II SA/Lu 363/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Grymuza Sędzia NSA Maria Wieczorek-Zalewska (sprawozdawca) Protokolant Sekretarz Agata Jakimiuk po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 7 listopada 2019 r. sprawy ze skargi J. T. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania od decyzji o nieodpłatnym nabyciu prawa własności nieruchomości oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia [...] nr [...] po rozpatrzeniu odwołania J. T. od decyzji Starosty [...] z dnia [...] znak: [...], stwierdzającej nabycie z dniem 1 [...] przez Skarb Państwa reprezentowany przez Starostę [...] nieodpłatnie z mocy prawa, mienia pozostałego po [...] "[...]" Spółka z o.o. tj. własności nieruchomości oznaczonej jako działki: 1. Nr [...] o pow. 0,6059 ha, położona w obrębie H., objęta księgą wieczystą nr [...] [...], prowadzoną przez Sąd Rejonowy we W. IV Wydział Ksiąg Wieczystych, 2. Nr [...] o pow. 0,5967 ha, położona w obrębie H. objęta księgą wieczystą nr [...], prowadzoną przez Sąd Rejonowy we W. IV Wydział Ksiąg Wieczystych, 3. Nr [...] o pow. 1,0080 ha, położona w obrębie H., objęta księgą wieczystą nr [...] prowadzoną przez Sąd Rejonowy we W. IV Wydział Ksiąg Wieczystych, 4. Nr [...] o pow. 0,4911 ha, położona w obrębie H., objęta księgą wieczystą nr [...] prowadzoną przez Sąd Rejonowy we W. IV Wydział Ksiąg Wieczystych, 5. Nr [...] o pow. 0,3689 ha, położona w obrębie H., objęta księgą wieczystą nr [...] prowadzona przez Sąd Rejonowy we W. IV Wydział Ksiąg Wieczystych - na podstawie art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 - zwany dalej k.p.a.) w związku z art. 9 ust. 2a, 2b, 2i oraz 2j ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz. U. z 1997 r. nr 121, poz. 770, dalej jako "ustawa") - stwierdził niedopuszczalność odwołania. Rozstrzygnięcie organu zostało wydane w oparciu o następujące okoliczności faktyczne i prawne. W dniu [...] Sąd Rejonowy L.- W. w L. z/s w Ś. VI Wydział Krajowego Rejestru Sądowego w odpowiedzi na pismo Starosty [...] z dnia [...] poinformował, że [...] H. "[...]" spółka z o.o., do dnia [...]. nie złożyła wniosku o przerejestrowanie do Krajowego Rejestru Sądowego. W trakcie postępowania wyjaśniającego, mając na celu ustalenie składników mienia ww. spółki, Starosta W. uzyskał treść księgi wieczystej nr [...] oraz [...] [...], w których ujawniono działki ewidencyjne nr [...], [...], [...], [...], [...], położone w obrębie H. na rzecz ww. spółki oraz informację z ewidencji gruntów i budynków, z której wynikało, że Spółka ta posiada prawo własności do pięciu ww. działek. W uzasadnieniu decyzji organu I instancji wskazano, że mając na względzie regulacje art. 9 ust. 2a, 2b, 2i oraz 2j ustawy Starosta W. uznał ww. spółkę za wykreśloną z rejestru z dniem 1 stycznia 2016 r., a tym samym mienie pozostałe po wykreślonej z KRS ww. spółce nabywa nieodpłatnie z mocy prawa Skarb Państwa z dniem [...] r. Biorąc pod uwagę, że nieruchomość położona jest na terenie powiatu [...], organem właściwym do wydania deklaratoryjnej decyzji stwierdzającej nabycie z mocy prawa przez Skarb Państwa własności tej nieruchomości jak i również w postępowaniach dotyczących mienia i zobowiązań oraz innych spraw dotyczących gospodarowania tym mieniem jest Starosta W. wykonujący zadania z administracji rządowej. Końcowo starosta podkreślił, że nabycie prawa własności nieruchomości wymienionych powyżej przez Skarb Państwa ma charakter nabycia pierwotnego, co oznacza, że następuje bez obciążeń - poza przypadkami szczegółowo opisanymi w art. 9 ust. 2c, 2d, 2e, 2f, 2g, 2h ww. ustawy. Od powyższej decyzji odwołanie z dnia [...] r. złożył J. T., podnosząc, że w odpowiedzi na udostępnioną do wiadomości publicznej w Urzędzie Gminy H. wskazaną decyzję, działając jako wspólnik ww. spółki, nie zgadza się z decyzją Starosty [...] i uważa, że jest ona krzywdząca i niewspółmierna do zaistniałych okoliczności. W wyniku rozpatrzenia odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało, że na gruncie przedmiotowej sprawy zaistniały podstawy do stwierdzenia niedopuszczalności odwołania z uwagi na przyczynę podmiotową w postaci braku