II SA/Lu 376/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Witold Falczyński, Sędziowie Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz (sprawozdawca), Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski, Protokolant Asystent sędziego Beata Skubis-Kawczyńska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 9 listopada 2010 r. sprawy ze skargi Z. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie dotyczącej odmowy przyznania zasiłków celowych I. oddala skargę, II. przyznaje [...] I. M. kwotę 292,80 zł (dwieście dziewięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy), w tym 52,80 zł (pięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy) podatku od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, płatną z sum budżetowych Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie). Decyzją z dnia 30 marca 2010 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L., po rozpoznaniu wniosku Z. W. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Kolegium z dnia 27 stycznia 2010 r., nr [...], odmawiającą wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego decyzją tego organu z dnia 30 listopada 2000 r., nr [...] – utrzymało w mocy tę decyzję. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze wyjaśniło, że decyzją z dnia 27 stycznia 2010 r., nr [...], Kolegium – z uwagi na złożenie przez stronę wniosku o wznowienie z uchybieniem jednomiesięcznego terminu, o jakim mowa w art. 148 § 1 k.p.a. – odmówiło wznowienia postępowania zakończonego wskazaną wyżej decyzją Kolegium z dnia 30 listopada 2000 r., nr [...], utrzymującą w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Rady Gminy N. przez Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w N. z dnia 9 października 2000 r., nr [...], którą odmówiono przyznania Z. W. zasiłków celowych. Ponadto, zdaniem organu, podniesione przez wnioskodawcę okoliczności nie mogą stanowić podstawy wznowienia, gdyż nie są one okolicznościami nowymi i były mu znane przed wydaniem decyzji Kolegium z dnia 30 listopada 2000 r. Utrzymując w mocy wskazaną decyzję z dnia 27 stycznia 2010 r. Kolegium stwierdziło, że Z. W. w złożonym w dniu 20 października 2000 r. odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji z dnia 9 października 2000 r. i aneksach do odwołania z dnia 8 i 10 listopada 2000 r. podnosił, iż organ nie zastosował § 8 powołanego rozporządzenia z dnia 24 lipca 1997 r. i przeprowadziły wywiad środowiskowy pomimo jego złego stanu zdrowia, a także bezpodstawnie żądał od niego rachunków imiennych na zakup żywności oraz nie rozpatrzył jego skargi z dnia 29 sierpnia 2000 r. na pracowników organu o nazwisku "B." i "K.". Wskazane okoliczności znane były zatem stronie w dacie składania odwołania najpóźniej w dniu 10 listopada 2000 r., a więc termin do złożenia podania o wznowienie postępowania upłynął w grudniu 2000 r. W tych okolicznościach, zdaniem Kolegium, należało odmówić wznowienia postępowania na podstawie art. 149 § 3 k.p.a. Skargę do sądu administracyjnego na powyższą decyzję Kolegium z dnia 30 marca 2010 r. złożył Z. W., zarzucając organom administracji naruszenie przepisów prawa. Pełnomocnik skarżącego precyzując zarzuty skargi w piśmie procesowym z dnia 3 listopada 2010 r., zarzucił, iż zaskarżona decyzja narusza: art. 6, art. 7, art. 8 i art. 9 k.p.a., poprzez naruszenie zasad postępowania zawartych w tych przepisach, art. 58 k.p.a., poprzez niezbadanie, czy wniosek o wznowienie nie zawiera wniosku o przywrócenie terminu, art. 64 § 2 k.p.a., poprzez niewezwanie skarżącego do sprecyzowania zarzutów zawartych we wniosku, art. 156 § 1 k.p.a., poprzez nierozważenie zastosowania tego przepisu, art. 148 k.p.a., poprzez nieustalenie terminu, w którym skarżący dowiedział się o podstawie wznowienia oraz art. 35 k.p.a., poprzez naruszenie zasady załatwiania spraw bez zbędnej zwłoki. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest nieuzasadniona, albowiem zaskarżona decyzja odpowiada prawu. W myśl przepisu art. 145 § 1 k.