II SA/Lu 380/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Leszek Leszczyński, Sędziowie Asesor WSA Jerzy Drwal, Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak (spr.), Protokolant St. referent Beata Basak, po rozpoznaniu w dniu 7 grudnia 2004 r. sprawy ze skargi L. K. na decyzję Kierownika Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich I uchyla zaskarżoną decyzję; II zasądza od Kierownika Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz skarżącego L. K. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...]maja 2004 r. ([...]) wydaną na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. "c" ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tekst jednolity: z dnia 30 marca 2002 r. Dz. U. Nr 42, poz. 92) po rozpatrzeniu wniosku L. K. o ponowne rozpatrzenie sprawy – utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] lipca 2003 r. (Nr [...]) o odmowie przyznania skarżącemu uprawnień kombatanckich. W uzasadnieniu stwierdził, że represjami w świetle art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. "c" cyt. ustawy o kombatantach są okresy przebywania z przyczyn politycznych, narodowościowych, religijnych i rasowych w miejscach odosobnienia, w których pobyt dzieci do lat 14 miał charakter eksterminacyjny, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa. Natomiast skarżący stwierdza, że w marcu 1943 r. w wyniku pacyfikacji wsi O. został przewieziony do obozu w Z. i na okoliczność tą przedstawił oświadczenia świadków F.K. i A. P. Zdaniem organu oświadczenia świadków budzą wątpliwości, ponieważ z materiału źródłowego dostępnego organowi (Informator encyklopedyczny – Obozy hitlerowskie na ziemiach polskich 1939-1945, opracowany przez Główną Komisję Badania Zbrodni Hitlerowskich w Polsce, PWN Warszawa 1979 r.), wynika, że obóz przesiedleńczy w Z. istniał od grudnia 1942 r. do jesieni 1943 r. Przebywali w nim Polacy wysiedleni z byłych powiatów: t., z. i b. , czyli przeciętny stan obozu wynosił 15 tys. osób, a ogółem przez obóz przeszło ok. 24 tys. osób, Oznacza to, że świadkowie nie mogli ze względu na tak dużą liczebność obozu pamiętać poszczególnych osób, stwierdził Kierownik Urzędu. Ponadto, po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego właściwy organ podkreślił, że zarówno Instytut Pamięci Narodowej Oddział w piśmie z dnia 2 grudnia 2003 r., Archiwum Państwowe w piśmie z dnia 4 lutego 2004 r., jak i Archiwum Państwowe w piśmie z dnia 5 grudnia 2003 r. nie potwierdziły pobytu skarżącego w obozie przesiedleńczym w Z. Natomiast z ankiety kierowanej do Powiatowego Biura Dowodów Osobistych (pkt 10 "b") wynika, że strona skarżąca nie była wysiedlona w czasie okupacji. Z kolei Archiwum Państwowe w piśmie z dnia 4 lutego 2004 r. potwierdziło pacyfikację miejscowości O. w lipcu 1943 r. kiedy to aresztowano 65 mężczyzn, których przewieziono do obozu przejściowego w Z., a następnie do obozu koncentracyjnego na M. W opracowaniu "Zamojszczyzna-Sonderlaboratorium. Zbiór dokumentów polskich i niemieckich z okresu okupacji hitlerowskiej" pod red. Cz. Madajczyka (Warszawa 1977) znajduje się także informacja, że w odwet za wykolejony w dniu 28 marca 1943 r. pociąg wojskowy na linii Z.-K. żandarmeria niemiecka spaliła całkowicie 10 okolicznych wsi, w tym między innymi wieś O. Ponadto 300 osób rozstrzelano na miejscu, ponad 4000 wywieziono częściowo na roboty do III Rzeszy, resztę do obozów śmierci w B. i S. Z powyższego pisma nie wynika, by w marcu 1943 r. w wyniku pacyfikacji wsi O przewieziono kogokolwiek do obozu przesiedleńczego w Z. Dlatego też zdaniem organu zebrany w sprawie materiał dowodowy nie daje podstaw do przyznania stronie uprawnień kombatanckich z wnioskowanego tytułu. W skardze do Sądu L.K. wystąpił o uchylenie zaskarżonej decyzji. W treści skargi podnosi podstawowy zarzut, że Kierownik Urzędu przeprowadził błędnie postępowanie dowodowe, co skutkowało z kolei błędnymi ustaleniami faktycznymi w tej sprawie. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Następnie podczas rozprawy przed sądem, Sąd dopuścił do udziału w postępowaniu pełnomocnika Stowarzyszenia Dzieci Ofiar Wojny Ziemi Z, który poparł skargę L.K. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Obóz przesiedleńczy został wymieniony w § 6 pkt 12 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 września 2001 r. w sprawie określenia miejsc odosobnienia, w których osadzone były osoby narodowości polskiej lub obywatele polscy innych narodowości (Dz. U. z 2001 r. Nr 106 poz. 1154) jako miejsce odosobnienia, w którym warunki pobytu nie różniły się od warunków w obozach koncentracyjnych, gdyż osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa. Ponadto zgodnie z dyspozycją art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. "c", cyt. ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach (...), represjami w rozumieniu ustawy są okresy przebywania z przyczyn politycznych, narodowościowych, religijnych i rasowych w innych miejscach odosobnienia, w których pobyt dzieci do lat 14 miał charakter eksterminacyjny, a osoby w nim osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa. Natomiast podstawową kwestią wymagającą ponownego przeprowadzenia postępowania dowodowego przez Kierownika Urzędu jest okoliczność faktyczna czy skarżący w marcu 1943 r. – w wyniku pacyfikacji wsi O., który to fakt nie budzi wątpliwości – został przewieziony do obozu w Z. Oznacza to, że właściwy organ prowadzący postępowanie zgodnie z zasadą ogólna wyrażoną w art. 7 kpa powinien ustalić prawdę obiektywną. Dlatego też właściwy organ powinien ponownie, zgodnie z dyspozycją art. 77 § 1, i art. 80 k.p.a. rozpatrzyć cały materiał dowodowy pod kątem oceny czy dana okoliczność faktyczna została udowodniona. W tym celu w szczególności konieczne wydaje się przesłuchanie przez właściwy organ świadków przedstawionych przez skarżącego (tj. F.K. i A.P.) pod kątem ustalenia podstawowej okoliczności faktycznej, tj. czy nastąpiło przewiezienie skarżącego do obozu w Z. i terminu kiedy to ewentualnie nastąpiło jak i okresu Jego uwięzienia (represji). Ponadto ocena Kierownika Urzędu dokonana w tym zakresie w odniesieniu do oświadczeń świadków przedstawionych przez skarżącego także w odpowiedzi na skargę - że "świadkowie nie mogli ze względu na tak dużą liczebność obozu pamiętać poszczególnych osób" przekracza swobodną ocenę dowodów w świetle dyspozycji art. 7 kpa w związku z art. 77 § 1 i art. 80 kpa. Z tych względów i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit."c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) Sąd orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 powołanej wyżej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.