II SA/Lu 366/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Czaja (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Marta Laskowska-Pietrzak, Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz, Protokolant Starszy asystent sędziego Jakub Polanowski, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 20 czerwca 2018 r. sprawy ze skargi J. S. i E. S. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r., nr [...], w przedmiocie wykonania określonych robót budowlanych oddala skargę. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...], działając na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 1 i 3 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257), decyzją z [...] grudnia 2017 r., znak: [...], nakazał współwłaścicielom działki nr [...], położonej w [...], gm. K. - J. i E. małżonkom S. (dalej: skarżący): - zabezpieczyć przed dostępem osób postronnych wejścia na poddasze budynku mieszkalnego usytuowanego na tej działce, będącego w nieodpowiednim stanie technicznym oraz umieścić informację o zakazie użytkowania przestrzeni strychowej budynku do czasu usunięcia zagrożenia (wykonania robót budowlanych doprowadzających obiekt do stanu właściwego) oraz zabezpieczyć ten budynek przed zmiennymi warunkami atmosferycznymi – w terminie natychmiastowym; - wykonać, roboty budowlane przy tym budynku, polegające na wyparciu (zabezpieczeniu) ściany południowo-zachodniej przed dalszym wychylaniem się od pionu, wymianie(uzupełnieniu) uszkodzonych elementów więźby dachowej wraz z pokryciem budynku, przemurowaniu komina powyżej połaci dachowej oraz uzupełnieniu braków w spoinach komina w części strychowej budynku, usunięciu poprzez rozbiórkę zapadniętej konstrukcji dachu wraz z pokryciem oraz rozbiórkę drewnianych elementów ścian przybudówki, znajdującej się od strony południowo-zachodniej budynku, uszczelnieniu przestrzeni pomiędzy balami ścian przyziemia, uzupełnieniu brakujących cegieł w podmurówce budynku oraz wykonaniu wentylacji wywiewnej w pomieszczeniu kuchni – w terminie 30 dni od daty otrzymania tej decyzji. Decyzją z [...] lutego 2018 r., znak: [...], Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, po rozpoznaniu odwołania uchylił powyższą decyzję w części dotyczącej terminu wykonania obowiązków, wyznaczając nowy termin na [...] kwietnia 2018 r., zaś w pozostałej części utrzymał w mocy tę decyzję. Organ odwoławczy podzielił – co do zasady – stanowisko wyrażone w tej decyzji, że stan techniczny opisanego budynku mieszkalnego był nieodpowiedni, co uzasadniało nałożenie na jego właścicieli opisanych wyżej obowiązków. Odnosząc się do zarzutów skarżących organ podkreślił, że do współwłaścicieli omawianego budynku mieszkalnego należy ocena przydatności tego obiektu i dalszego jego użytkowania, z uwagi na zły stan techniczny. Zdaniem organu, wydanie tej decyzji nie wyklucza możliwości wykonania przez właścicieli budynku innych robót budowlanych, w tym jego rozbiórki, po wcześniejszym dokonaniu przez inwestorów zgłoszenia bądź też uzyskaniu pozwolenia na budowę (rozbiórkę), w zależności od zakresu planowanych robót. W skardze do Sądu na powyższą decyzję skarżący wnieśli o uchylenie decyzji organów obu instancji. Zaskarżonej decyzji zarzucili naruszenie: - art. 77 § 1 w zw. z art 80 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm., dalej: k.p.a.), wskutek wydania decyzji w oparciu o pobieżną, wzrokową ocenę stanu budynku, bez przeprowadzenia rzetelnej i dokładnej ekspertyzy, której wyniki prowadziłyby do wniosku, że stan budynku grozi