy, że oba ww. wyroki NSA zapadły w sprawach, w których działki inwestycyjne miały regularny kształt prostokąta, zaś spór co do ustalenia szerokości tych działek wynikał z tego, że w obu przypadkach dłuższą krawędzią działki przylegały do drogi. Stanowisk przedstawionych w tych orzeczeniach nie sposób zatem wprost przenosić na grunt niniejszej sprawy, w której działka inwestycyjna ma nieregularny kształt zbliżony do trapezu.
Sytuacja zbliżona do tej, z jaką mamy do czynienia w rozpoznawanej sprawie, była natomiast przedmiotem oceny Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi dokonanej w wyroku z dnia 23 października 2024 r., sygn. akt II SA/Łd 60/24. W orzeczeniu tym przyjęto, że skoro w § 12 ust. 4 pkt 1 r.w.t. nie ma mowy o geometrii działki, to jego treść określa jedynie możliwość zbliżenia budynku do granicy w sytuacji, gdy szerokość działki jest równa 16 m lub mniejsza. Tym samym treść tego przepisu odnosi się jednoznacznie jedynie do lokalizacji projektowanego budynku. Wobec czego należy brać to uwarunkowanie pod uwagę w odniesieniu do projektowanej zabudowy, a nie do całości działki inwestora.
Wskazując na powyższe, WSA w Łodzi jako miarodajną dla oceny dopuszczalności zastosowania wyjątku z § 12 ust. 4 pkt 1 r.w.t., przyjął szerokość działki inwestycyjnej mierzoną na wysokości projektowanego budynku.
Sąd rozpoznający niniejszą sprawę podziela powyższe stanowisko, które co do zasady zostało trafnie przywołane przez organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji. Wojewoda stanowisko to jednak błędnie zinterpretował i nieprawidłowo odniósł do okoliczności przedmiotowej sprawy.
Jak już wyżej wskazano, w niniejszej sprawie również na samej wysokości projektowanego budynku szerokość działki inwestycyjnej jest zmienna, wynosząc od 15,66 m do 17,07 m. Zdaniem Sądu, błędne jest jednak przekonanie Wojewody, który powołując się na ww. wyrok WSA w Łodzi z dnia 23 października 2024 r. przyjął, że zastosowanie wyjątku z § 12 ust. 4 pkt 1 r.w.t. byłoby możliwe jedynie wówczas, gdyby na całej wysokości projektowanego budynku szerokość działki inwestycyjnej nie przekraczała 16 m. Takie zawężenie nie znajduje uzasadnienia i z całą pewnością nie wynika z przytoczonego orzeczenia. Według Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę, rozwijając pogląd wyrażony w ww. wyroku, uznać należy, że zastosowanie wyjątku z § 12 ust. 4 pkt 1 r.w.t. jest możliwe wówczas, gdy szerokość działki inwestycyjnej mierzona na wysokości projektowanego budynku, w najwęższym miejscu nie przekracza 16 m. Innymi słowy, zastosowanie tego wyjątku jest dopuszczalne w wypadku, gdy w którymkolwiek fragmencie działki na wysokości projektowanego budynku, jej szerokość ma wymiar 16 m lub mniej. Za takim stanowiskiem przemawia cel regulacji § 12 ust. 4 pkt 1 r.w.t., jakim jest umożliwienie zagospodarowania wąskich działek w sytuacji niemożności zrealizowania budynku z zachowaniem standardowych odległości względem granicy określonych w § 12 ust. 1 r.w.t. Dla zachowania odległości wskazanych w § 12 ust. 1 r.w.t. nie ma natomiast znaczenia, czy szerokość działki budowlanej nie przekracza 16 m na całej wysokości projektowanego budynku, czy też tylko na jej części.
Zasadny jest zatem zarzut naruszenia przez organy § 12 ust. 4 pkt 1 r.w.t. poprzez jego błędną wykładnię. Skoro w niniejszej sprawie szerokość działki inwestycyjnej mierzona na wysokości projektowanego budynku osiąga wartość niższą niż 16 m (15,66 m), prawidłowe jest stanowisko inwestora co do dopuszczalności usytuowania przedmiotowego budynku z zastosowaniem wyjątku przewidzianego w ww. regulacji. W konsekwencji jako pozbawione podstaw należy ocenić postanowienie organu I instancji z dnia 24 maja 2024 r. w części zobowiązującej spółkę do usunięcia nieprawidłowości w przedłożonym projekcie budowlanym poprzez doporowadzenie do zgodności projektu z § 12 ust. 1 pkt 2 r.w.t. Tym samym wadliwa jest też odmowa udzielenia pozwolenia na budowę z powodu niewykonania przez inwestora w powyższego obowiązku. Zatem poza § 12 ust. 4 pkt 1 r.w.t., naruszone zostały również przepisy art. 35 ust. 3 w zw. z art. 35 ust. 1 pkt 2 oraz art. 35 ust. 5 pkt 1 Pr.bud., poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, co miało wpływ na wynik sprawy.
