II SA/Lu 362/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Sidor (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak, Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski, Protokolant Asystent sędziego Łucja Krasińska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 17 października 2008 r. sprawy ze skargi M.S. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] r., Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich I. oddala skargę; II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie [...] M. P. kwotę 292,80 zł /dwieście dziewięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy/, w tym 52, 80 zł /pięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy/ należnego podatku od towaru i usług, tytułem wynagrodzenia za pomoc prawną świadczoną z urzędu oraz 17 zł /siedemnaście/ tytułem zwrotu wydatków. Decyzją z dnia [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 24 stycznia 1991r o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (t.j. z 2002r., Nr 42, poz. 371 ze zm.) Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych po ponownym rozpoznaniu sprawy na wniosek M.S. utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] o odmowie przyznania mu uprawnień kombatanckich. W uzasadnieniu wyjaśniono, że M. S. wnosił o przyznanie uprawnień kombatanckich z tytułu pełnienia służby w okresie okupacji w Armii Krajowej, polegającej na roznoszeniu tajnych pism. Na potwierdzenie tej okoliczności przedstawił oświadczenia świadków – C. P. oraz W. D. Organ odmawiając przyznania mu takich uprawnień wskazał, że M. S. urodził się w listopadzie 1937r., a więc w okresie okupacji miał niespełna 7 lat, dlatego niemożliwe jest, by w tak młodym wieku pełnił służbę w organizacji wojskowej jaką była Armia Krajowa. Organ wskazał, że zgodnie z Instrukcją gen. Kazimierza Sosnkowskiego z dnia 4 grudnia 1939 r. członkiem ZWZ - AK mógł być każdy Polak w wieku co najmniej 17 lat (później granicę wieku obniżono do 16 lat), po złożeniu przysięgi. M. S. wprawdzie wskazywał, że złożył taką przysięgę i otrzymując pseudonim "B." został wyznaczony do funkcji łącznika – kolportera, ale organ nie dał temu wiary. Powołując się na orzecznictwo sądowo – administracyjne organ podkreślił, że ze służbą w podziemnych organizacjach wojskowych wiązało się podporządkowanie organizacyjne i dyscyplina wojskowa, co było niemożliwe w stosunku do małego dziecka. Organ wskazał ponadto na pismo Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej Nr DN-19/05, z którego wynika, że Armia na znacznych obszarach ziem polskich, szczególnie na terenach wiejskich, cieszyła się bardzo dużym poparciem ludności cywilnej, która nie będąc zaprzysiężona świadczyła na rzecz Armii różne przysługi m.in. udzielała kwater, dostarczała żywności, przetrzymywała materiały organizacyjne. Ponadto, z uwagi na to, że do Armii zgłaszało się bardzo wielu ochotników dorosłych, nie było potrzeby wciągania do organizacji dzieci. W ocenie organu, działalność M. S. była niewątpliwie działalnością zasługującą na społeczny szacunek, ale nie stanowiła służby w podziemnych organizacjach wojskowych w rozumieniu art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy o kombatantach. Skargę do sądu administracyjnego wniósł M. S., domagając się uchylenia decyzji Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych. Skarżący podnosił, że w latach 1944 - 1945 jako młody chłopiec, uczeń Szkoły Podstawowej w K., był łącznikiem (ps. B.) w szeregach AK na terenie gminy K. pow. G. i przekazywał tajne pisma i inne korespondencje dowódcom AK m.in. L. S. (ps. S.), a także T. F.; w trakcie pełnienia służby kilkakrotnie został pobity przez Niemców. Skarżący oświadczył, że czuje się pokrzywdzony orzeczeniem organu, ponieważ w rzeczywistości dzieci (10 - 11 – letnie) brały udział w walce z okupantem, a następnie – już jako osoby dorosłe - z tego tytułu otrzymały uprawnienia kombatanckie; wniósł o przyznanie mu choćby zniżki na przejazdy autobusem i koleją. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art.1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz.1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę zaskarżonej decyzji w zakresie jej zgodności z prawem. Zaskarżona decyzja prawa nie narusza. Została ona wydana w oparciu o przepisy art.1 – 4 ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (t.j. Dz.U. z 2002r., Nr 42, poz.371 z późn. zm.), które określają rodzaje działalności, stanowiących podstawę przyznania uprawnień kombatanckich. Z oświadczeń i wyjaśnień składanych przez skarżącego wynika, że wnosi on o przyznanie uprawnień kombatanckich na podstawie art. 1 ust. 2 pkt 5 ustawy. W świetle tego przepisu za działalność kombatancką uznaje się pełnienie służby w polskich podziemnych formacjach wojskowych lub organizacjach niepodległościowych na terytorium Państwa Polskiego (...) w granicach powojennych w okresie od wkroczenia armii Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich (ZSRR) do końca 1956r., jeżeli były to formacje lub organizacje stawiające sobie za cel niepodległość i suwerenność Rzeczypospolitej. Przyznanie uprawnień kombatanckich na podstawie tego przepisu jest zatem możliwe tylko wówczas, gdy wnioskodawca wykaże, że wykonywana przez niego działalność była pełnieniem służby w organizacjach stawiających sobie za cel niepodległość i suwerenność Rzeczypospolitej. Przedstawione przez skarżącego dowody nie potwierdzają, że skarżący taką służbę pełnił. Prawidłowo organ stwierdził, że działalność skarżącego w okresie okupacji, mimo iż miała szlachetny charakter, nie była prowadzona w ramach przynależności do AK, a więc nie może być uznana za działalność kombatancką w rozumieniu przepisów powołanej ustawy. Wprawdzie pełnienie służby w polskich podziemnych formacjach i organizacjach, mogło polegać nie tylko na bezpośrednim uczestnictwie w działaniach zbrojnych tych formacji i organizacji, ale również na pełnieniu wyłącznie czynności usługowych /zaopatrzeniowych, leczniczych itp./, to jednak w każdym przypadku udział ten był uzależniony od przynależności do określonej formacji, wyrażającej się w podporządkowaniu służbowym, wyznaczeniu służbowego stanowiska i wykonywaniu zakreślonych czynności (wyrok NSA z dnia 12 sierpnia 1993r., SA/Wr 243/93) Skarżący nie wykazał, by komuś podlegał organizacyjnie, ani że świadczona przez niego pomoc miała charakter systematyczny. Pomoc jaką okazywał kilku osobom, nawet jeśli tymi osobami byli dowódcy wojskowi, nie może być uznana sama przez się za podporządkowanie służbowe. Z dowodów zgromadzonych w sprawie wynika, że skarżący był zaangażowany w działalność konspiracyjną kolportując podziemną prasę na rzecz T. F., a także kilkakrotnie na rzecz komendanta L. S.; nie świadczy to jednak o tym, że była to działalność wynikająca ze służbowego podporządkowania. Z dowodów sprawy nie wynika również fakt zaprzysiężenia skarżącego do AK; w osobiście sporządzonym życiorysie skarżący sam przyznał, że do AK "zapisał go tata". Niezależnie więc od tego – co słusznie stwierdził organ - że skarżący w latach 1944-1945 nie miał ukończonego wieku umożliwiającego przystąpienie do AK zgodnie z Instrukcją gen. Kazimierza Sosnkowskiego z dnia 4 grudnia 1939 r. i niezależnie od tego, że bardzo mało prawdopodobne jest, by dziecko w wieku niespełna 7 lat zostało przyjęte w drodze wyjątku do takiej organizacji, stwierdzić należy, że dowody zgromadzone w sprawie nie potwierdzają formalnej przynależności skarżącego do AK. W konsekwencji, mimo iż działalność wykonywana przez niego, choć była niewątpliwie szlachetna i zasługująca na społeczny szacunek, nie może być uznana za działalność kombatancką w rozumieniu ustawy o kombatantach, a więc uprawnienia kombatanckie nie mogły być skarżącemu przyznane. Odnosząc się do zarzutów skargi stwierdzić należy, że przepisy ustawy o kombatantach nie dają możliwości przyznania osobie, która wprawdzie wspierała działania organizacji podziemnych, ale nie została uznana za kombatanta, szczególnych przywilejów przysługujących kombatantom. Z tego względu organ nie mógł uwzględnić wniosku skarżącego o przyznanie mu zniżki na przejazdy komunikacją publiczną. Jeżeli natomiast sytuacja materialna skarżącego jest trudna, to może on wnosić o przyznanie pomocy finansowej przez instytucje pomocy społecznej albo przez organizacje pozarządowe. Z powyższych względów Sąd stwierdzając, że zaskarżona decyzja prawa nie narusza, oddalił skargę na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270)