II SA/Lu 372/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Erwin Srebrny po rozpoznaniu w dniu 25 lipca 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Z.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] 2007 r., nr [...] w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia - na skutek wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych; postanawia odmówić Z.P. przyznania prawa pomocy. W trakcie toczącego się tut. sądem postępowania wywołanego skargą Z.P. na decyzję SKO skarżącą złożyła na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Z uzasadnienia wniosku oraz z nadesłanego na wezwanie dodatkowego oświadczenia wynika, iż wnioskodawczyni utrzymuje się z tylko z emerytury, z której pokrywane są całe koszty leczenia i utrzymania mieszkania np. w tym roku skarżąca wymieniła kuchenkę gazową. Skarżąca prowadząc samodzielnie swoje gospodarstwo domowe utrzymuje się z emerytury w wysokości [...] zł brutto - [...] zł netto. Koszty utrzymania gospodarstwa domowego z tytułu czynszu (mieszkanie o pow. [...] m2), energii elektrycznej, gazu, zakupu leków, abonamentu RTV wynoszą około [...] zł. Koszty te nie uwzględniają wydatków na wyżywienie, ubranie i remontów. Z urzędowego formularza wynika również, iż wnioskodawczyni posiada oszczędności w wysokości [...] zł. Referendarz sądowy rozpoznając wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych stwierdził, co następuje: Zakres przyznawanego prawa pomocy określa art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej "ppsa", stanowiąc, że prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym (§1). Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo tylko od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§3). Wnosząc o zwolnienie od kosztów sądowych, skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym – art. 245 § 3 ppsa. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ppsa przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wykładnia art. 246 ( 1 ppsa prowadzi również do wniosku, iż zasadą jest, że strona powinna partycypować w kosztach postępowania, wobec tego należy przyjąć, że jeżeli po zaspokojeniu najbardziej elementarnych potrzeb strony skarżącej i osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie, pozostają jakiekolwiek środki finansowe, to strona zobowiązana jest – na miarę swoich możliwości - w tych kosztach uczestniczyć. Kierując sprawę na drogę postępowania sądowoadministracyjnego, powinna liczyć się ona z mogącymi powstać kosztami i poczynić na ten cel stosowne oszczędności, nawet kosztem bieżących lecz niekoniecznych wydatków. Orzecznictwo sądowe prezentuje ugruntowany pogląd, iż nie ma uzasadnionych przesłanek co do tego, aby Skarb Państwa pokrywał pełne koszty prowadzenia sprawy za stronę, która przy dołożeniu należytej staranności i poczynieniu możliwych oszczędności, mogła zgromadzić środki finansowe dla dochodzenia swych praw. Wskazać należy, iż wynikającą z przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a w szczególności jej art. 199, 214 i 237 zasadą jest, że każdy uczestnik postępowania w sprawie sądowoadministracyjnej ponosi koszty tego postępowania związane z jego udziałem, w tym opłaty sądowe należne od niego zgodnie z przepisami tej ustawy. Podkreślenia też wymaga, iż przyznanie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym w zakresie całkowitym lub częściowym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie jej udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście i obiektywnie niemożliwe, z przyczyn niezależnych od niej lub spowodować może uszczerbek utrzymania koniecznego dla strony. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, o którym mowa w art. 246 § 1 pkt 2 ppsa, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana również w dwóch aspektach – z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu z drugiej strony jej możliwości finansowych. Z uwagi na obecny etap postępowania sądowoadministracyjnego koszty sądowe związane z niniejszym postępowaniem sądowym, które skarżąca może ponieść obecnie sprowadzają się do takich kosztów sądowych jak wpis sądowy od potencjalnego zażalenia, opłaty kancelaryjnej za odpis wyroku z uzasadnieniem oraz wpisu sądowego od potencjalnej skargi kasacyjnej. Zważyć również należy, iż ww. koszty mogą ale nie muszą wystąpić, a nie przekroczą każdorazowo kwoty 100 zł (§ 2 ust. 1 pkt 7, § 3 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi; § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych – Dz.U. Nr 221, poz. 2192). Oceniając możliwość poniesienia przez wnioskodawczynię ww. kosztów sądowych w odniesieniu do jej obecnej sytuacji materialnej nie można stwierdzić, iż uiszczenie tych kosztów, które nie przekroczą każdorazowo kwoty 100 zł mogłoby spowodować uszczerbek w koniecznych kosztach utrzymania skarżącej. Na uwagę zasługuje również fakt, iż skarżąca ponosiła już koszty tego postępowania związane z jej udziałem uiszczając kwotę wpisu sądowego w wysokości 200 zł od wniesionej skargi (karta nr 71 akt sądowych) jak również uiszczając opłatę kancelaryjną w wysokość 80 zł za wydanie kserokopii akt sprawy ( k. nr 108). Wreszcie przyjmując, iż skarżąca posiada zgromadzone środki pieniężne w wysokości [...] zł, które znacznie przekraczają koszty tego postępowania stwierdzić należy, iż brak jest ustawowych przesłanek determinujących konieczność przyznania skarżącej prawa pomocy w tej sprawie. Biorąc pod uwagę powyższe, działając art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, należało orzec jak na wstępie.