II SA/Lu 372/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Sidor, Sędziowie Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec (sprawozdawca), Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski, Protokolant Specjalista Jolanta Sikora, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 9 października 2012 r. sprawy ze skargi P. G. - redaktora naczelnego dziennika [...] z udziałem Zarządu Okręgowego Polskiego Związku [...] w przedmiocie odmowy udzielenia informacji prasowej oddala skargę. P. G. – redaktor naczelny dziennika "Ł." wniósł skargę na odmowę udzielenia przez Zarząd Okręgowy Polskiego Związku Łowieckiego w L. informacji prasowej. Jak wynika z akt sprawy w dniu 13 marca 2012 r. P. G. – redaktor naczelny dziennika "Ł." wystąpił do Zarządu Okręgowego Polskiego Związku Łowieckiego w L. z wnioskiem o udzielenie, w trybie art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1984 r. - Prawo prasowe (Dz. U. Nr 5, poz. 24 ze zm.), informacji: 1. "Czy zdaniem Zarządu Okręgowego Koło Łowieckie nr 39 "M." miało po 8 maja 2011 r. zarząd władny podejmować uchwały, w tym np. uchwałę o zwołaniu walnego zgromadzenia?" 2. "Czy uchwały zarządu Koło Łowieckie nr 39 "M." podjęte po dniu 8 maja 2011 r. są ważne?" 3. "Czy Zarząd Okręgowy uchylił lub zamierza uchylić wszystkie lub część uchwał Zarządu Koła Łowieckiego nr 39 "M." podjęte po 8 maja 2011 r.?" W przypadku odmowy wniósł o złożenie odmowy w ciągu 3 dni w trybie art. 4 ust. 3 ww. ustawy Prawo prasowe. W odpowiedzi na powyższe zapytanie, przewodniczący Zarządu Okręgowego PZŁ w L., pismem z dnia 19 marca 2012 r. odmówił wnioskodawcy udzielenia informacji w żądanym zakresie. Wskazał, że ustawa Prawo prasowe nakłada jedynie obowiązek informowania o działalności organizacji, a żądany zakres informacji to przekracza. Informacje te dotyczą bowiem interpretacji przepisów, opinii i wyrażenia stanowiska o różnych sprawach. W odpowiedzi na powyższe skarżący skierował do Zarządu Okręgowego PZŁ w L. wezwanie do usunięcia naruszenia prawa (które pozostało bez odpowiedzi), a następnie skargę do Sądu podnosząc w niej zarzut naruszenia art. 4 ust. 1 Prawa prasowego, poprzez błędne przyjęcie, iż zachodzą okoliczności do odmowy udzielenia informacji prasowej oraz naruszenia art. 4 ust. 3 Prawa prasowego, poprzez niezachowanie wymagań, jakie powinna spełniać odmowa udzielenia informacji prasowej w postaci wskazania powodów odmowy i zwłokę w jej udzieleniu. Na tej podstawie skarżący wniósł o nakazanie Zarządowi Okręgowemu PZŁ w L. podania informacji poprzez udzielenie odpowiedzi na wskazane pytania i zwrot kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi strona podniosła, że Zarząd Okręgowy PZŁ w L. jest zobowiązany do udzielenia prasie informacji prasowej o swojej działalności, a podstawę odmowy jej udzielenia mogą stanowić wyłącznie przepisy rangi ustawowej. Żądane dane są natomiast informacjami o działalności Związku, do której zalicza się również wykonywanie nadzoru nad kołami łowieckimi i dlatego prasa ma do nich dostęp. Tymczasem udzielona przez Związek odpowiedź nie wskazuje na ustawowe przyczyny odmowy udzielenia informacji, co uzasadnia wniesienie skargi. W odpowiedzi na skargę Zarząd Okręgowy PZŁ w L. wniósł o jej oddalenie lub odrzucenie, wskazując, że jest ona bezzasadna. Wbrew argumentom skargi, Zarząd Okręgowy PZŁ w L. nie jest zobowiązany do przygotowywania na potrzeby prasy wykazów, zestawień, czy opracowań innego rodzaju lub analiz, czyli de facto do wytworzenia nowej jakościowo informacji. Żądanych informacji Zarząd nie posiada wprost, lecz musiałyby być one sporządzone specjalnie na potrzeby skarżącego i dodatkowo zawierałyby zagadnienia z zakresu interpretacji przepisów i opinii. Ponadto podniesiono, że również zarzut bezczynności jest nieuzasadniony bowiem odpowiedź na przedmiotowy wniosek została udzielona w ustawowym terminie 3 dni. W toku postępowania sądowego Przewodniczący Zarządu Okręgowego