zawaleniem, - art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a., poprzez wydanie decyzji, która w dniu jej wydania była niewykonalna, z uwagi na zły stan ścian zewnętrznych budynku uniemożliwiający wykonanie nowej konstrukcji dachowej i nowego pokrycia dachu, do czego zobowiązano skarżących; - art. 68 Prawa budowlanego, przez jego niezastosowanie w niniejszej sprawie, mimo że budynek grozi zawaleniem, a przebywające w nim osoby odmawiają jego opuszczenia. Do skargi załączono oświadczenie K. T., prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą: Firma [...], złożone [...] marca 2018 r., a także 6 fotografii opisanego na wstępie budynku. Ponadto na rozprawie skarżący przedłożył kolejne 12 fotografii tego budynku. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga nie jest zasadna. Wskazać należy, że opisaną na wstępie decyzją z [...] grudnia 2017 r. organ pierwszej instancji nakazał skarżącym – właścicielom budynku mieszkalnego na działce nr [...], położonej w miejscowości [...], gmina K., zabezpieczyć przed dostępem osób postronnych – w terminie natychmiastowym – wejścia na poddasze tego budynku oraz umieścić informację o zakazie użytkowania strychu do czasu usunięcia zagrożenia – wykonania robót budowlanych doprowadzających obiekt do stanu właściwego oraz zabezpieczyć ten budynek przed zmiennymi warunkami atmosferycznymi, a także nakazał skarżącym wykonać przy omawianym budynku – w terminie 30 dni od daty otrzymania tej decyzji – roboty budowlane polegające na: - wyparciu (zabezpieczeniu) ściany południowo-zachodniej budynku przed dalszym wychyleniem się od pionu, - wymianie, uzupełnieniu uszkodzonych elementów więźby dachowej wraz z pokryciem budynku, - przemurowaniu komina powyżej połaci dachowej oraz uzupełnieniu braków w spoinach komina w części strychowej komina, - usunięciu poprzez rozbiórkę zapadniętej konstrukcji dachu wraz z pokryciem oraz rozbiórkę drewnianych ścian przybudówki, usytuowanej od strony południowo-zachodniej budynku, - uszczelnieniu przestrzeni pomiędzy balami ścian przyziemia, - uzupełnieniu brakujących cegieł w podmurówce budynku, - wykonaniu wentylacji wywiewnej w pomieszczeniu kuchni tego budynku. Zaskarżoną decyzją organ odwoławczy uchylił opisaną decyzję w części dotyczącej ustalenia terminu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości i ustalił nowy termin wykonania obowiązków do [...] kwietnia 2018 r., a w pozostałej części utrzymał w mocy wskazaną decyzję. Materialnoprawną podstawę tych decyzji stanowiły przepisy art. 66 ust. 1 i 2 Prawa budowlanego. Zgodnie z tymi przepisami, w przypadku stwierdzenia, że obiekt budowlany: 1) może zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia bądź środowiska albo 2) jest użytkowany w sposób zagrażający życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia lub środowisku, albo 3) jest w nieodpowiednim stanie technicznym, albo 4) powoduje swym wyglądem oszpecenie otoczenia – właściwy organ nadzoru budowlanego nakazuje, w drodze decyzji, usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości, określając termin wykonania tego obowiązku. W decyzji, o której mowa wyżej w puntach 1-3, organ nadzoru budowlanego może zakazać użytkowania obiektu budowlanego lub jego części do czasu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości. Decyzja o zakazie użytkowania obiektu, jeżeli występują okoliczności, o których mowa wyżej w punktach 1 i 2, podlega natychmiastowemu wykonaniu i może być ogłoszona ustnie. Podkreślenia wymaga, że organy należycie, to jest zgodnie z wymogami wynikającymi z