II SA/Lu 364/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec, Sędzia WSA Grzegorz Grymuza, Protokolant Specjalista Beata Basak, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 11 września 2018 r. sprawy ze skargi B. Z. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [..] nr [....] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wykonywania robót budowlanych oddala skargę. Sygn. akt II SA/Lu [...] U Z A S A D N I E N I E [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego [...] postanowieniem z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...] (sprostowanym następnie postanowieniem z dnia [...] marca 2018 r. nr [...]), na podstawie art. 134 k.p.a., stwierdził niedopuszczalność odwołania B. Z. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego miasta L. z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego. W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wyjaśnił, że wymienioną na wstępie decyzją Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego miasta L., działając na podstawie 105 § 1 k.p.a., umorzył postępowanie administracyjne w sprawie wykonywania robót budowlanych w mieszkaniu nr [...] w budynku mieszkalnym wielorodzinnym przy ul. [...] w L.. Odwołanie od tej decyzji złożyła B. Z., zamieszkała w lokalu nr [...] w ww. budynku mieszkalnym. Po zapoznaniu się z aktami sprawy oraz treścią złożonego odwołania organ drugiej instancji stwierdził, że odwołanie to jest niedopuszczalne, co wynika z przesłanki podmiotowej tj. oczywistego braku legitymacji odwoławczej podmiotu wnoszącego odwołanie. Organ wyjaśnił, że legitymację do wniesienia odwołania ma wyłącznie strona postępowania, a więc podmiot, który spełnia przesłanki, o których mowa w art. 28 k.p.a., 29 k.p.a. i 30 k.p.a. Stroną w rozumieniu art. 28 k.p.a. jest zaś osoba (jednostka organizacyjna) wymieniona w art. 29 k.p.a. lub przepisach odrębnych, która na podstawie prawa obowiązującego może, czy powinna, uzyskać konkretne korzyści, albo też może być (powinna być) obarczona powinnością określonego zachowania wyznaczonego nakazem lub zakazem, jednakże dopiero po skonkretyzowaniu ich w decyzji administracyjnej przez organ administracji publicznej, działający w granicach jego właściwości i kompetencji. Z akt sprawy wynika natomiast, że B. Z. nie brała udziału jako strona w postępowaniu przed organem pierwszej instancji. W dniu [...] marca 2018 r. B. Z. złożyła za pośrednictwem [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie na powyższe postanowienie, domagając się jego uchylenia. W treści skargi zarzuciła, że przedmiotowe rozstrzygnięcie jest (cyt.) "pełne sprzeczności i nie dotyczy decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w L. z dnia [...].11.2017 roku, znak: [...] - w sprawie prowadzonych od 2016 roku, robót budowlanych w budynku przy ulicy [...] w L., w niedozwolonym zakresie bez zgody właścicieli lokali, współwłaścicieli nieruchomości, bez wcześniejszego zgłoszenia do odpowiedniego urzędu a nawet bez stosownego pozwolenia na budowę - zgodnie z wymogami ustawy Prawo budowlane". Skarżąca podniosła, że jako członek Wspólnoty Mieszkaniowej tego budynku, będąc stroną postępowania, otrzymała decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w L. z dnia [...] listopada 2017 r. i w zawitym terminie złożyła od tej decyzji odwołanie. W ocenie B. Z., zaskarżone postanowienie jest "zaklepaniem" samowoli budowlanej. W przedmiotowym lokalu został bowiem całkowicie zmieniony jego rozkład z naruszeniem wszystkich ścian i instalacji, które stanowią "współwłasność przymusową", wchodząc w skład "scalonego układu funkcjonującego w całym budynku". Skarżąca podkreśliła, że jest współwłaścicielem budynku i bez podstawy prawnej próbowano "wyeliminować" ją z postępowania w tej sprawie. Przed przekazaniem Sądowi powyższej skargi [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...] marca 2018 r. nr [...], działając na podstawie art. 113 § 1 k.p.a., sprostował z urzędu oczywistą omyłkę pisarską w zaskarżonym postanowieniu, polegającą na błędnym oznaczeniu daty wydania i znaku decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w L., której dotyczyło złożone przez skarżącą odwołanie, i w miejsce dotychczasowego oznaczenia w wierszu dziewiątym i dziesiątym zaskarżonego postanowienia wpisał: "z dnia [...] listopada 2017 r., znak: [...]". Odpowiadając na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Dyspozycja art. 127 § 1 k.p.a. nie pozostawia wątpliwości, że odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji służy jedynie stronie. Stroną postępowania - stosownie do art. 28 k.p.a. - jest zaś każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowane jest stanowisko, że w sprawach dotyczących nieruchomości wspólnej, kierowanie i reprezentowanie należy do wspólnoty mieszkaniowej, która reprezentując swoich członków bierze udział w postępowaniu administracyjnym jako strona. W świetle bowiem art. 6 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 716 ze zm.), wspólnota mieszkaniowa, którą tworzy ogół właścicieli, których lokale wchodzą w skład określonej nieruchomości, może nabywać prawa i zaciągać zobowiązania, pozywać i być pozwana. Skoro zaś wspólnota mieszkaniowa może nabywać prawa i zaciągać zobowiązania, to uznać należy, że ma nie tylko zdolność sądową, ale też przyznaną przez ustawę zdolność prawną. Czynności prawne, czynności faktyczne oraz załatwianie spraw przed urzędami i sądami, odnoszące się do nieruchomości wspólnej, należą zatem do kompetencji wspólnoty mieszkaniowej, która reprezentuje interesy właścicieli lokali. Przepisy ww. ustawy wskazują ponadto, że rozstrzygnięcia administracyjne załatwiające sprawy dotyczące nieruchomości wspólnej, odnoszą się do praw i obowiązków wspólnoty mieszkaniowej. Nie oznacza to wprawdzie, że we wszystkich sytuacjach za członków wspólnoty mieszkaniowej działa wyłącznie wspólnota, a w szczególności jej zarząd. Odstępstwa od tej zasady występują jednak wyjątkowo, gdy członek wspólnoty mieszkaniowej wykaże swój indywidualny, własny interes prawny. Wówczas może wystąpić jako strona zainteresowana w postępowaniu administracyjnym w sprawie, w której może wystąpić także wspólnota (por. wyrok NSA z dnia 13 grudnia 1999 r., sygn. akt IV SA 1996/97, LEX nr 48720; wyroki WSA w Warszawie: z dnia 21 lipca 2004 roku, sygn. akt IV SA 2061/02, LEX nr 158921 i z dnia 19 października 2004 r., sygn. akt IV SA 1522/03, LEX nr 160791. W doktrynie przyjmuje się natomiast, że postępowanie administracyjne "dotyczy" interesu prawnego lub obowiązku określonego podmiotu w tym znaczeniu, że w jego wyniku wydaje się decyzję rozstrzygającą o prawach i obowiązkach tego podmiotu, lub też rozstrzygnięcie o prawach i obowiązkach jednego podmiotu wpływa na prawa i obowiązki innego podmiotu (por. A. Wróbel [w:] M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postepowania administracyjnego. Komentarz, 4. wydanie, Warszawa 2011, str. 267). Pojęcie "interes prawny" oznacza przy tym interes oparty na prawie lub chroniony przez prawo. Interes musi być osobisty, własny, indywidualny i konkretny, dający się obiektywnie stwierdzić oraz aktualny, a nie ewentualny. Źródłem interesu prawnego musi być norma prawa materialnego, na podstawie, której w postępowaniu administracyjnym określony podmiot, w określonym stanie faktycznym może domagać się konkretyzacji jego uprawnień lub obowiązków, bądź żądać przeprowadzenia kontroli określonego aktu lub czynności w celu ochrony jego sfery praw i obowiązków przed naruszeniami dokonanymi tym aktem i doprowadzenia tego aktu do stanu zgodnego z prawem (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 15 września 2004 r. sygn. akt II SA 2923/03, LEX nr 717935). Od tak pojmowanego interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny występujący w sytuacji, gdy dana osoba jest wprawdzie bezpośrednio zainteresowana rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, jednak nie może tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa, mającymi stanowić podstawę skierowanego żądania w zakresie podjęcia stosownych czynności przez organ administracji (por. wyrok NSA z dnia 27 września 1999 r. sygn. akt IV 1258/98, niepubl.). Jak wynika z akt niniejszej sprawy, skarżąca B. Z. jest właścicielem lokalu nr [...] w budynku mieszkalnym wielorodzinnym przy ul. [...] w L.. Roboty budowlane, w sprawie których wydana została przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego miasta L. decyzja z dnia [...] listopada 2017 r., od której skarżąca złożyła odwołanie, zostały natomiast wykonane wewnątrz lokalu nr [...], stanowiącego własność J. B.. W wyniku