II SA/Lu 377/19
WyrokWSA w Lublinie2019-11-28
Skład orzekający: Maria Wieczorek-Zalewska, Grażyna Pawlos-Janusz, Jerzy Parchomiuk
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o odmowie określenia środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia budowy punktu widokowego może zostać utrzymana w mocy, jeśli inwestycja jest niezgodna z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego ze względu na swój awangardowy charakter i kubaturę, pomimo przedstawienia przez inwestora koncepcji programowo-przestrzennej?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że organy prawidłowo odmówiły wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, ponieważ planowana inwestycja w postaci punktu widokowego jest niezgodna z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Niezgodność ta wynika z awangardowego charakteru i kubatury obiektu, które dysharmonizują z krajobrazem kulturowym i przyrodniczym, a także z braku nawiązania do tradycyjnej formy architektonicznej i potencjalnego odtworzenia historycznego obiektu, co jest wymagane przez plan.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi J. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która utrzymała w mocy decyzję o odmowie określenia środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia "Budowa punktu widokowego na terenie ośrodka sportów zimowych". Organy uznały, że inwestycja jest niezgodna z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego ze względu na swój awangardowy charakter, kubaturę i brak nawiązania do tradycji. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym błędną wykładnię planu miejscowego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Wieczorek-Zalewska Sędziowie Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz (sprawozdawca) Asesor sądowy Jerzy Parchomiuk Protokolant Asystent sędziego Paulina Nagajek po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 14 listopada 2019 r. sprawy ze skargi J. B., [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2019 r., znak: [...], w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia oddala skargę.
Decyzją z dnia [...] maja 2019 r., znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu odwołania J. B., prowadzącej działalność gospodarczą pod firmą Przedsiębiorstwo Usługowo-Handlowe "[...]" - na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 75 ust.1 pkt 4, art. 80 ust. 2 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 2081), dalej jako "u.i.o.ś." i § 3 ust. 1 pkt 49 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. z 2016 r., poz. 71 ze zm.), dalej jako "rozporządzenie w/s p.o.ś." - utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta K. D. z [...] marca 2019 r., znak: [...] o odmowie określenia środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia p.n. "Budowa punktu widokowego na terenie ośrodka sportów zimowych w obrębie działki nr [...] wg ewidencji gruntów m. [...]"
Powodem wydania decyzji odmownej była niezgodność inwestycji z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego.
Organy ustaliły, że przedsięwzięcie ma polegać na budowie punktu widokowego na terenie ośrodka sportów zimowych w obrębie działki o nr ewid.[...] w miejscowości P.. Przedsięwzięcie należy do przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, wymienionych w § 3 ust. 1 pkt 49 rozporządzenia w/s p.o.ś., które obejmuje trasy narciarskie, tory bobslejowe, wyciągi narciarskie, w tym wyciągi do narciarstwa wodnego, skocznie narciarskie oraz urządzenia im towarzyszące.
Dla terenu objętego sporną inwestycją obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego wprowadzony uchwałą Rady Gminy [...] nr [...] z dnia [...] czerwca 1998 r. [...] dalej jako "m.p.z.p.", który w części dotyczącej zasad zagospodarowania terenu objętego sporną inwestycją nie został zmieniony do dnia dzisiejszego (k.60 oraz oświadczenie pełnomocnika organu na rozprawie sądowej, k.58). Działka położona jest w obszarze oznaczonym symbolami RL - lasy gospodarcze, UT- usługi związane z turystyką i rekreacją, UK - usługi kultury, US - tereny sportowe, RZ - łąki i pastwiska. Zgodnie z § 6 ust. 1 m.p.z.p. istnieje nakaz bezwzględnego podporządkowania wskazanych w planie zasad zagospodarowania przestrzennego priorytetowi ochrony krajobrazu kulturowego, w § 6 ust. 12 - wyklucza się lokalizację zbyt awangardowych form architektonicznych dysharmonizujących z krajobrazem kulturowym, w § 7 ust. 3 pkt 6 lit. a ustanowiono zakaz lokalizacji dużych obiektów kubaturowych, a w pkt 7 lit. b - zakaz wznoszenia nowych obiektów kubaturowych. W przepisie § 11 ust. 50.1 pkt 4 i 5 przewidziano bezwzględną ochronę walorów przyrodniczo - krajobrazowych i zakaz wycinania drzew i krzewów oraz zakaz wznoszenia obiektów kubaturowych, zaś w § 22 ust. 50.2 pkt 1, że na terenie oznaczonym symbolem 1 RL, UT, UK, RZ, US w północnej części strefy przy granicy gminy, dopuszcza się zagospodarowanie związane ze sportem narciarskim, w tym urządzenie punktu widokowego w rejonie nieistniejącej [...]" - kaplicy I. C., jednak pod warunkiem specjalistycznego opracowania koncepcji programowo-przestrzennej uwzględniającej walory przyrodnicze, krajobrazowe i kulturowe miejsca, w oparciu o przekazy źródłowe pozwalające m.in. na odtworzenie "[...]" i drogi spacerowej z P., z włączeniem ich do zespołu zagospodarowania turystycznego.
Organy ustaliły na podstawie karty informacyjnej spornego przedsięwzięcia, że będzie ono polegać na budowie konstrukcji nośnej w postaci żelbetowego szybu windowego, dookoła którego będą biec schody stalowe. Na poziomie +22,80 m znajdować się będzie punkt widokowy składający się z sali widokowej o powierzchni 142,64 m2. Zabudowę stanowić będzie konstrukcja aluminiowo-szklana. Na poziomie +26,30 m znajdować się będzie taras widokowy o pow. 137,35 m2 o zabudowie z konstrukcji aluminiowo - szklanej.
Mając na uwadze przedstawioną charakterystykę przedsięwzięcia - planowanej wieży widokowej, organy stwierdziły, że biorąc pod uwagę jej wysokość - 29,80 m oraz powierzchnię zagospodarowania terenu, wieża widokowa będzie w istocie budynkiem kubaturowym o awangardowej formie (co wynika z przedłożonej do wniosku wizualizacji, k. 84-88 akt sprawy), nie tylko górującym nad sąsiadującymi elementami przyrodniczymi, ale i je przewyższającym. Z przytoczonych wyżej przepisów m.p.z.p. wynika, że budynki o takim awangardowym charakterze są niedopuszczalne w tym terenie.
Zdaniem organów, również przedstawiona przez skarżącą koncepcja programowo-przestrzenna punktu widokowego, zawierająca uwarunkowania przyrodniczo-środowiskowe oraz historyczno - kulturowe, nie potwierdza, że obiekt miałby stanowić odtworzenie dawnej [...]", co czyniłoby go dopuszczalnym w tym terenie w świetle m.p.z.p.. W koncepcji wskazano jedynie, że wieża widokowa będzie zlokalizowana w obrębie kulminacji wzniesienia na działce nr [...], gdzie rzędna terenu wynosi 182 m n.p.m., jednak nie ustalono w niej rejonu nieistniejącej już [...]". Poza tym z opisu ogrodu w [...] stworzonego przez księżną C. , który został przedstawiony w tej koncepcji wynika, że na szczycie góry utworzone było okno widokowe, będące naturalnym punktem widokowym, natomiast inwestor planuje budowę wieży widokowej z szybem windowym, schodami stalowymi oraz salą widokową i tarasem. Uwzględniając więc historyczne źródła określające pierwotną charakterystykę zagospodarowania terenu w postaci [...]" I. C., nie można uznać, że przedsięwzięcie będzie miało na celu odtworzenie tego obiektu.
Reasumując organy uznały, że lokalizacja oraz koncepcja planowanej inwestycji nie uwzględnia zasad zagospodarowania terenu przewidzianych w m.p.z.p., gdyż skala obiektu oraz jego lokalizacja na wzniesieniu będą miały negatywny wpływ na środowisko przyrodnicze krajobrazowe i kulturowe. Przedsięwzięcie będzie również naruszało postanowienia m.p.z.p. odnoszące się do zakazu lokalizacji obiektów kubaturowych w promieniu 500 m od obrzeży lasów.
Kolegium odnosząc się do zarzutów odwołania J. B. stwierdziło ponadto, że fakt opracowania koncepcji przez specjalistów z zakresu ochrony środowiska i architektury nie stanowi przesłanki jej bezkrytycznego przyjęcia i automatycznego uznania zgodności z aktem prawa miejscowego, dlatego organy zobowiązane były samodzielnie dokonać jej oceny w tym zakresie.
Za niemający znaczenia błąd decyzji organu I instancji uznało Kolegium oznaczenie jako adresata decyzji przedsiębiorstwa, które skarżąca prowadzi, gdyż nie budzi żadnej wątpliwości, że stroną jest skarżąca J. B..
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie J. B. domagała się uchylenia decyzji organów obu instancji, zarzucając ich wydanie z naruszeniem:
1. art. 74 ust. 1 pkt 6 oraz art. 74 ust 3 u.i.o.ś. w zw. z art. 49 k.p.a. poprzez wydanie decyzji utrzymującej w mocy odmowę określenia warunków środowiskowych dla przedsięwzięcia w sytuacji, gdy w toku postępowania nie został zgromadzony dokument wypisu z rejestru gruntów wymagany obligatoryjnie nie tylko jako element postępowania o wydanie środowiskowych uwarunkowań, ale również jako dokument wskazujący na rzeczywistą liczbę stron tego postępowania i pozwalający ustalić krąg osób zainteresowanych i faktycznie objętych przedsięwzięciem; w aktach nie ma takiego wypisu, o czym jednoznacznie świadczy pismo Burmistrza K. D. z dnia [...] maja 2019 r.;
2. art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a. i art. 9 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. oraz art. 84 k.p.a. poprzez uchylenie się przez organ od wyjaśnienia wszelkich istotnych okoliczności sprawy i przekroczenie przy wydawaniu zaskarżonej decyzji granic uznania administracyjnego, co skutkowało przyjęciem całkowicie dowolnych i oderwanych od materiału dowodowego wniosków o niezgodności planowanej inwestycji z zapisami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w sytuacji, gdy:
a) realizacja przedsięwzięcia jest w tym planie dopuszczalna, co wynika bezpośrednio z tekstu i rysunku planu, przy czym plan nie nakłada na inwestora obowiązku odtworzenia obiektu – [...]" I. C.;
b) decyzja posługuje się dowolnymi, niesprawdzonymi fachowo przez organ twierdzeniami odnośnie merytorycznej oceny rozwiązań architektonicznych, w tym rozwiązań w kontekście historycznym jako awangardowych, zaś strona przedstawiła kompleksową koncepcję programowo-przestrzenną zamierzonego przedsięwzięcia opracowaną przez specjalistów urbanistów, architektów i historyków oraz uzyskała uzgodnienie L. Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków- zwłaszcza pod kątem ustaleń historycznych i kulturowych, z czego wynika wprost, że koncepcja przedsięwzięcia nie stanowi w obecnych czasach żadnej formy awangardowej, tym bardziej, że forma architektoniczna obiektu jest niezwykle prosta i naturalna;
c) nieuzasadnione jest twierdzenie organów, iż autorzy koncepcji przedsięwzięcia nie ustalili rejonu nieistniejącej [...]", ponieważ rejon ten ustalił rysunek planu wskazując odpowiednim symbolem graficznym, opisanym w legendzie rysunku wzgórze, na którym zaprojektowano urządzony punkt widokowy, zaś plan miejscowy nie nakłada i nawet nie sugeruje obowiązku i potrzeby odtworzenia dawnej [...], a dopuszcza realizację urządzonego punktu widokowego w rejonie jej lokalizacji; jest zatem nieuzasadnioną, sformułowana w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji sugestia zaprojektowania punktu widokowego jako "okna widokowego, będącego naturalnym punktem widokowym";
d) nietrafny jest zarzut przewyższania przez planowany punkt widokowy sąsiadujących elementów przyrodniczych, gdyż na tym polega jego funkcja widokowa;
e) przedwczesne jest przyjęcie przez organ, że projektowany punkt widokowy będzie miał negatywny wpływ na środowisko przyrodnicze, krajobrazowe i kulturowe, gdyż kwestia to oceniana jest w postępowaniu środowiskowym i prognozie oddziaływania na środowisko, które nie miały jeszcze miejsca w niniejszej sprawie;
f) zablokowanie możliwości budowy dostępnego publicznie punktu widokowego rodzi niekorzystne skutki nie tylko dla samego inwestora, ale przede wszystkim negatywne skutki społeczne; realizacja takiego punktu widokowego, zlokalizowanego na [...] wzgórzu, u wrót M. Przełomu W., z unikatowym widokiem, stanowiłaby niezwykłą regionalną atrakcję turystyczną i poznawczo-edukacyjną,
3. art. 80 ust 2 u.i.o.ś. w związku z § 11 pkt 50.2 pkt 1 m.p.z.p. poprzez dokonanie błędnej jego wykładni polegającej na nieuzasadnionym stwierdzeniu, że sporne przedsięwzięcie jest niezgodne z tym planem.
Uzasadniając zarzuty skarżąca podkreśliła, że organy administracji bez należytego uzasadnienia zakwestionowały rzetelność oraz merytoryczną wartość załączonej do wniosku koncepcji, ograniczając się do głównego argumentu, że sporny obiekt będzie stanowił budynek kubaturowy o awangardowej formie. Skarżąca podniosła, że organy arbitralnie stwierdziły "awangardowość" formy architektonicznej projektowanego obiektu, gdyż użycie żelbetu do budowy trzonu konstrukcji, stali i aluminium do budowy lekkiego szkieletu, naturalnego drewna (akacja robiniowa) miejscowego kamienia wapiennego (ciosy opoki [...]) do obudowy całości i zamaskowania konstrukcji, nie stanowi aktualnie żadnej formy awangardowej, tym bardziej że forma architektoniczna obiektu jest niezwykle prosta: rzut kwadratu i prostościenna, ażurowa, drewniana obudowa zwieńczona lekką szkieletową platformą widokową z przeszkleniem. Dodatkowo żelbetowy trzon konstrukcji stanowi jednocześnie szyb windy zapewniającej dostęp do punktu widokowego osobom niepełnosprawnym, co w uzasadnieniu decyzji potraktowano jako wadę rozwiązania, podczas gdy nie ma to nic wspólnego z zapisami m.p.z.p. tego rejonu.
W konsekwencji organy bezzasadnie uznały, że inwestycja jest w świetle przepisów m.p.z.p. niedopuszczalna, naruszając w ten sposób wyrażone w art. 8 i art. 9 k.p.a. zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej oraz należytego i wyczerpującego informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego.
Organy kwestionując w sposób nieuzasadniony koncepcję przedsięwzięcia przedstawioną przez wnioskodawcę, sporządzoną przez interdyscyplinarny zespół specjalistów ochrony środowiska i architektów z odpowiednim doświadczeniem i uprawnieniami zawodowymi, naruszyły także art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja prawa nie narusza.
