II SA/Lu 384/01

Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie Ośrodek Zamiejscowy w Lublinie, po rozpoznaniu w dniu 4 czerwca 2002 r. sprawy ze skargi Zarządu Powiatu w (...) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w (...) z dnia 8 stycznia 2001 r. (...) w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie wymierzenia kary pieniężnej za usunięcie drzew - stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji oraz decyzji Wójta Gminy (...) z dnia 14 listopada 2000 r. (...). Samorządowe Kolegium Odwoławcze w (...) decyzją z dnia 8 stycznia 2001 r. - po rozpatrzeniu odwołania Zarządu Powiatu w (...) od decyzji Wójta Gminy (...) z dnia 14 listopada 2000 r. odmawiającej wznowienia postępowania w sprawie wymierzenia Dyrekcji Okręgowej Dróg Publicznych w (...) kary pieniężnej w wysokości 507.794 zł za usunięcie drzew bez wymaganego zezwolenia - utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia wskazano, że Wójt Gminy (...) nałożył w dniu 9 kwietnia 1998 r. na Dyrekcję Okręgową Dróg Publicznych w (...) karę pieniężną w wysokości 507.794,54 zł za usunięcie drzew bez wymaganego zezwolenia. DODP wniosła od tej decyzji odwołanie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w (...) decyzją z dnia 4 marca 1999 r. umorzyło postępowanie odwoławcze ze względu na cofnięcie odwołania przez Zarząd Dróg Powiatowych w (...) - następcę prawnego Dyrekcji Okręgowej Dróg Publicznych w (...). Zarząd Powiatu w (...) w dniu 16 października 2000 r. wniósł o wznowienie postępowania w przedmiotowej sprawie. Wniosek swój motywował faktem, iż na skutek reformy administracyjnej to on jest następcą prawnym Dyrekcji Okręgowej Drób Publicznych i - zgodnie z art. 30 par. 4 Kpa - powinien uczestniczyć w postępowaniu zamiast DODP. Tym samym sprawa toczyła się bez jego udziału, co uzasadnia wznowienie postępowania. Wójt Gminy (...) nie podzielił stanowiska Zarządu Powiatu w (...) i podniósł, że zgodnie z art. 103 ust. 4 i 5 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną /Dz.U. nr 133 poz. 872 ze zm. - w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji podano błędną datę uchwalenia ustawy/ zarządca drogi, który przejął właściwe drogi jest następcą prawnym dotychczasowego zarządu drogi i wstępuje w jego prawa i obowiązki. W konsekwencji Zarząd Dróg Powiatowych w (...) jako jednostka organizacyjna powiatu powołana do zarządzania drogami powiatu korzystała z praw strony w procedurze administracyjnej. Wobec tych faktów jasne jest, że skarżący złożył wniosek o wznowienie postępowania z uchybieniem terminu ustawowego, czyli po upływie miesiąca od dnia, w którym dowiedział się o okoliczności stanowiącej podstawę wznowienia, tj. dnia uzyskania informacji o wydaniu decyzji o umorzeniu postępowania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w (...) w decyzji zaskarżonej w niniejszej sprawie zaaprobowało powyższe stanowisko Wójta Gminy (...). W szczególności, zdaniem organu odwoławczego, organ gminy prawidłowo określił podmiot legitymowany do udziału w sprawie. Zgodnie z art. 103 ust. 4 i 5 ustawy - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną wszelkie zobowiązania dotychczasowego zarządu dróg przejął nowy zarządca dróg. Biorąc pod uwagę brzmienie tych przepisów w związku z treścią załącznika nr 1 do rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 14 grudnia 1998 r. w sprawie dostosowania organizacji dyrekcji okręgowych dróg publicznych oraz będących ich częściami zarządów drogowych i drogowej służby liniowej do organizacji administracji publicznej określonej przepisami o reformie administracji publicznej /Dz.U. nr 156 poz. 1027/, należy uznać, że zarządcą w rozumieniu wyżej powołanej ustawy jest Zarząd Dróg w (...). W konsekwencji organ odwoławczy nie znalazł podstaw do uznania, że wniosek Zarządu Powiatu w (...) o wznowienie postępowania w przedmiotowej sprawie ma umocowanie w przepisach prawa. Kolegium podzieliło też stanowisko organu I instancji o uchybieniu terminu przez stronę, co skutkuje koniecznością wydania decyzji o odmowie wznowienia postępowania. Zarząd Powiatu w (...) wniósł skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego na powyższe rozstrzygnięcie i - podnosząc zarzut naruszenia przepisów art. 145 par. 1 pkt 4 i art. 150 par. 1 Kpa - domagał się stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Wójta Gminy (...) z dnia 14 listopada 2000 r. odmawiającej wznowienia postępowania. Strona skarżąca stwierdziła, że decyzja Wójta Gminy z dnia 9 kwietnia 1998 r. nakładająca na Dyrekcję Okręgową Dróg Publicznych w (...) karę pieniężną za usunięcie drzew bez wymaganego zezwolenia stała się decyzją ostateczną po rozpoznaniu przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze odwołania strony postępowania i wydaniu przez Kolegium decyzji o umorzeniu postępowania. Zgodnie z art. 150 par. 1 Kpa organem właściwym w sprawie wznowienia postępowania w niniejszej sprawie było zatem Samorządowe Kolegium Odwoławcze w (...), gdyż ono wydawało decyzję w ostatniej instancji. Natomiast