II SA/Lu 389/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Dudek, Sędziowie Sędzia NSA Maria Wieczorek-Zalewska, Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski (sprawozdawca), Protokolant Specjalista Jolanta Sikora, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 3 grudnia 2015 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję. A. K. wnioskiem z dnia 12 stycznia 2015 r. zwróciła się do Ośrodka Pomocy Społecznej w K. o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym dzieckiem A. K.. Do wniosku załączyła: orzeczenie - wydane po rozpatrzeniu jej wniosku z dnia 30 października 2013 r. - Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Z. z dnia 15 listopada 2013r. o zaliczeniu dziecka A. K. do osób niepełnosprawnych okresowo do 1 listopada 2015r. ze wskazaniami w pkt 7 orzeczenia braku koniczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczona możliwością samodzielnej egzystencji; orzeczenie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w L. z dnia 14 stycznia 2014r. nr [...] utrzymujące w mocy ww. orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Z. oraz wyrok Sądu Rejonowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Z. z dnia [...]. sygn. akt [...] zmieniający powyższe orzeczenie w pkt 7 i zaliczające A. B. do osób niepełnosprawnych i ustalające, iż wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji na okres do 31 sierpnia 2018r. Decyzją z dnia [...]. Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w K. działając z upoważnienia Burmistrza K., przyznał wnioskowane świadczenia na okres od 1 stycznia 2015r. do 31 sierpnia 2018r. W uzasadnieniu powołując się na art. 24 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych wyjaśnił, że zasiłek pielęgnacyjny przyznał od daty złożenia wniosku do daty ważności orzeczenia. Stwierdził ponadto, że wprawdzie art. 24 ust.2a ustawy umożliwia przyznanie świadczenia uzależnionego od niepełnosprawności od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności, ale niezbędnym warunkiem jest złożenie wniosku o ustalenie prawa do tego świadczenia w terminie trzech miesięcy od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. W tym przypadku orzeczenie Powiatowego Zespołu Orzekania o Niepełnosprawności A. B. wydano 15 listopada 2014r. natomiast wniosek o ustalenie prawa do świadczenia złożono dopiero 12 stycznia 2015 r., czyli po upływie 3 miesięcy od daty wydania orzeczenia. Po rozpoznania odwołania A. K. Samorządowe Kolegium Odwoławcze podzieliło argumentację organu I instancji i decyzję utrzymało w mocy. Zdaniem Kolegium postępowanie odwoławcze, a następnie sądowe, zmierzające do zmiany pkt.7 orzeczenia Powiatowego Zespołu Orzekania o Niepełnosprawności z dnia 15 listopada 2013r. dotyczące ustalenia, czy dziecko wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji nie miało wpływu na ustalenie jej prawa do zasiłku pielęgnacyjnego. Kwestionowanie orzeczenia w tej części ma, zdaniem Kolegium, wpływ w przypadku, gdy wnioskodawca ubiega się o przyznanie np. świadczenia pielęgnacyjnego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego A. K. stwierdziła, że nie zgadza się z decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Podkreśliła, że żaden pracownik organu, ani ją, ani jej mamę – mimo, że obie niejednokrotnie dopytywały się w Ośrodku - nie pouczył, że po uzyskaniu orzeczenia o niepełnosprawności powinna złożyć wniosek o świadczenie pielęgnacyjne. Niekompetentny pracownik informował jedynie, że należy się zgłosić dopiero, gdy uzyska odpis decyzji z sądu. Ponadto skarżąca przedstawiła swoją ciężką sytuację materialną i zdrowotną syna. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze potrzymało stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przesłanki warunkujące uzyskanie zasiłku pielęgnacyjnego oraz tryb jego uzyskania reguluje ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Z 2013 r., poz. 1456 ze zm.). W myśl jej art. 16 ust. 1 i 2 zasiłek pielęgnacyjny przyznaje się w celu częściowego pokrycia wydatków wynikających z konieczności zapewnienia opieki i pomocy innej osoby w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji. Zasiłek tego rodzaju przysługuje: 1) niepełnosprawnemu dziecku; 2) osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia, jeżeli legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 3) oraz osobie, która ukończyła 75 lat. Ponadto, zgodnie z art. 16 ust. 3 ustawy zasiłek pielęgnacyjny przysługuje osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia legitymującej się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, jeżeli niepełnosprawność powstała w wieku do ukończenia 21 roku życia. Stosownie do art. 24 ust. 1 ustawy prawo do świadczeń rodzinnych ustala się na okres zasiłkowy, z wyjątkiem świadczeń, o których mowa w art. 9 i art. 14-17. Prawo do świadczeń rodzinnych ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego (art. 24 ust. 2 ). Z kolei w myśl art. 24 ust. 2a ustawy, jeżeli w okresie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, zostanie złożony wniosek o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego lub świadczenia pielęgnacyjnego, prawo to ustala się począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności. Natomiast zgodnie z ust. 4 powołanego art. 24 ustawy, prawo do zasiłku pielęgnacyjnego lub świadczenia pielęgnacyjnego ustala się na czas nieokreślony, chyba że orzeczenie o niepełnosprawności lub orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zostało wydane na czas określony. W przypadku wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności na czas określony prawo do zasiłku pielęgnacyjnego lub świadczenia pielęgnacyjnego ustala się do ostatniego dnia miesiąca, w którym upływa termin ważności orzeczenia. Ustawa o świadczeniach rodzinnych przewiduje wprawdzie możliwość zniwelowania niekorzystnych dla potencjalnych świadczeniobiorców skutków przewlekłego niekiedy postępowania w sprawach o ustalenie stopnia niepełnosprawności, jednakże pod pewnymi warunkami określonymi ww. art. 24 ust. 2a. Mając na uwadze ratio legis tego unormowania, należy przyjąć, że zawarte w tym przepisie sformułowanie "od dnia wydania orzeczenia" rozumieć należy jako dzień wydania przez właściwy organ lub sąd orzeczenia o ustaleniu stopnia niepełnosprawności. Stanowisko takie ugruntowało się w orzecznictwie sądów administracyjnych (wyroki: WSA w Szczecinie z dnia 4 kwietnia 2012r. sygn. akt II SA/Sz 189/12 lex nr 1229023 i z dnia 4 kwietnia 2012r. sygn. akt II SA/Sz 189/12, WSA w Warszawie z dnia 16 grudnia 2013r. sygn. akt I SA/Wa 2390/13 publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Dodać także należy, że zastosowany przez ustawodawcę sposób regulacji ustawy o świadczeniach rodzinnych, polegający na bezpośrednim i dokładnym określeniu charakteru aktu lub czynności, z którą wiąże on określone skutki prawne, należy przyjąć, że tak samo jak w przypadku wymogu przedłożenia prawomocnego orzeczenia, ustawodawca zastrzegłby wprost, że termin na dokonanie czynności liczony powinien być od dnia doręczenia odpisu orzeczenia wraz z jego uzasadnieniem. Wobec braku takiego zastrzeżenia, termin "wydać" interpretowany powinien być zgodnie z powszechnie przyjmowanym w języku polskim jego rozumieniem, jako "uchwalić coś lub ogłosić". W związku z powyższym zawarte w art. 24 ust. 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych. sformułowanie "od dnia wydania orzeczenia" rozumieć należy jako dzień wydania przez właściwy organ lub sąd orzeczenia o ustaleniu stopnia niepełnosprawności. