II SA/Lu 363/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Witold Falczyński, Sędziowie Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec - sprawozdawca, Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz, Protokolant Stażysta Monika Kowalik, po rozpoznaniu w dniu 19 listopada 2004 r. sprawy ze skargi J.B. na decyzję Wojewody z dnia [...] Nr [...] uzupełnioną decyzją z dnia [..] Nr [...] w przedmiocie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość I. uchyla zaskarżone decyzje, które nie podlegają wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku; II. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącego J. B. kwotę 9174 (dziewięć tysięcy sto siedemdziesiąt cztery) złote tytułem zwrotu kosztów postępowania. Wojewoda decyzją z dnia [...] kwietnia 2004r. po rozpatrzeniu odwołania J. B. od decyzji Starosty z dnia [...]grudnia 2001r. orzekającej o wywłaszczeniu działek oznaczonych numerami [...], [...], [...], [...], [...] położonych w B. gm. P. i o odszkodowaniu za wywłaszczone nieruchomości, uchylił punkt IV decyzji Starosty dotyczącej wysokości odszkodowania i orzekł o odszkodowaniu o wyższej wartości, w pozostałej części decyzję organu I instancji utrzymał w mocy. Następnie decyzją z dnia [...] maja 2004r. Wojewoda uzupełnił poprzednią decyzję w ten sposób, że z kwoty ustalonego w pkt I odszkodowania w wysokości 296.813 zł orzekł potrącenie na rzecz Banku [...] S.A. Oddział kwotę 27.234,40 zł ustaloną na dzień 19 czerwca 2002r. należną Bankowi tytułem spłaty kredytu, którego zabezpieczenie stanowi hipoteka na nieruchomości wpisana w księdze wieczystej KW [...] obejmującej wywłaszczone działki, z uwzględnieniem należności Banku jaka nastąpi na dzień wypłaty odszkodowania. W pozostałej części utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu pierwszej decyzji organ podał, iż wnioskiem z dnia 19 października 2001r. Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych Oddział Wschodni wystąpiła do Starosty o wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego w stosunku do nieruchomości stanowiących własność J. B. , wobec niemożliwości jej nabycia w drodze dobrowolnej umowy. Nieruchomość ta jest niezbędna na cel budowy obwodnicy miasta P. W trakcie negocjacji w sprawie wykupu gruntu J. B. podnosił konieczność zmian w dokumentacji projektowanej celem zapewnienia bardziej dogodnych warunków dojazdu od drogi krajowej do swojej działki siedliskowej. Uznając częściowo zasadność wnioskowanych zmian Oddział Wschodni Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych, dokonał zmian w projekcie budowlanym. Na złożone propozycje skarżący nie udzielił odpowiedzi, natomiast zakwestionował wysokość odszkodowania. Wojewoda zlecił wykonanie opinii rzeczoznawcy majątkowemu. Przedmiotem opracowania są szkody spowodowane wywłaszczeniem niezabudowanych nieruchomości położonych w B., realizowanym w celu budowy na ww. nieruchomościach obwodnicy P. leżącej w ciągu drogi krajowej ekspresowej Nr S-17 i drogi krajowej ekspresowej Nr S-82. Z operatem tym strony zostały zapoznane na rozprawie w dniu 20 maja 2002r. Po zapoznaniu się z operatem skarżący złożyli wniosek o wprowadzenie poprawek i zmian uwzględniających elementy zwiększonego stopnia przyszłego zanieczyszczenia działki, elementy uzbrojenia działki siedliskowej, inflacji w wycenie gruntów rolnych oraz uwzględnienie cech użytkowych i standardu wykończenia budynku mieszkalnego. Rzeczoznawca majątkowy przychylając się do sugestii strony postępowania, sporządził aneks do operatu szacunkowego, ponieważ uznał, że ww. elementy zostały pominięte przy sporządzaniu operatu szacunkowego a winny być w nim uwzględnione. W wyniku skargi na decyzję Wojewody złożonej do Naczelnego Sądu Administracyjnego przez J. B. , Sąd uchylił zaskarżoną decyzję w przedmiocie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość. Organ odwoławczy stosując się do zaleceń Naczelnego Sądu Administracyjnego zawartych w uzasadnieniu wyroku pismem z dnia 17 marca 2004 r. powiadomił J.B. o możliwości zapoznania się z aktami sprawy , wyznaczając w tym celu termin do 9 kwietnia 2004r. J. B. zapoznał się z aktami w dniu 7 kwietnia 2004r. Organ odwoławczy ponownie przeanalizował operat szacunkowy sporządzony przez rzeczoznawcę majątkowego dr inż. J. Z. oraz aneks sporządzony do tego operatu. Do ustalenia wysokości odszkodowania przyjęto za podstawę wartość rynkową działek wywłaszczonych. W aneksie do operatu szacunkowego zawarte zostały zmiany związane z wnioskiem J. B. o uwzględnienie w tym operacie nie wziętych wcześniej pod uwagę czynników: istotnego zwiększenia stopnia zanieczyszczenia działki Nr [...] przez ruch na budowanej obwodnicy, uzbrojenia działki Nr [...], inflacji w wycenie gruntów rolnych, cech użytkowych i standardu wykończenia budynku mieszkalnego. Przedłożony operat szacunkowy spełnia, zdaniem organu II instancji – wymogi ustawy o gospodarce nieruchomościami z dnia 21 sierpnia 1997r. oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lipca 1998r. w sprawie szczegółowych