II SA/Lu 384/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Dudek, Sędziowie Sędzia WSA Jacek Czaja (sprawozdawca), Sędzia WSA Ewa Ibrom, Protokolant Referent stażysta Paweł Kobylarz, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 1 sierpnia 2017 r. sprawy ze skargi J. G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., znak: [...] w przedmiocie kosztów postępowania rozgraniczeniowego I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Wójta Gminy z dnia [...] r., znak: [...]; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz J. G. 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Postanowieniem z dnia 24 stycznia 2017 r., znak: [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej także: Kolegium), po rozpatrzeniu zażalenia J. G. (dalej: skarżący), działając na podstawie na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 w związku z art. 262 § 1 pkt 2 i 264 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23 ze zm.; dalej także: k.p.a.) w związku z art. 152 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2016 r. poz. 380 ze zm.; dalej: k.c.) utrzymało w mocy postanowienie Wójta Gminy C. z dnia 29 listopada 2016 r., znak: [...], w sprawie ustalenia wysokości kosztów przeprowadzonego postępowania rozgraniczeniowego. W uzasadnieniu postanowienia Kolegium wyjaśniło, że wspomnianym postanowieniem organ pierwszej instancji ustalił koszty postępowania rozgraniczeniowego dotyczącego położonych w obrębie Ł. nieruchomości, oznaczonych jako: działka nr [...], stanowiąca współwłasność A. C., M. K. i G. G. oraz działka nr [...], stanowiąca własność skarżącego, w wysokości [...] zł. Kosztami tymi organ obciążył właścicieli nieruchomości po połowie, w tym: A. C. (udział [...] części) - [...] zł, M. K. (udział [...] części) - [...] zł i G. G. (udział [...] części) - [...] zł oraz skarżącego - [...] zł. Kolegium wskazało, że decyzją z dnia 29 listopada 2016 r. znak: [...], organ pierwszej instancji orzekł o umorzeniu postępowania rozgraniczeniowego i sprawę przekazał z urzędu do rozpatrzenia przez Sąd Rejonowy w J. L., z uwagi na to, że przebieg granicy pomiędzy wskazanymi działkami nie mógł być ustalony na postawie zebranych dowodów lub zgodnego oświadczenia stron, a strony nie zawarły ugody. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Kolegium z dnia 24 stycznia 2017 r., znak: [...]. Koszty postępowania w wysokości [...] zł poniosła w całości Gmina C., zgodnie z fakturą VAT nr [...] z dnia 16 listopada 2016 r., wystawioną przez geodetę. Zdaniem Kolegium, rozgraniczenie nieruchomości było przeprowadzone w interesie wszystkich stron postępowania i dlatego koszty tego postępowania obciążają strony po połowie. W skardze do Sądu na wskazane postanowienie Kolegium skarżący zarzucił naruszenie: - art. 8 i 263 k.p.a., poprzez niewykazanie udokumentowania kosztów postępowania, którymi obciążono strony; - art. 152 k.c., poprzez przyjęcie, że właściciele gruntów są zobowiązani do współdziałania przy rozgraniczaniu gruntów, co oznacza, że ponoszą oni – w każdym przypadku – koszty rozgraniczenia po połowie. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga jest zasadna. Sąd uwzględnił skargę z innych powodów niż w niej wyrażone, mając na uwadze treść art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), który zobowiązuje – co do zasady – Sąd do rozpoznania całości rozstrzyganej sprawy sądowoadministracyjnej, biorąc pod uwagę wszelkie istniejące naruszenia prawa, nawet, gdy nie zostały one wskazane przez stronę skarżącą w złożonej przez nią skardze. Podkreślenia wymaga, że zasady ponoszenia opłat i kosztów postępowania administracyjnego zostały uregulowane w przepisach działu IX k.p.a. Rozpatrując sprawę kosztów dotyczących opracowania dokumentacji geodezyjnej z rozgraniczenia nieruchomości organy trafnie powołały się na art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a., zgodnie z którym stronę obciążają te koszty postępowania, które zostały poniesione w interesie lub na żądanie strony, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie. Prawidłowo stwierdziły też organy, że w postępowaniu rozgraniczeniowym ma również zastosowanie