po stronie odwołującego legitymacji do wniesienia odwołania. Organ wyjaśnił, że fakt udostępnienia decyzji nie daje osobie automatycznie legitymacji do wniesienia odwołania. Organ zwrócił uwagę, że z mocy przepisu art. 9 ust. 2b, zdanie drugie ustawy, interesu prawnego w postępowaniu dotyczącym stwierdzenia nabycia przez Skarb Państwa mienia określonego w art. 9 ust. 2b ustawy (art. 9 ust. 2i ustawy) - nie posiadają "wspólnicy, członkowie spółdzielni i inne osoby uprawnione do udziału w majątku likwidacyjnym", albowiem ich prawa "wygasają z chwilą wykreślenia podmiotu z rejestru", tj. co do zasady z dniem [...] r. W ocenie organu, nie jest również stroną postępowania zlikwidowany podmiot, z uwagi na utratę zdolności prawnej. Co w konsekwencji prowadziło organ do uznania, że udział innych podmiotów, oprócz Starosty [...], z uwagi na brak po ich stronie legitymacji procesowej - jest nieuprawniony. W konsekwencji wnoszący odwołanie nie był legitymowany do udziału w postępowaniu, a co za tym idzie nie jest też uprawniony do wniesienia odwołania. Na powyższe rozstrzygnięcie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wniósł J. T., zarzucając zaskarżonemu postanowieniu naruszenie prawa materialnego w szczególności art. 2b ustawy, w szczególności poprzez pominięcie okoliczności, że przewidziane w tym przepisie "wygaśnięcie" praw w aspekcie materialnym wymaga merytorycznego rozpoznana sprawy pod kątem oceny praw i obowiązków strony postępowania. W złożonym piśmie zarzucił również naruszenie przepisu art. 28 k.p.a., zwłaszcza poprzez pominięcie, iż odwołujący posiada materialno - prawny interes w rozstrzygnięciu merytorycznym sprawy administracyjnej, a co za tym idzie winien być, niezależenie od kierunku rozstrzygnięcia uznany za stronę postępowania administracyjnego. Skarżący podniósł, że pomimo, że na mocy art. 9 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowym Rejestrze Sądowym, spółka z ograniczoną odpowiedzialnością "[...]" utraciła byt prawny z dniem [...] r. i od tego czasu spółka nie może uczestniczyć w żadnym postępowaniu to jednocześnie żaden przepis ustawy ustrojowej /KSH/ nie zawiera ustawowej regulacji konsekwencji ustania bytu prawnego spółki po jej wykreśleniu z rejestru. Zdaniem skarżącej, nie można zatem dla oceny uprawnień strony pominąć poglądu wyrażonego w treści orzeczenia Sądu Najwyższego z dnia 26 maja 1936 roku, sygn. akt IIC 331/ 36 wskazującego, iż niepodzielony majątek spółki po jej wykreśleniu należy do wspólników. Mając powyższe na uwadze wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości. W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2188 z późn. zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność działania organu administracji publicznej, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, jak również trafność wykładni tych przepisów oraz prawidłowość zastosowania przyjętej procedury. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 z późn. zm.) zwanej dalej P.p.s.a., sąd z zastrzeżeniem art. 57a, rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną. Przeprowadzona przez Sąd w niniejszej sprawie, kontrola legalności wykazała, że zaskarżone postanowienie nie narusza przepisów prawa w jakimkolwiek stopniu uzasadniającym uwzględnienie skargi na podstawie art. 145 § 1 P.p.s.a. W ocenie Sądu ustalenia faktyczne organów nie pozostawiają wątpliwości, a podjęte rozstrzygniecie odpowiada przepisom prawa. Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego stwierdzające niedopuszczalność odwołania wniesionego przez skarżącego, od decyzji Starosty [...] stwierdzającej nabycie z dniem [...] r. przez Skarb Państwa nieodpłatnie z mocy prawa własności nieruchomości pozostałej po [...] Materialnoprawną podstawą decyzji organu I instancji był przepis art. 9 ust. 2a, 2b i 2i ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz.U. z 1997 r., nr 121, poz. 770 ze zm.), dalej jako "ustawa". Zgodnie z ust. 2a - Podmioty podlegające obowiązkowi wpisu do Krajowego Rejestru Sądowego zgodnie z przepisami ustawy, o której mowa w art. 1, które były wpisane do rejestru sądowego na podstawie przepisów obowiązujących do