Wójt Gminy (...) wydał decyzję odmawiającą wznowienia postępowania z naruszeniem właściwości. Zgodnie więc z art. 156 par. 1 pkt 1 Kpa decyzja Wójta dotknięta jest wadą nieważności. Z taką samą wadą została też wydana decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w (...), która została wydana z pominięciem toku instancji. Zarząd Powiatu w (...) zakwestionował ponadto stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego odnośnie do przekroczenia terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania, który to termin - zdaniem Zarządu - należy liczyć od 28 września 2000*kiedy została mu doręczona decyzja Wójta. Wniosek o wznowienie postępowania został zaś złożony 16 października 2000 r., a więc z zachowaniem miesięcznego terminu z art. 148 par. 2 Kpa. Zdaniem strony skarżącej, błędny jest także pogląd wyrażony w zaskarżonej decyzji, iż następcą prawnym Dyrekcji Okręgowej Dróg Publicznych w (...) jako zarządcy obecnych dróg powiatowych powiatu (...) jest Zarząd Dróg Powiatowych w (...). Zgodnie bowiem z art. 19 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych /Dz.U. nr 14 poz. 60 ze zm./ zarządcami dróg powiatowych są zarządy powiatów. Strona skarżąca prezentuje też pogląd, że do udziału w postępowaniu w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za wycięcie drzew bez zezwolenia winien zostać wezwany Oddział Wschodni Generalnej Dyrekcji Dróg Publicznych jako następca prawny Okręgowej Dyrekcji Dróg Publicznych w (...). W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Zdaniem organu odwoławczego, Wójt Gminy (...), uznając się właściwym do rozstrzygnięcia wniosku o wznowienie postępowania, nie uchybił treści art. 150 par. 1 Kpa. Organ odwoławczy, umarzając postępowanie /odwoławcze/, potwierdził bowiem jedynie trafność i zasadność rozstrzygnięcia organu I instancji, a nie wydał merytorycznej decyzji kształtującej prawo strony. Stąd też organem legitymowanym do orzekania w I instancji jest Wójt Gminy (...), co potwierdza prawidłowość postępowania organów administracji w sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 150 par. 1 Kpa organem administracji publicznej właściwym w sprawie wznowienia postępowania jest organ, który wydał w sprawie decyzję w ostatniej instancji. W okolicznościach niniejszej sprawy bezsporne jest, że od decyzji Wójta Gminy (...) z dnia 9 kwietnia 1998 r. nakładającej na Dyrekcję Okręgową Dróg Publicznych w (...) karę pieniężną za usunięcie drzew bez wymaganego zezwolenia Dyrekcja ta wniosła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w (...). Następnie zaś - wobec cofnięcia odwołania przez Zarząd Dróg Powiatowych w (...) występujący jako następca prawny DODP w (...) - Samorządowe Kolegium Odwoławcze wydało w dniu 4 marca 1999 r. decyzję o umorzeniu postępowania odwoławczego. W tym stanie rzeczy należy się zgodzić ze stroną skarżącą, iż organem, który w sprawie wydał decyzję w ostatniej instancji było Samorządowe Kolegium Odwoławcze w (...). Powołany art. 150 par. 1 Kpa nie statuuje bowiem warunku, by decyzja organu orzekającego w ostatniej instancji była decyzją co do istoty sprawy. W każdym więc wypadku, gdy w sprawie orzekał organ wyższego stopnia jako organ II instancji, niezależnie od rodzaju tego orzeczenia, to do niego /organu wyższego stopnia/ należy rozstrzygnięcie w I instancji wniosku o wznowienie postępowania. Wypada zresztą zauważyć, że decyzja o umorzeniu postępowania odwoławczego na skutek cofnięcia odwołania przez stronę zawiera elementy merytorycznej oceny orzeczenia organu I instancji. Stosownie bowiem do dyspozycji art. 137 zd. 2 Kpa organ odwoławczy nie uwzględni cofnięcia odwołania, jeżeli prowadziłoby to do utrzymania w mocy decyzji naruszającej prawo lub interes społeczny. Trafne jest zatem stanowisko Zarządu Powiatu w (...), iż - wydając w niniejszej sprawie decyzję odmawiającą wznowienia postępowania - Wójt Gminy (...) dopuścił się naruszenia przepisu o właściwości, tj. art. 150 par. 1 Kpa, co sprawia, że jego decyzja jest nieważna z mocy art. 156 par. 1 pkt 1 Kpa. Z kolei decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w (...) utrzymująca w mocy decyzję dotkniętą wadą nieważności w sposób rażący narusza prawo /art. 138 par. 1 pkt 1 Kpa/ i sama z tego powodu jest również nieważna w świetle dyspozycji art. 156 par. 1 pkt 2 Kpa. Wobec stwierdzenia nieważności wydanych w postępowaniu administracyjnym decyzji będących przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie ze strony Naczelnego Sądu Administracyjnego, przedwczesne i zbędne było odnoszenie się przez Sąd do spornych między stronami kwestii podmiotu, który winien występować w sprawie jako następca prawny Dyrekcji Okręgowej Dróg Publicznych w (...) oraz zachowania przez wnioskodawcę terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. Z powyższych względów i na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 2 i ust. 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ w zw. z art. 156 par. 1 pkt 1 i 2 Kpa należało orzec jak w sentencji.