Bezspornie przedsięwzięcie polegające na budowie punktu widokowego na terenie ośrodka sportów zimowych należy do przedsięwzięć wymienionych w § 3 ust. 1 pkt 49 rozporządzenia w/s p.o.ś. ("trasy narciarskie, tory bobslejowe, wyciągi narciarskie, w tym wyciągi do narciarstwa wodnego, skocznie narciarskie, oraz urządzenia im towarzyszące") tj. do przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko , dla których wymagane jest uzyskanie decyzji ustalającej środowiskowe uwarunkowania zgodnie z art. 72 ust. 2 pkt 2 u.i.o.ś.
Podstawowym warunkiem wydania decyzji środowiskowej jest ocena zgodności planowanej inwestycji z planem miejscowym. Wynika to z art. 80 ust. 2 u.i.o.ś, który stanowi, że właściwy organ wydaje decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach po stwierdzeniu zgodności lokalizacji przedsięwzięcia z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, jeżeli plan ten został uchwalony.
Rację mają organy, że sporna inwestycja, przewidziana na działce nr ewid.[...] w miejscowości P., takiego warunku nie spełnia, gdyż ze względu na swój awangardowy charakter i kubaturę będzie powodować dysharmonię z krajobrazem kulturowym i przyrodniczym, co jest niedopuszczalne w świetle obowiązującego m.p.z.p.
Teren objęty inwestycją położony jest w obrębie ustanowionej w m.p.z.p. Strefy [...] - § 11 ust.50. Z treści tego przepisu wynika, że jest to strefa stanowiąca pas terenu pomiędzy zabudową [...] D. i [...] a strefą krawędziową przełomu W., o wyjątkowych walorach przyrodniczo – krajobrazowych z unikatową fauną w bogatej roślinności. Jedną z podstawowych zasad zagospodarowania terenu w tej strefie jest "bezwzględna ochrona walorów przyrodniczo - krajobrazowych" (50.1 pkt 4). Wyjątkowo dopuszczono - w północnej części tej strefy, przy granicy gminy, tj. na terenie oznaczonym symbolem 1 RL (lasy, dolesienia), UT (usługi związane z turystyką i rekreacją), UK (usługi kultury), RZ (łąki, pastwiska), US (tereny sportowe) - w którym położona jest działka nr ewid.[...] - zagospodarowanie związane ze sportem narciarskim urządzony punkt widokowy w rejonie nieistniejącej [...]" - kaplicy I. C. pod warunkiem specjalistycznego opracowania koncepcji programowo-przestrzennej uwzględniającej walory przyrodnicze, krajobrazowe i kulturowe miejsca, w oparciu o przekazy źródłowe pozwalające m.in. na odtworzenie dawnej "[...]" i drogi spacerowej z P., z włączeniem ich do zespołu zagospodarowania turystycznego – §11 ust. 50.2 pkt 1 m.p.z.p. (omyłkowo wskazany przez organy jako § 22 ust. 50.2 pkt 1). Dodać należy, że dla tego terenu obowiązują również "ustalenia ogólne dotyczące warunków i zasad regulacji zagospodarowania oraz kształtowania ładu przestrzennego", sformułowane w § 5 - § 10 m.p.z.p. W przepisie § 6 m.p.z.p. dotyczącym zasad ochrony i kształtowania środowiska kulturowego, w ust. 1 wprowadzono nakaz "bezwzględnego podporządkowania wskazanych w planie zasad zagospodarowania przestrzennego priorytetowi ochrony krajobrazu kulturowego", w ust. 11 przewidziano, że "należy dążyć do nasycenia zabudowy budownictwem z materiałów lokalnych, utrzymanego w duchu tradycji zarówno co do formy architektonicznej, jak i stosowanego detalu wraz z małą architekturą i tradycyjnym urządzaniem ogrodów dostosowanych do warunków siedliskowych, a w ust. 12 – "wykluczono zbyt awangardowe formy architektoniczne dysharmonizujące z krajobrazem kulturowym". Z kolei w § 7 m.p.z.p., dotyczącym zasad ochrony i kształtowania środowiska przyrodniczego, w ust. 3 pkt 6 lit. "a" – "dla stref ochrony warunków siedliskowych lasów w promieniu 500 m od ich obrzeży" wprowadzono "zakaz lokalizacji dużych obiektów kubaturowych", a w pkt 7 lit. "b" – "dla stref wzmożonej ochrony krajobrazu, obejmujących m.in. zachodnią część gminy (położoną na zachód od [...] i obwodnicy [...]) wprowadzono "zakaz wznoszenia nowych obiektów kubaturowych".