art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a., ustaliły i oceniły wszystkie istotne okoliczności w sprawie, co pozwoliło na prawidłowe zastosowanie powołanych przepisów prawa budowlanego. Zauważyć trzeba, że postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie zainicjowane zostało przez skarżącego J. S., który w piśmie z [...] października 2017 r. wskazał jednoznacznie, że domaga się zbadania stanu technicznego opisanego na wstępie budynku mieszkalnego. Skarżący oświadczył, że jest to ponad stuletni budynek drewniany, którego stan techniczny jest bardzo zły, co – jego zdaniem – stanowi zagrożenie bezpieczeństwa osób tam zamieszkujących, którymi są członkowie jego rodziny: K. i S. małżonkowie S. oraz G. S. (dalej: uczestnicy postępowania) (k. 1 akt adm. I inst.). Z akt administracyjnych sprawy wynika, że w trakcie kontroli przeprowadzonej [...] grudnia 2017 r., w której uczestniczył skarżący oraz uczestnicy postępowania, ustalono, że opisany wyżej "budynek jest konstrukcji drewnianej, posadowiony częściowo na podmurówce z cegły, częściowo na pękach ceglanych, posiada strop drewniany, dach konstrukcji drewnianej o ustroju krokwiowym pokryty gontem drewnianym na łatach drewnianych w pełnym deskowaniu i izolacji z papy. Ściany zewnętrzne budynku wykonane są z bali, od zewnątrz częściowo obite papą (ściana frontowa) a od wewnątrz płytami pilśniowymi. Budynek posiada wewnętrzną instalacją elektryczną oraz doprowadzone przyłącze gazowe (bez instalacji wewnętrznej). Budynek opalany jest piecem na opał stały i ogrzewany piecem kaflowym. Ponadto w pomieszczeniu kuchni znajduje się kuchenka gazowa na gaz propan-butan. Obiekt usytuowany jest w odległości około 4,20m od granicy działki nr ewid. [...] oraz w odległości 34,20 m od budynku mieszkalnego Nr 6B znajdującego się na działce nr ewid. [...]. Budynek użytkowany jest przez trzy osoby tj. K. i S. S. z synem G. S., którzy posiadają stałe zameldowanie w budynku. W budynku stwierdzono ubytki podmurówki oraz częściową korozję biologiczną belki podwalinowej, co powoduje widoczne odchylenie budynku od pionu w stronę południowo-zachodnią. Belki stropowe nie wykazują widocznych uszkodzeń jednak odchylają się w kierunku osiadania budynku. Konstrukcja dachu w 50% znajduje się w nieodpowiednim stanie technicznym. Krokwie ugięły się, deski pomiędzy krokwiami załamały na skutek nieszczelności dachu i zapadły się do środka. Przybudówka o wymiarach 1,60 x 3,50 m znajdująca się od strony frontowej budynku - jest w bardzo złym stanie technicznym - nie nadaje się do dalszego użytkowania. Ponadto w części wejściowej do budynku tj. sieni została wykonana piwniczka, której wykonanie określono na lata sześćdziesiąte. Ściany piwniczni są murowane i nie są związane konstrukcyjnie z budynkiem. Kontrola wykazała, że w pomieszczeniu kuchni brak jest wentylacji wywiewnej" (k. 12-15 akt adm. I inst.). Zdaniem Sądu, zasadnie oceniły organy stan omawianego budynku jako zły, wymagający niezwłocznego zrealizowania robót budowlanych, opisanych w sentencji decyzji organu, czemu dano wyraz w cytowanych wyżej zapisach protokołu kontroli obiektu, przeprowadzonej przez inspektorów nadzoru budowlanego, zatrudnionych w organie pierwszej instancji. Niewątpliwie wady budynku zostały szczegółowo opisane w tym protokole, co znalazło swe odzwierciedlenie również w decyzjach organów pierwszej i drugiej instancji. Także skarżący nie kwestionował takiego stanu obiektu w toku postępowania, w tym w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji, a jedynie kwestionował treść