PZŁ w L. powołując się na wyrok WSA w Rzeszowie wydany w sprawie II SAB/Rz 20/12, podniósł, że S. P. nie jest uprawniony do występowania w roli pełnomocnika skarżącego w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Nie jest on bowiem związany ze skarżącym ani umową o pracę, ani też stałą umową zlecenia. Dopuszczenie zatem takiej osoby do występowania w roli pełnomocnika skutkuje nieważnością postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. W pierwszej kolejności pozostawiając kwestię merytoryczną dalszym rozważaniom należy odnieść się do najpoważniejszego - skutkującego bowiem nieważnością postępowania - zarzutu niewłaściwej reprezentacji strony skarżącej w postępowaniu sądowym. W tym natomiast zakresie Sąd orzekający w niniejszej sprawie w całości podziela pogląd wyrażony w uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 kwietnia 2012 r., sygn. akt I OSK 284/12, zgodnie z którym art. 35 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu administracyjnym (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270) - dalej p.p.s.a. określający krąg podmiotów uprawnionych do reprezentacji strony w postępowaniu nie ogranicza podmiotów tylko do tych, które są pracownikiem strony, tj. tych które łączy ze stroną stosunek pracowniczy ustalony na podstawie umowy o pracę. Za przyjęciem takiej wykładni omawianego przepisu przemawia bowiem specyfika tego typu spraw, gdzie skarżącym jest redaktor naczelny pisma będący osobą mającą uprawnienia do decydowania o całokształcie działalności redakcji (art. 7 ust. 2 pkt 7 ustawy z dnia 26 stycznia 1984 r. Prawo prasowe - Dz. U. Nr 5, poz. 24 ze zm.). Tym samym może on także umocować do działania w swym imieniu osobę fizyczną wykonującą zawód dziennikarza, którego teksty redakcja publikuje. Innymi słowy, dla redakcji pracownikami, w rozumieniu art. 35 § 2 p.p.s.a, będą także dziennikarze, których teksty redakcja publikuje, niezależnie od tego, czy są zatrudnieni na podstawie umowy o pracę, czy pracują dla niej na podstawie umów o dzieło czy zleceń, czy też są pracownikami wydawcy. Stąd w ocenie Sądu przedłożone przez S. P. pełnomocnictwo uprawniało go do reprezentowania skarżącego w postępowaniu przed tut. Sądem. Przechodząc natomiast do istoty sporu rozpocząć należy od podniesienia, że skarżący w piśmie z dnia 12 marca 2012 r. jako podstawę prawną swojego żądania wskazał przepis art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1984 r. Prawo prasowe (Dz. U. Nr 5, poz. 24 ze zm.). Zgodnie z jego treścią przedsiębiorcy i podmioty niezaliczone do sektora finansów publicznych oraz niedziałające w celu osiągnięcia zysku są obowiązane do udzielenia prasie informacji o swojej działalności, o ile na podstawie odrębnych przepisów informacja nie jest objęta tajemnicą lub nie narusza prawa do prywatności. Zgodnie natomiast z art. 3a Prawa prasowego w zakresie prawa dostępu prasy do informacji publicznej stosuje się przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112, poz. 1198 ze zm.). Przepis ten w istocie zatem oznacza, że "w zakresie dostępu prasy do informacji publicznej zrównuje on prawa dziennikarza z prawami każdego podmiotu, który o taką informację może się ubiegać" (J. Sobczak Prawo prasowe. Komentarz, Warszawa 2008, opublikowany w LEX). Innymi słowy osoba, która w celach dziennikarskich chce otrzymać informację publiczną ma takie same uprawnienia w tym zakresie jak osoba działającą na podstawie ustawy o dostępie do informacji publicznej, a co za tym idzie stosuje się w przypadku takiej osoby zapisy ww. ustawy o dostępie do informacji publicznej. Powyższa ustawa w kompleksowy sposób reguluje zagadnienie dostępu do informacji publicznej, określa zarówno zakres podmiotowy i przedmiotowy jej stosowania oraz procedurę i tryb udostępniania informacji publicznej. I tak ustawa ta w art. 4 ustanawia podstawowy katalog podmiotów zobowiązanych do udostępnienia informacji publicznej. Katalog ten nie jest jednak katalogiem zamkniętym i może być uzupełniany na mocy przepisów szczególnych. Takim natomiast jest przywołany powyżej art. 4 ust. 1 Prawa prasowego. Stanowi on, że informacja prasowa jest informacją o działalności przedsiębiorcy i podmiotów nie zaliczonych do sektora finansów publicznych oraz niedziałających w celu osiągnięcia zysku. Polski Związek Łowiecki jest natomiast takim podmiotem. Stanowisko to, które Sąd w całości podziela zostało niejednokrotnie wyrażone w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, przy czym należy podkreślić, że dotyczy to również zarządów okręgowych tego Związku (por. wyrok NSA z dnia 17 kwietnia 2007 r., I OSK 735/06, wyrok WSA w Warszawie z dnia 20 grudnia 2007 r., II SA/Wa 1767/07, - niepublikowane). Bezsporne bowiem jest, że Polski Związek Łowiecki, nie jest zaliczany do sektora finansów publicznych, jak również będąc podmiotem zrzeszającym osoby fizyczne i prawne, które czynnie uczestniczą w ochronie i rozwoju populacji zwierząt łownych oraz działają na rzecz ochrony przyrody (art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1995 r. Prawo łowieckie (Dz. U. z 2002 r. Nr 42, poz. 372 ze zm.) nie działa w celu osiągnięcia zysku. Zatem na Polskim Związku Łowieckim spoczywa co do istoty obowiązek udzielania prasie informacji o swej działalności. Realizacja uprawnień prasy do uzyskania informacji następuje przez podanie jej określonej wiadomości lub udostępnienie w stosownym trybie żądanych dokumentów. Natomiast w przypadku odmowy udzielenia informacji, na żądanie redaktora naczelnego, odmowę doręcza się zainteresowanej redakcji w formie pisemnej, w terminie 3 dni; odmowa powinna zawierać oznaczenie organu, jednostki organizacyjnej lub osoby, od której pochodzi, datę jej udzielenia, redakcję, której dotyczy, oznaczenie informacji będącej jej przedmiotem oraz powody odmowy (art. 4 ust. 3 Prawa prasowego). Jak natomiast wynika z akt sprawy, skarżący formalnym wnioskiem z dnia 12 marca 2012 r., wystąpił do Zarządu Okręgowego PZŁ w L. o udzielenie informacji prasowej w zakresie dotyczącym oceny Zarządu odnośnie ważności i przyszłych losów uchwał Zarządu Koła Łowieckiego "M." podjętych po dniu 8 maja 2012 r. Dokonując zaś odmowy udzielenia wnioskowanej informacji, Zarząd Okręgowy PZŁ w L. wskazał, iż żądane informacje nie mogą zostać udzielone z tego względu, że stanowią one interpretację przepisów, opinię i stanowisko Zarządu Okręgowego w przedmiotowym zakresie. Bezsporne zatem jest że, podjęte przez Zarząd Okręgowy PZŁ rozstrzygnięcie stanowi odmowę udzielenia informacji prasowej. Odmowa ta nie narusza jednak obowiązującego prawa. Przede wszystkim zaskarżona odmowa spełnia wszystkie sformalizowane dla tego typu aktu wymogi zawarte w art. 4 ust. 3 Prawa prasowego. Zawiera ona bowiem oznaczenie jednostki organizacyjnej i osoby, od której pochodzi, datę jej udzielenia, oznaczenie informacji będącej jej przedmiotem oraz powody odmowy. Zachowany również został termin do jej udzielenia. Jedynym jej uchybieniem jest nie wskazanie redakcji której dotyczy. Jednakże wskazanie w niej adresata pisma pozwala w dostateczny sposób zidentyfikować jej adresata. Co jednak najistotniejsze zawiera argumentację uzasadniającą odmowę udzielenia żądanych przez stronę skarżącą informacji. Odnosząc się do tej argumentacji podnieść należy, że bezspornym jest, iż skarżący wnioskiem wszczynającym postępowanie zwrócił się do Zarządu Okręgowego PZŁ w Lublinie o wyrażenie swojej własnej opinii na temat mocy obowiązującej uchwał Zarządu Koła Łowieckiego nr 39 "M." podjętych przez ten organ po dniu 8 maja 2011 r. oraz przyszłych zamiarów Zarządu Okręgowego odnośnie tych uchwał. Przedmiot tego pytania wykracza zatem poza zakres obowiązku udzielania prasie informacji, o którym mowa w art. 4 ust. 1 Prawa prasowego. Nie może bowiem budzić wątpliwości, że przepis ten stanowi o udzielaniu informacji o działalności danego podmiotu, czyli informowaniu o