przeprowadzonego w tej sprawie przez organ pierwszej instancji postępowania wyjaśniającego, zwłaszcza na podstawie dokonanych w dniu [...] października 2017 r. oględzin oraz na podstawie ekspertyzy technicznej wykonanej w 1997 r. przez mgr. inż. R. Z., ustalono, że wykonane w mieszkaniu J. B. roboty budowlane obejmowały: częściowe wyburzenie ścian działowych, skucie i naprawienie tynków, dokonanie nowej aranżacji wnętrz tj.: w miejscu kuchni powstał pokój, w dużym pokoju wykonano aneks kuchenny, nie zmieniono przeznaczenia lokalu. Ponadto częściowo przebudowano instalację wodną, kanalizacyjną i gazową, bez zmiany usytuowania pionów. Częściowo wymieniono też pion kanalizacyjny i wodociągowy na nowy oraz wymieniono piecyk gazowy. Z powyższych ustaleń wynika zatem, iż sporne roboty budowlane zostały w całości wykonane wewnątrz należącego do J. B. lokalu mieszkalnego nr [...], a zatem nie sposób uznać, że skarżąca, której lokal mieszkalny (nr [...]) nawet nie przylega do lokalu nr [...], znajdując się na innej kondygnacji, w innej części budynku, posiada indywidualny interes prawny w postępowaniu w sprawie tej inwestycji. Skarżąca nie wykazała natomiast, aby przedmiotowa inwestycja oddziaływała w jakikolwiek sposób na lokal stanowiący jej odrębną własność, lub ograniczała wykonywanie przysługującego jej prawa własności nieruchomości wspólnych. Tym samym nie wykazała się indywidualnym interesem prawnym, który uprawniałby ją do udziału w przedmiotowym postępowaniu w charakterze strony (w tym do wniesienia odwołania) niezależnie od uczestnictwa w nim w tym charakterze Wspólnoty Mieszkaniowej reprezentowanej przez Zarząd. Wobec braku związku spornej inwestycji z lokalem stanowiącym odrębną własność skarżącej, brak jest bowiem przepisu prawa materialnego, który mógłby stanowić źródło indywidualnego interesu prawnego skarżącej w tym postępowaniu. Jej interes wynikający z faktu bycia członkiem Wspólnoty Mieszkaniowej może być natomiast chroniony jedynie poprzez udział w postępowaniu samej Wspólnoty. Prawidłowo zatem organ odwoławczy stwierdził w drodze postanowienia, na zasadzie art. 134 k.p.a., niedopuszczalność odwołania B. Z. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego miasta L. z dnia [...] listopada 2017 r., umarzającej postępowania w sprawie robót budowlanych wykonanych w lokalu nr [...] w budynku przy ul. [...] w L.. Wyjaśnić należy, że postanowienie wydane w tym trybie ma charakter wyłącznie procesowy, co oznacza, że nie rozstrzyga sprawy merytorycznie, a tam samym w żaden sposób nie stanowi o prawidłowości kwestionowanej w drodze odwołania decyzji. Przeciwnie, jest ono podejmowane właśnie w sytuacjach, gdy merytoryczne rozpoznanie odwołania – z powodu jego niedopuszczalności - jest uniemożliwione. Niedopuszczalność odwołania może zaś wynikać nie tylko z przyczyn przedmiotowych, lecz również z przyczyn podmiotowych, do których należy właśnie brak legitymacji do złożenia odwołania (zob. A.Wróbel [w:] M.Jaśkowska, A.Wróbel, op. cit., str. 766). Podstawy do uwzględnienia skargi nie dawały również zarzuty wskazujące na wewnętrze sprzeczności w treści zaskarżonego postanowienia, aczkolwiek w tym zakresie uwagi skarżącej nie były pozbawione racji. Istotnie bowiem w treści zaskarżonego postanowienia dwukrotnie błędnie oznaczono datę wydania i znak decyzji, będącej przedmiotem złożonego przez B. Z. odwołania (zamiast oznaczenia "z dnia [...] listopada 2017 r., znak: [...]" wpisano omyłkowo: "z dnia [...] grudnia 2017 r., znak: [...]"). Tego rodzaju błąd – jako oczywista omyłka pisarska – nie daje jednak podstaw do uchylenia przez Sąd zaskarżonego postanowienia, albowiem pozostaje bez wpływu na wynik sprawy. Właściwym trybem usunięcia takiej omyłki jest natomiast rektyfikacja (sprostowanie) orzeczenia na podstawie art. 113 § 1 k.p.a., które może zostać dokonane w każdym czasie, z urzędu lub na wniosek strony. W niniejszej sprawie stosowne postanowienie w tym przedmiocie zostało podjęte przez organ odwoławczy z urzędu w dniu [...] marca 2018 r., a tym samym wytknięte przez skarżącą "sprzeczności" w treści zaskarżonego postanowienia zostały usunięte we właściwym trybie. W tym stanie rzeczy, wobec braku podstaw do uwzględnienia skargi, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 1302) orzekł, jak w sentencji wyroku.