rozstrzygnięcia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego, który – na podstawie art. 66 ust. 1 i 2 Prawa budowlanego – orzekł o obowiązku wykonania robót budowlanych doprowadzających obiekt do stanu właściwego oraz zabezpieczających ten obiekt przed zniszczeniem. Nie budzi zatem wątpliwości, że organy nadzoru budowlanego obu instancji podjęły wszelkie niezbędne działania, w celu usunięcia niebezpieczeństwa dla osób zamieszkujących w omawianym budynku. Organ pierwszej instancji niezwłocznie po przeprowadzeniu kontroli, która wykazała nieodpowiedni stan techniczny budynku mieszkalnego, jak wskazano wyżej, zakazał użytkowania strychu budynku do czasu usunięcia zagrożenia oraz nakazał skarżącym wykonać – w terminie 30 dni od daty otrzymania tej decyzji – określone roboty budowlane, w celu doprowadzenia obiektu do stanu właściwego i zabezpieczenia go przed zmiennymi warunkami atmosferycznymi. Organy obu instancji nie dopatrzyły się więc podstaw do zastosowania art. 68 Prawa budowlanego, który stanowi, że w razie stwierdzenia potrzeby opróżnienia w całości lub w części budynku przeznaczonego na pobyt ludzi, bezpośrednio grożącego zawaleniem, właściwy organ jest obowiązany nakazać, w drodze decyzji, na podstawie protokołu oględzin, właścicielowi lub zarządcy obiektu budowlanego opróżnienie bądź wyłączenie w określonym terminie całości lub części budynku z użytkowania i przesłać decyzję, o której mowa wyżej, obowiązanemu do zapewnienia lokali zamiennych na podstawie odrębnych przepisów. Trzeba przy tym pamiętać, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] jest wyspecjalizowanym organem administracji publicznej, do którego obowiązków należy m.in. kontrola przestrzegania i stosowania przepisów prawa budowlanego, kontrola działania organów administracji architektoniczno-budowlanej oraz badanie przyczyn powstawania katastrof budowlanych (art. 84 ust. 1 pkt 1-3 Prawa budowlanego). Ustawowe kompetencje tego organu realizowane są przez osoby posiadające specjalistyczne wykształcenie z zakresu budownictwa, zatrudnione na stanowiskach inspektorów nadzoru budowlanego. Niewątpliwie więc uznać należy, że organ ten posiada specjalistyczną wiedzę, kompetencje i instrumenty do prowadzenia w rozpoznawanej sprawie postępowania wyjaśniającego we własnym zakresie. Skarżący nie wykazali przy tym konkretnych wątpliwości, których nie byłyby w stanie rozstrzygnąć organy nadzoru budowlanego obu instancji, we własnym zakresie. Nie można więc uznać za zasadne zarzutów skarżących, jakoby ocena stanu technicznego budynku na działce nr [...], stanowiącego współwłasność skarżących, dokonana przez organy była niewiarygodna, gdyż została wyrażona przez podmioty niemające wymaganej wiedzy z zakresu budownictwa. Bezzasadna jest też argumentacja skarżących, która opiera się na założeniu, że w rozstrzyganej sprawie organy nadzoru budowlanego obowiązane były nałożyć na skarżących obowiązek rozbiórki opisanego obiektu budowlanego, w jakim zamieszkują członkowie ich rodziny. Mając na uwadze opisany wyżej stan sprawy, nie można stawiać zarzutu organom nadzoru budowlanego z tego powodu, że w trybie art. 66 Prawa budowlanego, nakazały one skarżącym niezwłoczne zabezpieczenie budynku przed zniszczeniem oraz doprowadzenia go do stanu właściwego, mając na uwadze niebezpieczeństwo grożące osobom, które mieszkają na stałe w tym budynku. Oczywiste jest zarazem, że skarżący nie podjęli samodzielnie działań zmierzających do dokonania rozbiórki opisanego budynku, mając na uwadze jego zły stan techniczny, mimo że są do tego uprawnieni, jako jego