II SA/Lu 388/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Wieczorek-Zalewska (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia NSA Witold Falczyński, Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz, Protokolant Referent Bartłomiej Maciak, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 17 grudnia 2015 r. sprawy ze skargi M. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] 2015 r. nr [...] w przedmiocie uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych uchyla zaskarżoną decyzję. Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z. działając z upoważnienia Burmistrza [...] decyzją z dnia [...]. znak. [...] uznał M. C. za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Organ wskazał, że M. C. w okresie ostatnich 6 miesięcy nie wywiązywał się z zobowiązań alimentacyjnych w kwocie co najmniej 50% bieżąco ustalonych alimentów. Z akt sprawy wynika, że wyrokiem Sądu Rejonowego w Z. z dnia [...]. [...] został zobowiązany do płacenia alimentów na rzecz osoby uprawnionej I. C. w kwocie [...]zł miesięcznie. W związku z tym, że postępowanie egzekucyjne prowadzone w stosunku do M. C. przez [...] Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Z. sygn. akt [...] w przedmiocie zaległych świadczeń alimentacyjnych okazało się bezskuteczne, osobie uprawnionej Prezydent Miasta Z. decyzją z dnia [...]. nr [...] przyznał świadczenie z funduszu alimentacyjnego na okres od 1 października 2014r. do 30 września 2015r., które to świadczenie pełniło rolę zastępczej płatności alimentów. Pismem z dnia 27 października 2014 r. M. C. został wezwany do osobistego stawienia się w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej w Z. w terminie 7 dni od daty otrzymania niniejszego wezwania. Jednak nie zgłosił się, w związku z tym, stosownie do treści art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 7 września 2007r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, w dniu 5 grudnia 2014r. zostało wszczęte z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie uznania M. C. za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Z informacji [...] Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Z. o stanie egzekucji z dnia [...]. sygn.akt [...] wynikało, że w okresie ostatnich 6 miesięcy dłużnik alimentacyjny w miesiącu czerwcu dokonał wpłaty [...] zł, zaś w miesiącu lipcu [...] zł. Zatem były to kwoty mniejsze niż 50% bieżąco ustalonych alimentów. Wobec powyższego zaistniały przesłanki do wydania decyzji o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. W odwołaniu od powyższej decyzji B. C. pełnomocnik M. C. oświadczyła, że syn przebywa za granicą i przesyła środki finansowe na pokrycie zobowiązań alimentacyjnych. Nie uchyla się celowo przed przeprowadzeniem wywiadu, a wpłaty są dokonywane przez B. C. do komornika oraz na konto Miejskiego Centrum Pomocy Rodzinie w Z.. Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...]., nr SKO. [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy powołując się na art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów wskazał, że przesłanki pozytywne wszczęcia postępowania dotyczącego uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych wymienione zostały w sposób enumeratywny. Wystąpienie którejkolwiek z nich, nie może jednak stanowić podstawy do wydania decyzji, w przypadku określonym w art. 5 ust. 3a. ustawy. W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego ustalenia organu I instancji, iż zaistniały przesłanki do wszczęcia postępowania w przedmiocie uznania M. C. za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych są prawidłowe. Jak bowiem wynika z akt sprawy M. C. nie stawił się w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania (tj. w dniu 4 listopada 2014r. w trybie art. 43 K.p.a. – matce B. C.) w siedzibie Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z. w celu przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego oraz złożenia oświadczenia majątkowego. Ponadto według informacji [...] w okresie ostatnich 6 miesięcy nie wywiązywał się każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50 % kwoty bieżąco ustalonych alimentów, a mianowicie w miesiącu czerwcu i lipcu 2014r. wpłacił na poczet alimentów kwotę odpowiednio [...] zł i [...] zł. Pełnomocnik M. C. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego - na podstawie art. 52 § 1, art. 53 § 1 oraz art. 54 § 1 w zw. z art. 3 § 2 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - skargę na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...]. Zaskarżonej decyzji zarzuciła: 1. naruszenie prawa materialnego, mające wpływ na wynik sprawy, a mianowicie - art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, poprzez błędne przyjęcie, że M. C. będący dłużnikiem alimentacyjnym uniemożliwił przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego oraz odmówił złożenia oświadczenia majątkowego przez organem, podczas gdy w terminie wskazanym w wezwaniu przez organ do osobistego stawiennictwa przebywał i nadal przebywa poza granicami kraju. Poza tym usprawiedliwił swoją niedyspozycję składając oświadczenie sporządzone przez matkę będącą pełnomocnikiem w sprawie, a nadto z przepisów ustawy wynika, iż przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego jest czynnością niezależną od odmówienia złożeniu oświadczenia majątkowego, które to czynności organ potraktował tożsamo nie zważając na alternatywę rozłączną użytą przez ustawodawcę w dyspozycji wskazanego przepisu. Ponadto pełnomocnik strony skarżącej wskazała, że zaskarżona decyzja narusza także art. 5 ust. 3a ww. ustawy poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że M. C. przez okres ostatnich 6 miesięcy nie wywiązywał się w każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych, z uwagi na wpłaty kwot poniżej 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów, podczas gdy jak wynika z dokumentacji zgromadzonej w toku postępowania administracyjnego skarżący dokonał wpłat powyżej 50%, wpłacając, zarówno na konto [...] Sądowego prowadzącego egzekucję świadczeń alimentacyjnych (w wysokości [...] zł), jak i na konto Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z. (w wysokości [...] zł). 