faktach dotyczących tej działalności. Czym innym jest natomiast - zdaniem Sądu - wyjaśnienie znaczenia prawnego, formułowanie opinii prawnych odnośnie ważności wewnętrznych aktów prawnych podlegających jego kontroli lub zamiarów podmiotu zobowiązanego do informowania prasy o swojej działalności co do ich losów (por. wyrok NSA z dnia 7 kwietnia 1999 r., II SA 239/99, LEX nr 37445). Oceny tej nie zmienia również treść art. 33 ust. 4 i 5 ustawy z dnia 13 października 1995 r. - Prawo Łowieckie (tekst jedn. Dz. U. z 2005 r., nr 127, poz. 1066 ze zm.) stanowiąc, że organy okręgowe Polskiego Związku Łowieckiego koordynują i nadzorują działalność kół łowieckich oraz członków - osób fizycznych niezrzeszonych w kołach łowieckich. Co więcej mają one w ramach tego nadzoru, prawo uchylenia uchwał kół łowieckich sprzecznych z prawem bądź statutem Polskiego Związku Łowieckiego. Czym innym bowiem jest nadzór, a czym innym wyrażanie opinii na temat danego aktu i przekazywanie jej prasie. Termin "informacja", zawarty w art. 4 ust. 1 Prawa prasowego w języku polskim oznacza powiadomienie o czymś, zakomunikowanie czegoś, wiadomość (Uniwersalny Słownik Języka polskiego pod red. Prof. S. Dubisza, W-wa 2003 r. str. 1212). W piśmiennictwie i judykaturze zasadnie przyjmuje się natomiast, że informacja ma charakter informacji publicznej (prasowej) tylko wtedy, gdy jest to informacja istniejąca i będąca w posiadaniu organu, od którego wnioskodawca żąda jej udostępnienia (I. Kamińska, M. Rozbicka-Ostrowska, Ustawa o dostępie do informacji publicznej. Komentarz praktyczny, W-wa 2003 r.). Dlatego też zasadnym jest przyjęcie, że informacja prasowa, a zatem i prośba o jej udzielenie musi odnosić się do faktów rozumianych jako podjęte czynności faktyczne lub działania podmiotu upoważnionego do jej udzielenia. A contrario charakteru informacji prasowej nie mogą mieć wnioski o wyrażenie opinii na dany temat oraz dokonanie interpretacji dokumentu znanego wnioskodawcy. Tym samym nie można również wymagać od podmiotu zobowiązanego odniesienia się do przyszłych zamierzeń czy postulować realizację oznaczonych działań. Informacja prasowa podobnie jak informacja publiczna nie jest bowiem informacją abstrakcyjną, ani też urzędową wykładnią prawa. W sytuacji gdy chodzi o konkretny akt prawa związkowego zakres uprawnień strony przysługujących jej na podstawie przepisów Prawa prasowego dotyczy wyłącznie prawa udostępnienia tego aktu stronie zainteresowanej. Wykluczyć natomiast należy możliwość dokonywania w trybie tych przepisów wykładni tego aktu lub oceny jego legalności, jak i jego przyszłych losów. W niniejszej sprawie - w ocenie Sądu - nie może budzić wątpliwości, że żądanych informacji skarżony organ nie posiada wprost, lecz musiałby je sporządzić specjalnie na potrzeby wnioskodawcy. Dodatkowo odpowiedź ta zawierałaby zagadnienia z zakresu interpretacji przepisów i na tej podstawie wydania opinii prawnej, do czego Zarząd Okręgowy nie jest uprawniony. W wyroku z dnia 23 lutego 1999 r., sygn. akt II SA 73/99, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż obowiązek dostarczania prasie informacji sprowadza się do stworzenia dziennikarzom możliwości zapoznania się z informacją. Wydaje się, że w niniejszej sprawie ten zakres uprawnienia zostałby przekroczony w razie uwzględnienia żądania. Ponadto w orzecznictwie wskazuje się, że prawo do uzyskiwania informacji nie zwalnia prasy z obowiązku zbierania informacji i nie upoważnia do przerzucania związanych z tym powinności na podmioty zobowiązane do informowania prasy o swej działalności (wyrok NSA z dnia 23 lutego 1999 r., sygn. akt II SA 73/99, LEX nr 35863). Reasumując, z podanych powyżej przyczyn, brak było podstaw do udzielenia stronie skarżącej informacji prasowej w żądanym zakresie. Udzielenie jej naruszałoby bowiem art. 4 ust. 1 Prawa prasowego. Z tych powodów skarga nie mogła odnieść skutku i dlatego na zasadzie art. 151 p.p.s.a. uległa oddaleniu.