współwłaściciele. Należy podkreślić, że prawo własności, które ze swej istoty jest najszerszym prawem do rzeczy (art. 140 k.c.), obejmuje również uprawnienie właściciela do rozporządzania rzeczą, w tym jej zniszczenie, prowadzące do zniesienia prawa własności (zob. M. Habdas, Komentarz do art. 140, [w:] M. Fras, M. Habdas (red.), Kodeks cywilny. Komentarz. Tom II. Własność i inne prawa rzeczowe (art. 126-352), Warszawa 2018, SIP Lex, nr 9). W świetle powyższego, nie ulega wątpliwości, że od woli skarżących zależy, czy chcą oni zachować substancję rzeczy – opisanego wyżej budynku, czy też zgodnie wyrażają wolę wyłączenia go z użytkowania i dokonania jego rozbiórki, co wymaga podjęcia przez nich stosownych działań. Zwrócił na to uwagę skarżącym również organ odwoławczy, który w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazał jednoznacznie, że "wydanie niniejszej decyzji nie wyklucza możliwości wykonania przez właścicieli budynku innych robót budowlanych, w tym jego rozbiórki, po wcześniejszym dokonaniu przez inwestorów zgłoszenia czy uzyskaniu pozwolenia na budowę (rozbiórkę), w zależności od planowanych robót" (s. 3 decyzji, k. 7 akt adm. II inst.). Sąd nie podziela stanowiska skarżących, że zaskarżona decyzja jest niewykonalna, o czym miałoby świadczyć przedłożone przez nich "Oświadczenie" K. T. – prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą: [...], złożone [...] marca 2018 r. W rozpoznawanej sprawie nie budzi wątpliwości, jak wskazano wyżej, że opisany budynek mieszkalny znajduje się w złym stanie technicznym. Okoliczność ta, zdaniem organów nadzoru budowlanego, uzasadniała nałożenie na skarżących obowiązków polegających m.in. na rozbiórce zapadniętej konstrukcji dachu wraz z pokryciem oraz rozbiórce drewnianych ścian przybudówki, usytuowanej od strony południowo-zachodniej budynku. Organy oceniły, że wykonanie tych robót jest niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla zdrowia i życia ludzkiego, a przy tym jest możliwe, z uwagi na stan techniczny budynku. W trakcie wspomnianej wyżej kontroli stwierdzono bowiem w szczególności, wbrew temu, co wynika z przedłożonej przez skarżących opinii właściciela "fachowej firmy budowlanej", nie całkowitą, lecz "częściową korozję biologiczną belki podwalinowej" oraz że "belki stropowe nie wykazują widocznych uszkodzeń, jednak odchylają się w kierunku osiadania budynku. Konstrukcja dachu w 50% znajduje się w nieodpowiednim stanie technicznym" (k. 15v akt adm. I inst.). Niezależnie od tego wskazać trzeba, że skarżący nie wykazali, by wspomniane "oświadczenie" sporządzone zostało przez osobę posiadającą specjalistyczną wiedzę z zakresu budownictwa. Podkreślenia wymaga również, że dołączone przez skarżących do akt fotografie omawianego obiektu budowlanego, nie wnoszą nic nowego do sprawy, albowiem w trakcie opisanej wyżej kontroli tego obiektu przeprowadzonej [...] grudnia 2017 r. inspektorzy nadzoru budowlanego PINB w [...] sporządzili dokumentację fotograficzną obrazującą jego stan techniczny (zob. k. 12, 13, 14 akt adm. I inst.). Ubocznie należy zauważyć, że w tle sprawy pozostaje istniejący pomiędzy skarżącymi a uczestnikami postępowania spór rodzinny, trwający od kilkudziesięciu lat, o czym świadczą załączone przez skarżących do akt sprawy orzeczenia sądów powszechnych, a który dotyczy legalności zajmowania przez uczestników opisanego na wstępie budynku mieszkalnego (k. 20-22 akt adm. I inst.). Z tych wszystkich względów, wobec braku podstaw do uwzględnienia skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), skargę oddalił.