II SA/Lu 371/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Dudek, Sędziowie Sędzia NSA Witold Falczyński (sprawozdawca), Sędzia NSA Krystyna Sidor, Protokolant Referent Bartłomiej Maciak, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 29 stycznia 2015 r. sprawy ze skargi K. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie świadczeń z funduszu alimentacyjnego oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lutego 2014 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Prezydenta [...] przez Kierownika Działu Świadczeń Miejskiego Centrum Pomocy Rodzinie w Z. z dnia [...] grudnia 2013 r., nr [...], odmawiającą przyznania K. J. (jako osobie uprawnionej) świadczenia z funduszu alimentacyjnego na okres świadczeniowy 2013/2014. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Kolegium wyjaśniło, że K. J. wystąpiła z wnioskiem o ustalenie na jej rzecz prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego w dniu 22 listopada 2013 r. Powodem orzeczonej przez organ I instancji odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia było natomiast przekroczenie ustawowego kryterium dochodowego, które wynosi [...] zł. Organ I instancji ustalił bowiem, że w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy, tj. w 2012 r., rodzina wnioskodawczyni uzyskała dochód w wysokości [...] zł miesięcznie w przeliczeniu na osobę w rodzinie. W odwołaniu od decyzji pierwszoinstancyjnej K. J. wniosła o przyznanie jej wnioskowanego świadczenia alimentacyjnego ze względu na trudną sytuację materialną. Wyjaśniła, że ma 21 lat i jest studentką Uniwersytetu [...]. Pozostaje na utrzymaniu matki - nauczycielki, która zarabia [...] zł netto, będąc jedynym żywicielem rodziny. Jej ojciec, pomimo rozwodu, nadal zamieszkuje z matką, jednak nie łoży na potrzeby rodziny (ma zasądzone alimenty w kwocie po [...] zł na dziecko). Dodatkowo nadużywa on alkoholu. Na koszty utrzymania domu matka wnioskodawczyni przeznacza miesięcznie [...] zł oraz ponosi wydatki, miedzy innymi z tytułu opłaty za studia wnioskodawczyni - [...] zł, na zakup żywności i inne związane z utrzymaniem i wychowaniem dzieci. Odwołująca podkreśliła, że nigdy - podobnie jak jej brat K. J. - nie pobierała zasiłku alimentacyjnego, ani zasiłku rodzinnego. Rozpatrując powyższe odwołanie Kolegium nie znalazło podstaw do jego uwzględnienia. Organ odwoławczy wyjaśnił, że warunki nabywania prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego określa ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Art. 9 ust. 1 i 2 tej ustawy stanowi natomiast, że świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują osobie uprawnionej do ukończenia przez nią 18 roku życia, albo w przypadku, gdy uczy się w szkole lub szkole wyższej - do ukończenia przez nią 25 roku życia, w przypadku zaś posiadania orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności - bezterminowo, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 725 zł. Osobą uprawnioną do świadczenia jest natomiast osoba uprawniona do alimentów od rodzica na podstawie tytułu wykonawczego pochodzącego lub zatwierdzonego przez sąd, jeżeli egzekucja okazała się bezskuteczna (art. 2 pkt 11 cyt. ustawy). Kolegium przyznało, że wyrokiem Sądu Rejonowego w Z. z dnia 22 października 2012 r. sygn. akt III RC [...] zasądzone zostały od K. J. na rzecz jego córki K. J. alimenty w wysokości [...] zł miesięcznie, których egzekucja okazała się bezskuteczna. Organ odwoławczy podzielił jednak również stanowisko organu I instancji, iż dochód rodziny K. J. w przeliczeniu na osobę okazał się wyższy od kwoty kryterium dochodowego, przez co żądane świadczenie nie może jej zostać przyznane. Jak wynika z akt sprawy, rodzina K. J. w 2012 r. osiągnęła dochód w wysokości [...] zł, na który w całości złożył się dochód jej matki I. J. z tytułu przychodów opodatkowanych podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Miesięczny dochód rodziny wyniósł zatem [...] zł, a w przeliczeniu na osobę w rodzinie (rodzina składa się z 3 osób) [...] zł. Kolegium podkreśliło, iż dochód ten ustalono w sposób określony w art. 3 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, na podstawie oświadczeń z dnia 20 października 2013 r. i z dnia 22 października 2013 r. o dochodzie oraz o