Z karty informacyjnej spornego przedsięwzięcia wynika, że będzie ono polegać na budowie konstrukcji nośnej w postaci żelbetowego szybu windowy, dookoła którego będą biec schody stalowe. Na poziomie +22,80 m znajdować się będzie punkt widokowy składający się z sali widokowej o powierzchni 142,64 m2. Zabudowę stanowić będzie konstrukcja aluminiowo-szklana. Na poziomie +26,30 m znajdować się będzie taras widokowy o pow. 137,35 m2 o zabudowie z konstrukcji aluminiowo - szklanej.
Zasadnie organy obu instancji uznały, że taka forma architektoniczna narusza przytoczone wyżej przepisy m.p.z.p.
Nie ulega wątpliwości, że inwestycja będzie (dużym) obiektem kubaturowym, który ze względu na wzmożoną ochronę krajobrazu (co wynika z § 11 ust. 50 1), a także ochronę warunków siedliskowych lasów (odległość mniejsza niż 500 m), nie jest dopuszczalna w tym terenie - § 7 ust. 3 pkt 6 a i pkt 7b m.p.z.p.
Ponadto inwestycja – wbrew stanowisku skarżącej – posiada formę awangardową, zakazaną w § 6 ust. 12 m.p.z.p. W pierwszej kolejności stwierdzić należy, że załączone przez skarżącą do wniosku o wydanie decyzji środowiskowej opracowanie pn. Koncepcja programowo przestrzenna sporządzona przez specjalistów urbanistów, architektów i historyków, podlegała ocenie przez organ rozpatrujący wniosek, jak każdy dowód w sprawie, zgodnie z zasadami określonymi w art. 7, 77 i 107 § 3 k.p.a. Organy analizując treść i wnioski tego opracowania w zakresie zgodności inwestycji z planem miejscowym były uprawnione do wyrażenia własnej oceny w tym zakresie. Wynika to z tego, że ich obowiązkiem jest dokonanie prawidłowej interpretacji obowiązujący przepisów, w tym przepisów miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. W związku z tym, organy rozpatrujące niniejszą sprawę zasadnie samodzielnie zinterpretowały pojęcie "awangardowy", sformułowane w przytoczonym wyżej przepisie w § 6 ust. 12 m.p.z.p., a następnie pojęcie to odniosły do cech spornej inwestycji przedstawionych w karcie informacyjnej przedsięwzięcia, co odprowadziło je do prawidłowego wniosku, że sporna inwestycja ma charakter awangardowy. W m.p.z.p. nie sformułowano definicji tego pojęcia, natomiast zgodnie ze Słownikiem Języka Polskiego – "awangardowy to 1. książkowo: taki, który wyprzedza swoją epokę, wprowadza coś nowego w jakiejś dziedzinie, np. nowe idee, pomysły, metody; nowatorski, przodujący, postępowy, prekursorski; 2. związany z awangardą - kierunkiem w sztuce XX wieku, charakteryzującym się sprzeciwem wobec tradycji i powszechnie panującym regułom estetycznym" (sjp.pl/awangardowy). Przy wykładni tego pojęcia, dla potrzeb interpretacji przepisów m.p.z.p., nie sposób pominąć przepisu § 6 ust. 11 m.p.z.p., który nakazuje dążenie do zabudowy budownictwem z materiałów lokalnych, utrzymanej w duchu tradycji zarówno co do formy architektonicznej, jak i stosowanego detalu wraz z małą architekturą i tradycyjnym urządzaniem ogrodów dostosowanych do warunków siedliskowych. Systematyka tego przepisu, umieszczonego w m.p.z.p. tuż przed ust. 12, wykluczającym zbyt awangardowe formy architektoniczne dysharmonizujące z krajobrazem kulturowym prowadzi do wniosku, że pojęcie "awangardowy", o którym mowa w m.p.z.p., należy rozumieć szeroko, jako każdą formę, a nawet detale, które powodują, że obiekt