art. 152 k.c., z którego wynika, że co do zasady właściciele nieruchomości koszty rozgraniczenia ponoszą po połowie. Ta reguła jest bowiem konsekwencją zasady, zgodnie z którą właściciele gruntów sąsiadujących mają obowiązek współdziałania przy rozgraniczeniu gruntów oraz przy utrzymywaniu stałych znaków granicznych (zob. uchwała NSA z dnia 11 grudnia 2006 r., sygn. akt I OPS 5/06). Wskazać jednak należy, że rozstrzygając niniejszą sprawę organy administracji obu instancji uchyliły się od należytej oceny operatu technicznego, sporządzonego przez biegłego geodetę, naruszając tym samym wymogi wynikające z art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 k.p.a. Podkreślenia wymaga przede wszystkim, że – jak wynika z akt administracyjnych – geodeta nie odniósł się w protokole granicznym do istotnej kwestii przy rozgraniczeniu nieruchomości, jaką jest ustalenie ostatniego spokojnego stanu posiadania. Niekwestionowane jest, że brak jest na ten temat zapisów zarówno w części dotyczącej wywiadu terenowego, zawartej w pkt 9.3 protokołu granicznego, jak również w części dotyczącej przebiegu granicy według ostatniego spokojnego stanu posiadania (pkt 11.5. lit. d protokołu). Trzeba mieć na względzie, że obowiązek wykonania tymczasowego utrwalenia i pomiaru granic przebiegających według ostatniego spokojnego stanu posiadania, zaś – w razie braku możliwości jego określenia – zgodnie ze stanem istniejącym na gruncie wynika z treści § 15 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministrów Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 14 kwietnia 1999 r. w sprawie rozgraniczania nieruchomości (Dz. U. nr 45, poz. 453; dalej: rozporządzenie). Z tych powodów sporządzona przez biegłego geodetę opinia techniczna narusza także § 23 rozporządzenia, który wymaga, by opinia taka zawierała m.in. ocenę prawidłowości przebiegu granic wskazanych przez strony, określonych na podstawie dokumentów, przebiegających według ostatniego spokojnego stanu posiadania na gruncie. Wskazać także trzeba, że geodeta sporządził wadliwie szkic graniczny, stanowiący integralną część protokołu granicznego. Z treści opisu przebiegu granic (pkt 11. 5 lit. b protokołu) wynika, że sporny odcinek granicy, wskazany przez skarżącego, "oznaczono na szkicu granicznym w następujący sposób: [...] 2062, 2055, 2056, 2057 [...]". Natomiast w szkicu granicznym odcinek ten geodeta oznaczył jako: "2062, 2059, 2056, 2057" (zob. s. 14v, 15 operatu, k. 8, 9v akt adm.). Należy też zauważyć, że w protokole granicznym, który jest częścią złożonego do akt sprawy operatu technicznego, geodeta stwierdził, że przebieg granicy między działkami jest bezsporny na odcinku określonym przez punkty graniczne nr 51, 52, 53, 54, 2062 oraz na odcinku oznaczonym punktami nr 2057, 2059, 2060. Ustaleń dokonano na podstawie zgodnego oświadczenia stron (pkt 11.3 protokołu). Natomiast z opinii technicznej, zawarta w tym operacie geodezyjnym wynika, jakoby za bezsporny uznały strony przebieg granicy na odcinku określonym przez punkty graniczne nr 51, 52, 53, 54, 2062 oraz przez punkty nr "2062, 2057, 2059 i 2062" (s. 1 operatu, k. 22 akt administracyjnych). Ponadto geodeta – wbrew dyspozycji § 12 ust. 2 w zw. z § 11 pkt 2-4, § 15 i § 16 rozporządzenia – nie wykonał, w obecności stron, stabilizacji ustalonych bezspornie punktów granicznych, nie podając przy tym w protokole granicznym przyczyny, dla której odstąpił od podjęcia tych czynności (pkt 12 protokołu). Mając powyższe na uwadze, stwierdzić należy, że sporządzona w rozstrzyganej sprawie dokumentacja geodezyjna zawiera istotne uchybienia i w konsekwencji nie mogła stanowić podstawy do nałożenia na strony obowiązku poniesienia kosztów postępowania. Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, na podstawie art. 135 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" P.p.s.a. uchylił postanowienia organów obu instancji. O kosztach postępowania orzeczono w oparciu o art. 205 § 1 w zw. z art. 200 p.p.s.a. Ponownie rozpoznając sprawę organy administracji publicznej, zgodnie z art. 153 p.p.s.a., uwzględnią przedstawiona wyżej ocenę prawną oraz wskazania co do dalszego postępowania.