zasad wyceny nieruchomości oraz zasad sporządzania operatu szacunkowego, został on należycie uzasadniony, a zatem przyjęty jako dowód w sprawie. W skardze na decyzję Wojewody z dnia [...] kwietnia 2004r. oraz decyzję z dnia [...]maja 2004r. w przedmiocie uzupełnienia pierwszej decyzji pełnomocnik skarżącego wnosi o ich uchylenie i zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonym decyzjom zarzuca naruszenie art. 128 i 120 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami, art. 7, 8, 10 § 1, 81, 40 § 3, 74 § 1, 86 i 107 kpa oraz art. 53 § 1 i 54 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżącego podnosi, że organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję Starosty, która nie zawierała podstawy prawnej do orzeczenia kwoty odszkodowania za szkody wywołane wywłaszczeniem części działek należących do skarżącego. Wojewoda w swojej decyzji zmienił jedynie kwotę odszkodowania bez zmiany podstawy prawnej decyzji, co należy odczytać w ten sposób, że odszkodowanie za szkody na podstawie art. 128 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie zostało ustalone. Ponadto skarżący nie został zapoznany z raportem oddziaływania na środowisko, który został sporządzony dla potrzeb powyższego wywłaszczenia. Kolejnym zarzutem zawartym w skardze jest pominięcie przez biegłego większości zastrzeżeń skarżącego do operatu szacunkowego, mimo że biegły w operacie uzupełniającym wszystkie te zarzuty uznał za słuszne. Przede wszystkim jednak skarżący zarzuca, że mimo ustanowienia pełnomocnika, który brał udział w postępowaniu administracyjnym – nie został on zawiadomiony o czynnościach podjętych przez organ po uchyleniu decyzji przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w sprawie II SA/Lu 288/02. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wnosi o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji . Dodatkowo podnosi, iż stosując się do zaleceń WSA zawartych w uzasadnieniu wyroku, powiadomił J. B. o możliwości zapoznania się z aktami sprawy. Skarżący zapoznał się z aktami w dniu 7 kwietnia 2004r. Organ odwoławczy ponownie przeanalizował operat szacunkowy sporządzony przez rzeczoznawcę majątkowego dr inż. J. Z. oraz aneks sporządzony do operatu. Zdaniem organu aneks zawiera wszystkie wnioski skarżącego nie uwzględnione wcześniej w operacie. Co do zarzutu nie powiadomienia pełnomocnika skarżącego organ uznaje, że jest on chybiony, bowiem w aktach sprawy nie było pełnomocnictwa udzielonego radcy prawnemu E. K. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. Zgodnie z treścią art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ocena prawna oraz wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten Sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Rozpoznając poprzednio skargę J. B. na decyzję Wojewody – Wojewódzki Sąd Administracyjny wyraził pogląd, że w skardze zasadnie podniesiono zarzut naruszenia dyspozycji art. 7 i 8 kpa w związku z art. 77 § 1 i 80 kpa w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Dlatego też , zdaniem Sądu, organ II instancji ponownie orzekając powinien przeprowadzić odpowiednie uzupełniające postępowanie dowodowe w celu ustalenia prawdy obiektywnej biorąc pod uwagę wartość rynkową nieruchomości. W aktach sprawy brak jest "Raportu oddziaływania planowanej obwodnicy na środowisko". Na taki dokument powołuje się w swoim operacie rzeczoznawca majątkowy dr inż. J. Z. Zaś z ekspertyzy sporządzonej przez Katedrę Ekonomiki i Organizacji Agrobiznesu Akademii Rolniczej wynika, iż do czasu jej sporządzenia "Raport" taki nie został udostępniony zainteresowanym, stąd też posłużono się opracowaniem wcześniejszym. W związku z powyższym, zdaniem Sądu rozpatrując sprawę ponownie po uchyleniu decyzji organ nie zastosował się do zaleceń zawartych w uzasadnieniu wyroku. Podnieść także należy, że zasadny jest zarzut nie zawiadomienia pełnomocnika skarżącego o jedynej czynności jaką organ przeprowadził po uchyleniu decyzji tj. zawiadomieniu 0 możliwości zapoznania się z aktami sprawy. Stanowi to naruszenie art. 40 § 2 kpa. Jeżeli organ administracji pomija pełnomocnika w toku czynności postępowania administracyjnego, to niweczy skutki staranności strony w dążeniu do ochrony swych praw i interesów oraz otrzymania takiej ochrony prawnej, jaką powinna ona uzyskać w państwie prawa (vide: postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 9 września 1993r. sygn. akt III ARN 45/93 – OSNCP 1994/5, poz. 112). Wprawdzie jak podniósł organ w odpowiedzi na skargę - w aktach brak było pełnomocnictwa udzielonego przez skarżącego radcy prawnemu E.K. , to było takie pełnomocnictwo udzielone adwokatowi D. P. , który reprezentował skarżącego w toku całego postępowania i to jego organ powinien powiadamiać o każdej czynności. Mając zatem na względzie wszystkie powyższe okoliczności Sąd orzekł jak w wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 "a" i "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Orzeczenie o kosztach procesu uzasadnia art. 200 ww. ustawy.