będzie nawiązywał do istniejących tradycyjnych form architektonicznym w gminie K.. Użycie wyrażenia w "duchu tradycji" oznacza, że chodzi o zabudowę, która w prosty sposób kojarzy się z charakterystycznym dla gminy K. zabudową. Takich cech nie posiada natomiast projektowany punkt widokowy. Jest bezsporne, że tylko jego dolna część ma być wykonana "tradycyjnymi naturalnymi materiałami, takimi jak drewno i naturalny kamień" (s. 38 Koncepcji programowo- przestrzennej), pozostałą część ma natomiast tworzyć aluminiowo - szklana konstrukcja, niepodobna do innych drewniano-kamiennych budowli występujących na obszarze gminy K.. To, że sporny punkt widokowy nawiązuje do cech obiektów istniejących (poprzez częściowe użycie w nim naturalnych surowców), nie pozbawia go awangardowych - w powyższym rozumieniu - cech. Planowany obiekt trudno uznać za formę architektoniczną podobną do form charakterystycznych w gminie K., a koncepcja programowo – przestrzenna w zasadzie w ogóle nie zawiera odniesienia do takich cech. W konsekwencji nie wiadomo, na jakiej podstawie jej autorzy uznali go za niezbyt awangardowy, a więc dopuszczalny w tym terenie w świetle przepisów m.p.z.p. W koncepcji podkreślono wyłącznie to, że obiekt "wtapia się" w otaczający krajobraz, co nie jest wystarczające do przyjęcia, że nie jest on awangardowy.
Słusznie również zauważyły organy obu instancji, że m.p.z.p. dopuszcza w tym terenie lokalizację punktu widokowego, ale wyłącznie w "rejonie nieistniejącej [...] - kaplicy I. C." i ponadto – wbrew zarzutom skargi – stanowiącego odtworzenie tej [...] i drogi spacerowej z P., co jednoznacznie wynika z § 11 ust. 50.2 pkt 1. W przedstawionej przez inwestora koncepcji programowo - przestrzennej nie wskazano natomiast miejsca dawnej [...] - z koncepcji wynika, że była ona usytuowana na wzgórzu i posiadała okno widokowe, poza tym jest w niej mowa o "szczytach górek [...], z których rozciąga się piękny widok (s. 30)." Na mapie stanowiącej załącznik graficzny do projektu naniesiono kilka Gór - [...], nie wiadomo, na której z tych Gór, bądź w ich pobliżu, usytuowana była dawna [...]. Poza tym, [...] była niewątpliwie kaplicą, co wynika wprost z fotografii zamieszczonej w koncepcji, gdyż - jak wyjaśniono- I. C. ceniła charakter sakralny obiektów.
Wykładnia systemowa przytoczonych przepisów m.p.z.p., przewidujących dla terenu objętego inwestycją jednocześnie: nakaz bezwzględnej ochrony krajobrazu kulturowego, zakaz sytuowania obiektów awangardowych, utrzymywanie zabudowy, włącznie z jej detalami, w "duchu tradycyjnym", a także nakaz odtworzenia dawnej [...], będącej kaplicą, prowadzi do wniosku, że nie można uznać, że projektowany punkt widokowy, mający kształt prostopadłościanu, o konstrukcji aluminiowo – szklanej, uzupełnionej jedynie elementami drewnianymi (poza dolną częścią z kamienia) spełnia wymogi m.p.z.p., w szczególności ze względu na brak elementów architektury sakralnej. Z przepisów tych wynika, w szczególności z § 11 ust. 50. 2 pkt 1, że dopuszczalny na działce nr [...] punkt widokowy powinien stanowić nie tylko obiekt sportowo - rekreacyjny o walorach przyrodniczo - krajobrazowych, ale również obiekt o walorach kulturowych, nawiązujących do tradycji, a takich niewątpliwie nie posiada projektowany punkt widokowy.