W tym stanie rzecz Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" w zw. z art. 135 p.p.s.a, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, a także uchylił pkt 10. postanowienia organu I instancji z dnia 24 maja 2024 r.
Mając na uwadze, że w kontrolowanych decyzjach organy skupiły się na ocenie zgodności inwestycji z § 12 r.w.t., natomiast jedynie lakonicznie odniosły się do pozostałych warunków udzielenia pozwolenia na budowę, Sąd nie uwzględnił wniosku skarżącej o zobowiązanie Prezydenta, na podstawie art. 145a p.p.s.a., do wydania w określonym terminie decyzji zatwierdzającej projekt zagospodarowania terenu oraz projekt architektoniczno-budowlany i udzielającej inwestorowi pozwolenia na budowę. Niemniej jednak, rozpatrując ponownie wniosek inwestora Prezydent - stosownie do art. 153 p.p.s.a. - zobowiązany będzie uwzględnić ocenę prawną Sądu przedstawioną w niniejszym uzasadnieniu. Rolą organu I instancji będzie ponowne sprawdzenie uzupełnionego przez inwestora projektu budowlanego w zakresie wskazanym w art. 35 ust. 1 Pr.bud. W ramach tej oceny organ zobowiązany będzie przyjąć, że projekt zagospodarowania terenu spełnia warunki określone w § 12 ust. 4 pkt 1 r.w.t. i tym samym nie wymaga dostosowania go do wymogów z § 12 ust. 1 r.w.t. W przypadku spełniania także pozostałych wymagań wynikających z art. 35 ust. 1 Pr.bud., Prezydent winien udzielić wnioskowanego pozwolenia na budowę.
Podkreślić należy, że za podjęciem rozstrzygnięcia przewidzianego w art. 145a p.p.s.a. nie mógł przemawiać argument dotyczący ryzyka prowadzenia przez organ postępowania w sposób przewlekły, albowiem skarżącej przysługują środki do zwalczania ewentualnej opieszałości organu (ponaglenie w trybie art. 37 k.p.a., skarga na bezczynność lub przewlekłość postępowania).
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. W ramach zasądzonych na rzecz skarżącej kosztów postępowania Sąd uwzględnił uiszczony wpis sądowy od skargi w wysokości 500 złotych, opłatę skarbową od pełnomocnictwa w kwocie 17 złotych oraz wynagrodzenie pełnomocnika skarżącego, przy czym wysokość należnego wynagrodzenia (480 złotych) Sąd ustalił na podstawie stawki minimalnej określonej w § 14 ust. 1 pkt. 1 lit. "c" rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1964 ze zm.). Tym samym Sąd nie uwzględnił wniosku o zasądzenie, w ramach kosztów postępowania, wynagrodzenia pełnomocnika skarżącej w kwocie podwyższonej - odpowiadającej dołączonej do skargi fakturze VAT. Wyjaśnić w tym miejscu należy, że zgodnie z § 15 ust. 1 ww. rozporządzenia, opłaty stanowiące podstawę zasądzania kosztów zastępstwa prawnego i kosztów adwokackich ustala się z uwzględnieniem stawek minimalnych. Sąd może podwyższyć opłaty jeśli uzasadnia to: niezbędny nakład pracy adwokata; wartość przedmiotu sprawy; wkład pracy adwokata w przyczynienie się do wyjaśnienia okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, jak również do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia istotnych zagadnień prawnych budzących wątpliwości w orzecznictwie i doktrynie; rodzaj i zawiłość sprawy. Jednakże opłaty te nie mogą wynieść więcej niż sześciokrotność stawki minimalnej (§ 15 ust. 3 ww. rozporządzenia). Ustalając wysokość wynagrodzenia pełnomocnika strony skarżącej należy zatem wziąć pod uwagę całokształt działań pełnomocnika, które doprowadzą do wydania orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie w danej instancji. Niezbędność oraz celowość kosztów postępowania podlega ocenie sądu i jest uwarunkowana konkretnymi okolicznościami sprawy (por. wyrok NSA z dnia 26 listopada 2021 r., sygn. akt II GSK 335/21). Wniosek o zasądzenie wynagrodzenia pełnomocnika skarżącej w kwocie odpowiadającej przedstawionej fakturze nie mógł zostać uwzględniony już choćby z tego powodu, że kwota ta przekracza sześciokrotność stawki minimalnej określonej w § 14 ust. 1 pkt. 1 lit. "c" ww. rozporządzenia. Poza tym należy zauważyć, że w sprawie (na wniosek skarżącej) nie przeprowadzono rozprawy, zaś udział pełnomocnika skarżącej sprowadzał się do sporządzenia i złożenia czterostronicowej skargi opartej na zarzucie naruszenia dwóch przepisów oraz do wykonania wezwania do uzupełnienia braku formalnego skargi. Biorąc zatem pod uwagę nakład pracy adwokata oraz stopień zawiłości sprawy, Sąd nie znalazł podstaw do zasądzenia wynagrodzenia adwokata reprezentującego skarżącą w kwocie wyższej od stawki minimalnej.
Z tych wszystkich względów orzeczono, jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło