II SA/Lu 383/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Pawlos - Janusz, Sędziowie Sędzia NSA Krystyna Sidor (sprawozdawca), Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski, Protokolant Asystent sędziego Jakub Polanowski, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 12 października 2010 r. sprawy ze skargi Wspólnoty Gruntowej Wsi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy aktualizacji wykazu osób uprawnionych do udziału we Wspólnocie Gruntowej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Starosty z dnia [...]r., Nr [...]; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz Wspólnoty Gruntowej Wsi kwotę 200 /dwieście/ złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Zamościu, decyzją z dnia 9 marca 2010 r. (sprostowaną postanowieniem z dnia 13 kwietnia 2010 r.), po rozpatrzeniu odwołania Zarządu Wspólnoty Gruntowej Wsi J., utrzymało w mocy decyzję Starosty Zamojskiego z dnia 27 stycznia 2010 r. o odmowie aktualizacji wykazu osób uprawnionych do udziału we Wspólnocie Gruntowej Wsi J. W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, że złożony w dniu 19 października 2009 r. wniosek Zarządu Wspólnoty Gruntowej Wsi J. o dokonanie aktualizacji wykazu osób uprawnionych do udziału we Wspólnocie Gruntowej Wsi J. oraz wielkości przysługujących im udziałów – zasadnie został załatwiony odmownie przez Starostę Zamojskiego decyzją z dnia 9 marca 2010 r. Zdaniem organu odwoławczego, starosta ustala jedynie wykaz osób uprawnionych do udziału we wspólnocie oraz wykaz obszarów gospodarstw przez nich posiadanych i wielkość przysługujących im udziałów we wspólnocie. Brak natomiast w ustawie z dnia 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych przepisu o możliwości aktualizacji wcześniej ustalonych wykazów. Analizując uzasadnienie wniosku skierowanego do starosty, organ odwoławczy powziął wątpliwość, czy w sprawie nie powinien mieć zastosowania nadzwyczajny tryb wzruszania decyzji administracyjnych. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Zarząd Wspólnoty Gruntowej Wsi J. zarzucił niewyjaśnienie sprawy i brak rozstrzygnięcia wszystkich żądań zgłoszonych do organów obu instancji, a związanych z działalnością wspólnoty gruntowej. Zdaniem skarżącej, w obowiązującym wykazie udziałowców wspólnoty gruntowej zatwierdzonym przez Starostę Zamojskiego decyzją z dnia 6 czerwca 2002 r. umieszczone są osoby, które nie były uprawnione do udziału we wspólnocie z uwagi na nieposiadanie gospodarstw rolnych przed wejściem w życie ustawy z dnia 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych, a niektóre z nich – nie zamieszkiwały na terenie wsi J.. Ponadto w wykazie nie umieszczono 11 osób uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej, co wynikać ma z przedstawionych staroście aktów notarialnych i zaświadczeń z ksiąg wieczystych. Według skarżących w wykazie znajdują się nazwiska kilkudziesięciu osób uznanych za zmarłych. To wszystko, zdaniem skarżącej wskazuje na konieczność aktualizacji wykazu. Skarżący zarzucają także brak w wykazie obszarów gospodarstw rolnych, co ich zdaniem, podważa rzetelność wyliczenia wielkości udziałów we wspólnocie. Zdaniem skarżącej, zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów ustawy z dnia 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych oraz zasad postępowania administracyjnego. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wnosił o jej oddalenie podtrzymując argumentację zaskarżonej decyzji. Brak poczynienia ustaleń faktycznych uzasadniono brakiem podstaw prawnych do zmiany w zwykłym trybie wykazu zatwierdzonego przez Starostę Zamojskiego decyzją z dnia 6 czerwca 2001 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Zaskarżona decyzja oraz decyzja I instancji zostały wydane bez wyjaśnienia treści wniosku i przeprowadzenia jego kwalifikacji prawnej. Nie wyjaśniono należycie, jaka była intencja wnioskodawcy – Zarządu Wspólnoty Gruntowej Wsi J., wystąpienia z pismem do Starosty Zamojskiego potraktowanym jako "wniosek o aktualizację oraz weryfikację wykazu osób uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej". Wprawdzie, organ I instancji wyznaczył rozprawę celu wyjaśnienia stanowiska stron, ale brak protokołu tej rozprawy nie pozwala na stwierdzenie czy wnioskodawcy sprecyzowali wniosek i czy organ ustalił konkretnie treść żądania. Analiza dołączonej do akt notatki służbowej prowadzi do stwierdzenia, iż po informacji udzielonej przedstawicielom zarządu wspólnoty co do przesłanek i trybu zmiany decyzji na podstawie art. 155 kpa oraz trybie ujawnienia następców prawnych na liście udziałowców wspólnoty – wnioskodawcy (występujący bez fachowego pełnomocnika) nie wypowiadali się czy wniosek ich zmierza do zmiany prawomocnej decyzji starosty z dnia 6 czerwca 2002 r., której integralną częścią był kwestionowany przez nich wykaz osób, czy jest może zgłoszeniem przejęcia udziałów we wspólnocie na rzecz następcy (art. 28 ustawy). Obowiązkiem organu prowadzącego postępowanie ( wynikającym z art. 7 kpa) jest właściwa kwalifikacja prawna wniosku zgodna z intencjami strony, zwłaszcza w sytuacji, gdy organ I instancji wyznaczając rozprawę w celu "wyjaśnienia stanowiska stron" miał wątpliwości co do treści żądania wnioskodawców. Ustalenie treści tego żądania mogło nastąpić po udzieleniu informacji co do przedmiotu postępowania prowadzonego na podstawie przepisów ustawy z dnia 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych, możliwości zmian jedynie w trybach nadzwyczajnych wydanych na jej podstawie decyzji – a także sposobu dokonywania przewidzianych w art. 18 ust. 2 ustawy dalszych zmian – odbywających się na podstawie zgłoszeń, w przypadkach o jakich mowa w art. 26-30 ustawy, podlegających z urzędu wpisowi do ewidencji. Przyjęcie przez organy obu instancji, iż wniosek zarządu wspólnoty wprowadza się do żądania "aktualizacji wykazu osób uprawnionych do udziału we wspólnocie" należy uznać za dokonane bez wyjaśnienia sprawy w zakresie rzeczywistej treści żądania. Organ II instancji potwierdził dodatkowo tę wątpliwość stwierdzając na podstawie analizy odwołania, że problemem w sprawie nie jest aktualizacja wykazów lecz ich częściowa wadliwość, a w sprawie może mieć zastosowanie jeden z nadzwyczajnych trybów wzruszania decyzji. Wobec powyższego zaskarżona decyzja oraz decyzja I instancji podlegają uchyleniu. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ zwróci się do wnioskodawcy o dokładne sprecyzowanie treści wniosku, a zwłaszcza czy dotyczy on zmiany prawomocnej decyzji starosty z dnia 6 czerwca 2002 r. w trybie wznowienia postępowania, bądź stwierdzenia nieważności (co sugeruje strona w odwołaniu), czy stanowi zgłoszenie zmiany podlegającej z urzędu wpisowi do ewidencji. W zależności od sprecyzowania przez wnioskodawcę treści żądania, organ I instancji rozważy swoją właściwość bądź przekaże wniosek lub zgłoszenie do rozpatrzenia organowi właściwemu. Ubocznie należy podnieść, że decyzja deklaratoryjna (a taki charakter ma decyzja starosty wydana w trybie art. 8 ust. 2 ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych) nie podlega zmianie w trybie art. 155 kpa, a także w trybie art. 154 kpa, ponieważ potwierdza ona jedynie stan prawny istniejący w dniu wejścia w życie ustawy i nie ma charakteru uznaniowego. Z tych względów, wobec stwierdzenia naruszenia w toku postępowania przepisów art. 7, 77 kpa, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy – należało na mocy art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ) – uchylić decyzje obu instancji. O kosztach postępowania, orzeczono zgodnie z art. 200 powołanej wyżej ustawy.