dnia wejścia w życie tej ustawy i które do dnia 31 grudnia 2015 r. nie złożyły wniosku o wpis do rejestru, uznaje się za wykreślone z rejestru z dniem 1 stycznia 2016 r. Z kolei zgodnie z ust. 2b - z dniem 1 stycznia 2016 r. Skarb Państwa nabywa nieodpłatnie z mocy prawa mienie podmiotów, o których mowa w ust. 2a. Skarb Państwa ponosi odpowiedzialność z nabytego mienia za zobowiązania podmiotów, o których mowa w ust. 2a. Prawa wspólników, członków spółdzielni i innych osób uprawnionych do udziału w majątku likwidacyjnym wygasają z chwilą wykreślenia podmiotu z rejestru. W świetle natomiast ust. 2i - Nabycie przez Skarb Państwa zgodnie z ust. 2b własności nieruchomości albo użytkowania wieczystego stwierdza, w drodze decyzji, starosta właściwy ze względu na miejsce położenia nieruchomości. Stosownie zaś do art. 9 ust. 2j ustawy w postępowaniu tym Skarb Państwa jest reprezentowany przez starostę, wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej, właściwego ze względu na ostatnią siedzibę podmiotu, o którym mowa w ust. 2a. Nie ulega wątpliwości, że decyzja, o której mowa w ust. 2i ma charakter deklaratoryjny, gdyż nabycie prawa przez Skarb Państwa następuje z mocy prawa. W myśl art. 36 pkt 6 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz. U. z 2019 r., poz. 1500 z późn zm), o której mowa w art. 1 ustawy, podmiotem podlegającym obowiązkowi wpisu do KRS jest spółka z ograniczoną odpowiedzialnością. Rację ma zatem Samorządowe Kolegium Odwoławcze, że stroną niniejszego postępowania nie jest już [...]", która - zgodnie z art. 9 ust. 2b – na skutek niezłożenia wniosku o wpis do KRS (co jest bezsporne) - została uznana zgodnie art. 9 ust. 2a – za wykreśloną z rejestru z dniem 1 stycznia 2016 r. W konsekwencji czego straciła byt prawny. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, jak stanowi art. 12 ustawy z dnia 15 września 2000 r., Kodeks Spółek Handlowych (Dz.U. z 2019 r., poz. 505, dalej jako "KSH") nabywa osobowość prawną z chwilą wpisania jej do Krajowego Rejestru Sądowego. Spółka ta charakteryzuje się wyodrębnieniem podmiotowym, majątkowym i organizacyjnym od tworzących spółkę wspólników. Powyższe przesądza zatem, że skarżący składając odwołanie od decyzji Starosty z dnia [...] nie mógł działać jako wspólnik przejętej przez Skarb Państwa Spółki. Z żadnego przepisu prawa nie wynika, aby byli wspólnicy mieli interes prawny i tym samym byli stroną w postępowaniu, którego przedmiotem jest stwierdzenie nieodpłatnego nabycia przez Skarb Państwa własności nieruchomości, co do której prawo własności przysługiwało Spółce uznanej za wykreśloną z rejestru, zgodnie z art. 9 ust. 2b, 2i oraz 2j ustawy. W szczególności taki interes prawny nie wynika ani z przepisów ustawy o KRS, z Przepisów wprowadzających ustawę o Krajowym Rejestrze Sądowym jak również z Kodeksu Spółek Handlowych. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością przez cały czas swego istnienia - od momentu jej powstania do momentu rozwiązania, bez względu na formę ustrojową, w której obecnie występuje - jest podmiotem prawa odrębnym od tworzących ją wspólników. Dodatkowo, Sąd zwraca uwagę, że byli członkowie wykreślonej z KRS Spółki nie mają żadnych praw do majątku pozostałego po tej Spółce. Jak stanowi art. 9 ust. 2c ustawy, roszczenia wierzycieli podmiotów, o których mowa w ust. 2a wygasają, jeżeli nie będą dochodzone przeciwko Skarbowi Państwa w terminie roku od chwili nabycia mienia przez Skarb Państwa. Z drugiej strony roszczeń tych nie mogą dochodzić także jego wspólnicy, gdy reprezentują łącznie co najmniej dwie trzecie głosów i wykażą, że wszyscy wierzyciele zostali zaspokojeni lub zabezpieczeni. (uchwała SN z dnia 15 lutego 2019 r., sygn. akt III CZP 83/18, dostępna w CBOSA). Roszczenia te wygasły bowiem z dniem 1 stycznia 2017 r. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, podziela stanowisko wyrażone w powołanym wyżej wyroku z dnia z dnia 13 marca 2018 r., sygn. akt II SA/Op 591/17, w którym stwierdzono, że z przepisów art. 9 ust. 2b i ust. 2j ustawy, wprost wynika ograniczenie podmiotowe, zgodnie z którym jako jedyną stronę postępowania uznać należy starostę reprezentującego Skarb Państwa, który z dniem 1 stycznia 2016 r. nabył z mocy prawa mienie podmiotów, o których mowa w ust. 2a. To z kolei oznacza, że nie mogą one z tych praw wywodzić swojego interesu prawnego do bycia stroną w postępowaniu dotyczącym wydania deklaratoryjnego aktu w przedmiocie stwierdzenia nabycia przez Skarb Państwa mienia, o którym mowa w art. 9 ust. 2b ustawy. W postępowaniu prowadzonym w niniejszej sprawie bezspornie zatem przymiot strony przysługiwał wyłącznie Staroście [...], jako działającemu w imieniu Skarbu Państwa. Nie mógł natomiast przysługiwać J. T., który co należy podkreślić, nawet nie wskazywał żadnych okoliczności na potwierdzenie ewentualnego interesu prawnego. Pojęcie interesu prawnego zaś nie zostało zdefiniowane w kodeksie postępowania administracyjnego. W doktrynie podkreśla się, że treścią tego pojęcia jest publiczne prawo podmiotowe rozumiane jako przyznanie przez przepis prawa jednostce konkretnej korzyści, które można realizować w postępowaniu administracyjnym, bo orzeka się o nich przez wydanie decyzji administracyjnej. Cechami tego interesu jest to, że jest on indywidualny, konkretny, aktualny i sprawdzalny obiektywnie, a jego istnienie znajduje potwierdzenie w okolicznościach faktycznych, będących przesłankami zastosowania przepisu prawa materialnego (zob. pkt 7 Komentarza do art. 28 M. Jaśkowska, M. Wilbrandt - Gotowicz, A. Wróbel - Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego LEX 2019). Jak podkreślają autorzy Komentarza, interes prawny powinien być rozumiany jako zobiektywizowana, czyli realnie istniejąca potrzeba ochrony, o charakterze osobistym. Ma to być interes oparty na prawie lub chroniony przez prawo. Tymczasem w powyższym kontekście ani wskazywana przez skarżącego argumentacja o odjęciu praw jako wspólnika przejętej Spółki, ani przepisy ustawy wprowadzającej ustawę o Krajowym Rejestrze Sądowym, ani regulacja Kodeksu Spółek Handlowych nie dają byłym wspólnikom wykreślonej z rejestru Spółki takiej legitymacji. Spółka, skoro nie istnieje, również nie ma legitymacji. Zasadnie więc organ odwoławczy zaskarżonym postanowieniem stwierdził niedopuszczalność złożonego przez skarżącego odwołania od decyzji Starosty z dnia [...] r. Zgodnie bowiem z art. 134 k.p.a. organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania. W tym konkretnym przypadku podstawę wydania ww postanowienia stanowiła tzw. przesłanka podmiotowa, niewymagająca przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego. Brak legitymacji do zaskarżenia decyzji w tym konkretnym postępowaniu administracyjnym wynikał z samej treści odwołania. Zasadne jest więc stanowisko organu odwoławczego, że w postępowaniu, którego przedmiotem jest stwierdzenie nabycia przez Skarb Państwa z mocy prawa własności nieruchomości, nie ma interesu prawnego osoba fizyczna - były wspólnik nieistniejącej już Spółki. Zaznaczyć przy tym należy, że taki stan wynikał wprost z przepisów prawa i nie było konieczne prowadzenie postępowania wyjaśniającego w tym przedmiocie. Wobec powyższego, prawidłowo organ odwoławczy stwierdził niedopuszczalność odwołania na podstawie art. 134 K.p.a. W ocenie Sądu, organ prawidłowo ocenił tę kwestię i trafnie uzasadnił swoje rozstrzygnięcie. Z tego też względu, na podstawie art. 151 § 1 P.p.s.a. Sąd orzekł o oddaleniu skargi. Dodatkowo, Sąd wskazuje, że znany jest mu z urzędu fakt zawisłej przed Trybunałem Konstytucyjnym sprawy, zainicjowanej pytaniem prawnym Sądu Okręgowego Warszawa – Praga II Wydział Cywilny (sygn. sprawy przed TK: P 13/18). Postanowieniem z 12 września 2018r. na podstawie art. 193 Konstytucji RP przedstawione zostało Trybunałowi Konstytucyjnemu pytanie prawne: "Czy przepis art. 9 ust. 2b ustawy z dnia 20 sierpnia 1997r. Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz. U. z 2014 r., poz. 1924 ze zm.) jest zgodny z art. 21 ust. 2, art. 32 oraz art. 64 oraz z art. 77 Konstytucji RP". W związku z powyższym, na gruncie art. 145a k.p.a., w przypadku, gdyby Trybunał Konstytucyjny stwierdził o niezgodności wskazanego aktu normatywnego z Konstytucją, skarżący będzie mógł żądać na tej podstawie wznowienia postępowania.