wysokości składek na ubezpieczenie zdrowotne. Dochód (tj. przychód pomniejszony o koszty uzyskania) w wysokości [...] zł został pomniejszony o podatek należny - [...] zł, składki na ubezpieczenie społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu - [...] zł i składki na ubezpieczenie zdrowotne - [...] zł. Dochód K. J. w wysokości [...] zł, wykazany w oświadczeniu z dnia [...] listopada 2013 r., został natomiast w całości zakwalifikowany jako dochód utracony, którego nie uwzględnia się przy ustalaniu dochodu rodziny (art. 9 ust. 3 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów). Organ II instancji podkreślił, że ustawa o pomocy osobom uprawnionym do alimentów nie przewiduje odstępstw od zasady, iż świadczenia z funduszu alimentacyjnego mogą być przyznane jedynie pod warunkiem nieprzekroczenia kryterium dochodowego (art. 9 ust. 2). Z treści przepisów tej ustawy wynika również, że w składzie rodziny nie uwzględnia się rodzica osoby uprawnionej, zobowiązanego do alimentów na jej rzecz (art. 2 pkt 12). W ocenie Kolegium, na ustalenie kwoty dochodu rodziny oraz ocenę prawa członków rodziny do świadczeń z funduszu alimentacyjnego nie mają także wpływu wydatki ponoszone przez rodzinę na utrzymanie oraz kształcenie i wychowanie dzieci. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie na powyższą decyzję ostateczną K. J. w całości podtrzymała argumentację przedstawioną wcześniej w odwołaniu od decyzji pierwszoinstancyjnej i po raz kolejny wniosła o przyznanie jej świadczenia z funduszu alimentacyjnego z uwagi na trudną sytuację materialną jej rodziny. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Zasady i tryb przyznawania świadczeń z funduszu alimentacyjnego określa ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 1228 ze zm.), powoływana w dalszej części uzasadnienia jako "ustawa". W myśl art. 2 pkt 11 ustawy osobą uprawniona do uzyskania świadczenia z funduszu alimentacyjnego jest osoba uprawnioną do alimentów od rodzica na podstawie tytułu wykonawczego pochodzącego lub zatwierdzonego przez sąd, jeżeli egzekucja okazała się bezskuteczna. Zgodnie zaś z art. 9 ust. 1 ustawy świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują osobie uprawnionej do ukończenia przez nią 18 roku życia albo w przypadku gdy uczy się w szkole lub szkole wyższej do ukończenia przez nią 25 roku życia, albo w przypadku posiadania orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności - bezterminowo. Świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują jednak jedynie wówczas, gdy dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 725 zł (art. 9 ust. 2). Treść ostatniego z powołanych przepisów potwierdza zatem słuszność przekonania organów obu instancji, iż prawo do świadczenia z funduszu alimentacyjnego jest prawem uzależnionym od spełnienia kryterium dochodowego. Niespełnienie tego wymogu oznacza, że prawo do świadczenia z funduszu alimentacyjnego nie przysługuje, a osoba składająca wniosek spotka się z decyzją odmowną. Organ nie jest przy tym zobowiązany do badania pozostałych przesłanek korzystania z prawa do świadczenia, jeżeli miesięczny dochód po przeliczeniu na członka rodziny przekracza kwotę 725 zł (zob. A. Korcz-Maciejko, A. Brzeźna: Ustawa o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, Komentarz, Wydawnictwo C.H.Beck, 2. wydanie, Warszawa 2014, str. 94-95). Przepisy cytowanej ustawy nie określają przy tym własnej definicji dochodu. Zgodnie zaś z art. 2 pkt 4 ustawy, ilekroć jest w niej mowa o dochodzie, oznacza to dochód, o którym mowa w przepisach ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2013 r, poz. 1456 ze zm.), dalej jako "u.ś.r.". Analogiczne odesłanie w myśl art. 2 pkt 5 ustawy dotyczy definicji dochodu rodziny. Zatem dochód rodziny oznacza przeciętny miesięczny dochód członków rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy (art. 3 pkt 2 i 2a u.ś.r.). Z kolei dochód, w myśl art. 3 pkt 1 u.