2. naruszenie przepisów postępowania, mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 7, 77 § 1 i 2 k.p.a. - poprzez niewłaściwe i pobieżne przeprowadzenie postępowania dowodowego oraz zaniechanie podjęcia czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w tym błędne przyjęcie, iż skarżący wpłacił mniej niż 50% zasądzonej na rzecz małoletniego I. C. kwoty alimentów, a nie jak wynika z akt sprawy - łącznie 75% należnej kwoty. Poza tym w skardze podniesiono zarzut naruszenia art. 10 § 1 w zw. z art. 79 § 2 k.p.a. - poprzez zaniechanie umożliwienia M. C. prawa do wzięcia czynnego udziału w toku postępowania przed organem I instancji, w tym do uczestnictwa w zaplanowanej czynności przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego lub złożenia oświadczenia majątkowego, pomimo treści oświadczenia złożonego przez matkę B. C. o niemożliwości stawiennictwa skarżącego z uwagi na jego przebywanie poza granicami kraju. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniosło o oddalenie skargi. W dniu 9 grudnia 2015 r. (koperta) do akt sprawy wpłynęło pismo zatytułowane "Wniosek o przeprowadzenie uzupełniającego dowodu z dokumentów" na podstawie art. 106 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w którym pełnomocnik strony skarżącej wskazał, że dokonał wpłat na konto Kancelarii Komorniczej [...] Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Z. w związku z prowadzoną egzekucją w kwocie łącznej [...] zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2002 r. Nr 153 poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej w zakresie legalności podejmowanych aktów administracyjnych i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji Sąd bada czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do dyspozycji art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2002 r. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie P.p.s.a. Uchylenie decyzji administracyjnej (postanowienia), względnie stwierdzenie jej (jego) nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 P.p.s.a.). Orzekanie w myśl art. 135 P.p.s.a. następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Badając legalność zaskarżonej decyzji, w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd stwierdził, że skarga jest zasadna. Została ona wydana bez wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., w zakresie mogącym mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia. W rozpoznawanej sprawie spór dotyczył uznania skarżącego za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Podstawę prawną do wydania decyzji w tym przedmiocie stanowi art. 5 ust. 3 i 3a ustawy z dnia 7 września 2007r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (tekst jedn. Dz. U. z 2012r. 1228 ze zm.) zgodnie z którymi: w przypadku gdy dłużnik alimentacyjny uniemożliwia przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego lub odmówił: złożenia oświadczenia majątkowego, zarejestrowania się w powiatowym urzędzie pracy jako bezrobotny albo poszukujący pracy, bez uzasadnionej przyczyny, w rozumieniu przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, przyjęcia propozycji odpowiedniego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, wykonywania prac społecznie użytecznych, prac interwencyjnych, robót publicznych, prac na zasadach robót publicznych albo udziału w szkoleniu, stażu lub przygotowaniu zawodowym dorosłych - organ właściwy dłużnika wszczyna postępowanie dotyczące uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych (ust. 3). Decyzji o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych nie wydaje się wobec dłużnika alimentacyjnego, który przez okres ostatnich 6 miesięcy wywiązywał się w każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów (ust. 3a). Jak wynika z akt sprawy w dniu 9 grudnia 2015 r. (koperta) M. C. reprezentowany przez matkę – B. C. złożył pismo, którego wynika, że z uwagi na wzrost możliwości zarobkowych dokonał wpłat w łącznej kwocie [...]zł na konto kancelarii Komorniczej [...] Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Z. w związku z prowadzoną egzekucją. W ocenie Sądu powyższa okoliczność może mieć wpływ na wynik przedmiotowej sprawy. Organy bowiem powinny dokładnie zbadać, za jakie okresy i kiedy skarżący dokonał wpłat na okoliczności spłaty zadłużenia. Rozpoznając sprawę ponownie organy administracji powinny dążyć do wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy, zgodnie z regułą wyrażoną w art. 7 k.p.a i przeprowadzić postępowanie dowodowe w sposób określony w przepisach art. 75 i nast. k.p.a., uwzględniając wszystkie przedstawione wyżej uwagi. Należy przypomnieć, że w świetle art. 75 § 1 zdanie 1 k.p.a., jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Dopiero zebranie całego materiału dowodowego pozwoli na jego prawidłową, zgodną z regułami art. 77 § 1 i 80 k.p.a. ocenę i ustalenie prawidłowo stanu faktycznego sprawy. Prawidłowo ustalony stan faktyczny sprawy jest warunkiem prawidłowego zastosowania normy prawa materialnego. Rozpoznając ponownie sprawę organy ocenią, czy w świetle ustalonego stanu faktycznego w sprawie można uznać M. C. za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Mając na względzie wskazane wyżej okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 135 P.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.