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli zachodzą przesłanki wymienione w pkt 1-8 powołanego przepisu. Stosownie do tego przepisu postępowanie wznawia się w szczególności, gdy decyzja wydana została przez pracownika lub organ administracji publicznej, który podlega wyłączeniu stosownie do art. 24, 25 i 27 (pkt 3) oraz gdy wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję (pkt 5). Tryb wnoszenia podania oraz termin wniesienia podania o wznowienie postępowania określony został w art. 148 § 1 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem wniosek o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Oznacza to, że strona ze skutkiem prawnym może złożyć podanie o wszczęcie postępowania w sprawie wznowienia postępowania w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania. Należy więc przyjąć, że zachowanie terminu miesięcznego musi być udowodnione przez stronę (B. Adamiak (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wyd. C.H. Beck, Warszawa 2006, s. 671). Organ administracji zobowiązany jest z urzędu badać zachowanie terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. Należy bowiem podkreślić, iż wszczęcie postępowania wznowieniowego na wniosek strony, mimo uchybienia terminu, stanowi rażące naruszenie prawa, gdyż godzi w zasadę trwałości decyzji administracyjnych określoną w art. 19 k.p.a. (wyroki NSA z dnia 8 grudnia 1995 r., SA/Wr 1164/95, niepubl. oraz z dnia 6 lipca 2006 r., II OSK 976/05, niepubl.). Z akt administracyjnych wynika, że skarżący Z. W. we wniosku z dnia 19 stycznia 2002 r., złożonym w dniu 21 stycznia 2002 r. w Urzędzie Gminy w N., zwrócił się o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia 30 listopada 2000 r., nr [...], utrzymującą w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Rady Gminy N. przez Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w N. z dnia 9 października 2000 r., nr [...], którą odmówiono przyznania skarżącemu zasiłków celowych na potrzeby wymienione w trzech wnioskach z dnia: 11 sierpnia 2000 r. (aparat do rozmów), 8 września 2000 r. (zakup żywności) i 8 września 2000 r. (opłacenie energii elektrycznej). We wniosku tym jako podstawę wznowienia skarżący wskazał, iż organy administracji nie zastosowały w sprawie § 8 rozporządzenia z dnia 24 lipca 1997 r. Ministra Pracy i Polityki Socjalnej w sprawie sposobu przeprowadzania wywiadu środowiskowego (rodzinnego), wzoru kwestionariusza wywiadu oraz oświadczenia o stanie majątkowym, rodzaju dokumentów wymaganych do przyznania renty socjalnej, a także wzoru legitymacji pracownika socjalnego (Dz. U. Nr 93, poz. 570 ze zm.) i przeprowadziły wywiad środowiskowy, pomimo jego złego stanu zdrowia, a także żądały od niego rachunków imiennych na zakup żywności oraz nie rozpatrzyły jego skargi z dnia 29 sierpnia 2000 r. na pracownika socjalnego o nazwisku "B." (k. 22 akt adm. II inst.). Z akt sprawy wynika również, że skarżący w złożonym w dniu 20 października 2000 r. odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji z dnia 9 października 2000 r. i aneksach do odwołania z dnia 8 i 10 listopada 2000 r. wyraźnie wskazywał, iż Kierownik OPS w N. nie zastosował § 8 powołanego rozporządzenia z dnia 24 lipca 1997 r. i przeprowadził wywiad środowiskowy pomimo jego złego stanu zdrowia psychicznego, a także żądał od niego rachunków imiennych na zakup żywności oraz nie rozpatrzył jego skargi z dnia 29 sierpnia 2000 r. na pracowników socjalnych M. B. i U. K. (k. 1, 2, 9, 14 akt adm. II inst.). Oznacza to, iż wskazane przez skarżącego okoliczności, uzasadniające jego zdaniem wznowienie postępowania, znane były mu w dacie składania odwołania, najpóźniej w dniu 10 listopada 2000 r. Nie ulega zatem wątpliwości, iż termin do złożenia podanie o wznowienie postępowania w tej sprawie upłynął zatem najpóźniej 10 grudnia 2000 r. Prawidłowe jest więc stanowisko Kolegium, że wniosek Z. W. o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego decyzją Kolegium z dnia 30 listopada 2000 r., nr [...], został złożony po upływie terminu określonego w art. 148 § 1 k.p.a., co uzasadniało wydanie decyzji o odmowie wznowienia postępowania na podstawie art. 149 § 3 k.p.a. Od negatywnych skutków uchybienia terminu skarżący mógł bronić się, wnosząc prośbę o przywrócenie terminu (art. 58 § 1 k.p.a.). Z akt administracyjnych sprawy nie wynika jednak, by skarżący taki wniosek składał w toku postępowania administracyjnego. Bezzasadne jest więc stanowisko pełnomocnika skarżącego, iż organy naruszyły art. 58 k.p.a., gdyż nie zbadały czy wniosek skarżącego o wznowienie postępowania zawiera "dorozumiany" wniosek o przywrócenie terminu. Nie można w szczególności przyjąć, iż skoro wniosek skarżącego złożony został z uchybieniem ustawowego terminu do jego wniesienia, to obowiązkiem organu było "dopytanie" skarżącego, czy wniosek o wznowienie, wbrew jego treści, zawiera również wniosek o przywrócenie terminu. Złożenie wniosku o przywrócenie uchybionego terminu jest uprawnieniem, a nie obowiązkiem strony i to w jej interesie leży wyraźne zakomunikowanie organowi swojego ewentualnego żądania w tym zakresie. Niezasadne są również pozostałe zarzuty skargi. W świetle art. 6 k.p.a. organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Zgodnie z art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Organy administracji publicznej obowiązane są prowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywateli (art. 8). Na organach tych ciąży obowiązek należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego, a także obowiązek czuwania nad tym, by strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa oraz udzielania w tym celu tym osobom niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Sąd nie dopatrzył się w rozpoznawanej sprawie naruszenia wskazanych przepisów postępowania w stopniu, mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 64 § 2 k.p.a. jeżeli podanie nie czyni zadość innym (niż adres wnoszącego) wymaganiom ustalonym w przepisach prawa, należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w terminie siedmiu dni z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania. Wniosek skarżącego o wznowienie postępowania złożony w niniejszej sprawie nie zawierał braków uniemożliwiających nadanie mu biegu, brak było więc podstaw do wzywania skarżącego do sprecyzowania zarzutów zawartych w tym wniosku. Organy, związane treścią żądania skarżącego, prawidłowo oceniały w rozpoznawanej sprawie dopuszczalność wznowienia postępowania administracyjnego, a nie badały przesłanek stwierdzenia nieważności określonych w art. 156 § 1 k.p.a. O ile skarżący uważa, że takie przesłanki zachodzą w tej sprawie, to nic nie stoi na przeszkodzie, by złożył do organów stosowny wniosek w tym przedmiocie. Wbrew twierdzeniom pełnomocnika skarżącego Kolegium nie naruszyło przepisu art. 148 k.p.a. Organ administracji prawidłowo ustalił, iż skarżący najpóźniej w dniu 10 listopada 2000 r. dowiedział się o podstawie wznowienia, co oznacza, że jego wniosek o wznowienie postępowania został złożony z uchybieniem terminu, o którym mowa w art. 148 § 1 k.p.a. W ocenie Sądu uchybienie przez organ administracji terminom załatwiania sprawy, określonym w przepisie art. 35 k.p.a., nie mogło mieć istotnego wpływu na wynik rozpoznawanej sprawy. Fakt wieloletniej bezczynności organu pierwszej instancji w tej sprawie mógł być natomiast podniesiony przez skarżącego w skardze na bezczynność organu, złożonej na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.). Z tych wszystkich względów, wobec braku podstaw do uwzględnienia skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie przepisu art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę oddalił. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu Sąd orzekł na podstawie art. 250 powołanej ustawy oraz § 14 ust. 2 pkt 1 litera "c" i § 15 w zw. z § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).