ś.r., oznacza, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób: - przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, 30b, 30c i 30e ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2010 r. Nr 51, poz. 307, ze zm.), pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne, - deklarowany w oświadczeniu dochód z działalności podlegającej opodatkowaniu na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, pomniejszony o należny zryczałtowany podatek dochodowy i składki na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne, - inne dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, w tym m.in. alimenty na rzecz dzieci. Na gruncie niniejszej sprawy poza sporem pozostaje, że K. J. jest osobą uprawnioną do uzyskania świadczenia z funduszu alimentacyjnego, w rozumieniu powołanego na wstępie art. 2 pkt 11 ustawy. Okoliczność tę potwierdza – po pierwsze – znajdujący się w aktach sprawy odpis prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w Z. z dnia [...] października 2010 r., sygn. akt [...], którym, zasądzono od K. J. na rzecz skarżącej alimenty w kwocie po [...] zł miesięcznie, po drugie zaś – zaświadczenie [...] Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Z. z dnia 29 września 2011 r. o bezskuteczności egzekucji powyższych alimentów. Nadto K. J., mając w chwili złożenia wniosku 21 lat, kontynuowała naukę studiując na Uniwersytecie [...], a zatem spełniała warunek z art. 9 ust. 1 ustawy. Powodem odmowy przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia było natomiast przekroczenie kryterium dochodowego określonego w art. 9 ust. 2 ustawy. Na podstawie zgromadzonego w toku postępowania materiału dowodowego organy ustaliły bowiem, że dochód rodziny K. J. w 2012 r. wyniósł [...] zł, co w przeliczeniu na osobę odpowiada kwocie miesięcznej dochodu równej [...] zł (do rodziny organ zaliczył 3 osoby: wnioskodawczynię, jej matkę I. J. oraz brata K. J.). Weryfikując powyższe ustalenia Sąd doszedł do wniosku, że są one w całości prawidłowe. Organy administracji zgodnie z dyspozycją art. 3 pkt 2 i 2a u.ś.r. na potrzeby niniejszej sprawy ustaliły dochód rodziny skarżącej z roku kalendarzowego poprzedzającego złożenie wniosku. Wysokość tego dochodu została natomiast obliczona według reguł określonych w art. 3 pkt 1 u.ś.r., tj. jako różnica kwoty przychodu pomniejszonego o koszty jego uzyskania ([...]) i kwot: należnego podatku ([...]), składek na ubezpieczenie społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu ([...]) i składek na ubezpieczenie zdrowotne ([...]). Organy zasadnie przy tym do dochodu rodziny nie doliczyły dochodu w wysokości [...] zł uzyskanego przez skarżącą w 2013 r., który to dochód w całości stanowił dochód utracony w rozumieniu art. 9 ust. 3 ustawy. Podkreślić należy, że powyższe ustalenia zostały oparte na dokumentach przewidzianych w art. 15 ust. 4 ustawy jako załączniki do wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, w tym przede wszystkim na oświadczeniach członków rodziny skarżącej złożonych na drukach zgodnych z załącznikami do rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 7 lipca 2010 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania, sposobu ustalania dochodu oraz wzorów wniosku, zaświadczeń i oświadczeń o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego (Dz. U. Nr 123, poz. 836 ze zm.). Ustalenia co do wysokości dochodu I. J. (będącego w istocie jedynym dochodem rodziny) dodatkowo potwierdza zaświadczenie wydane przez naczelnika właściwego urzędu skarbowego, dołączone do akt sprawy II SA/Lu 370/14 (k. 5 akt adm. I inst.), z których dowód Sąd przeprowadził z urzędu. W ocenie Sądu brak jest ponadto podstaw, by kwestionować przeliczenie dochodu rodziny skarżącej na 3 osoby, tj. z pominięciem ojca skarżącej - dłużnika alimentacyjnego K. J., pomimo, że nadal zamieszkuje on z rodziną, choć jego małżeństwo z I. J. zostało rozwiązane przez rozwód. Z art. 2 pkt 12 lit. "d" ustawy wynika bowiem wprost, że do składu rodziny nie zalicza się rodzica osoby uprawnionej zobowiązanego tytułem wykonawczym pochodzącym lub zatwierdzonym przez sąd do alimentów na jej rzecz. Z tych wszystkich względów stwierdzić należy, że organy obu instancji prawidłowo ustaliły, że dochód rodziny skarżącej przekracza kryterium dochodowe określone w art. 9 ust. 2 ustawy. Okoliczność ta determinowała natomiast konieczność odmowy przyznania świadczenia i nawet obiektywnie trudna sytuacja materialna rodziny K. J. nie powalała na wydanie w niniejszej sprawie odmiennego orzeczenia. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.