W świetle powyższego stwierdzić należy, że stanowisko organów obu Instancji jest uzasadnione i trafne - przytoczone przepisy m.p.z.p. nakazują bezwzględne podporządkowanie ochrony krajobrazu kulturowego, zakazując sytuowania obiektów awangardowych, a inwestycja - wbrew odmiennemu stanowisku skarżącej - tych warunków nie spełnia. Powyższe uzasadniało odmowę wydania decyzji środowiskowej na podstawie art. 80 ust. 2 u.i.o.ś.
Zarzuty skargi dotyczące błędnej wykładni m.p.z.p. i związany z nimi zarzut naruszenia przepisów postępowania tj. art. art.7, 8, 9, 77, 80 i 84 k.p.a. są – z przedstawionych wyżej powodów – nieuzasadnione.
Przy wydaniu zaskarżonej decyzji – wbrew zarzutom skargi - nie został naruszony w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy art. 74 ust. 1 pkt 6 i ust. 3 u.i.o.ś. w zw. z art. 49 k.p.a. Przepis art. 74 ust. 1 pkt 6 (w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji) stanowił, że inwestor do wniosku o wydanie decyzji środowiskowej powinien dołączyć "wypis z rejestru gruntów lub inny dokument, wydany przez organ prowadzący ewidencję gruntów i budynków, pozwalający na ustalenie stron postępowania, zawierający co najmniej numer działki ewidencyjnej oraz, o ile zostały ujawnione: numer jej księgi wieczystej, imię i nazwisko albo nazwę oraz adres podmiotu ewidencyjnego, obejmujący przewidywany teren, na którym będzie realizowane przedsięwzięcie, oraz obejmujący obszar, na który będzie oddziaływać przedsięwzięcie, z zastrzeżeniem ust. 1a-1c". Skarżąca załączyła do wniosku uproszczony wypis z rejestru gruntów (zał. tekstowy nr [...]), potwierdzając swoje prawo własności do działki objętej inwestycją. W karcie informacyjnej natomiast wyjaśniono, że działka nr ewid.[...] graniczy z sześcioma działkami (zajętymi pod las, drogi, użytek rolny), zaś najbliższe zabudowania znajdują się na kolejnych sześciu wskazanych działkach. Mając to na uwadze, organ o wszczęciu postępowania zawiadomił pisemnie skarżącą, zaś pozostałe strony przez obwieszczenie zgodnie z wymogiem art. 49 § 1 k.p.a. w zw. z art. 74 ust. 3 u.i.o.ś. Pomimo więc niedołączenia przez skarżącą wypisów z rejestru gruntów wszystkich działek graniczących z działką nr ewid.[...], organowi nie można zarzucić naruszenia tych przepisów i nieprawidłowego ustalenia kręgu stron postępowania. Ponadto należy podkreślić, że zarzut pozbawienia możliwości udziału strony w postępowaniu może być skutecznie podniesiony wyłącznie przez tę stronę, gdyż tylko ona ma w tym interes.
Wobec niezgodności inwestycji z planem, nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia argumenty skarżącej dotyczące ewentualnych negatywnych społecznych skutków odmowy wydania decyzji środowiskowej, polegających na braku w tym regionie punktu widokowego. Przepis art. 80 ust. 2 u.i.o.ś. bezwzględnie uzależnia dopuszczalność wydania takiej decyzji od zgodności inwestycji z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, w przeciwnym zatem wypadku organ ma obowiązek wydać decyzję odmowną.
Z powyższych względów, skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r., poz.2325).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło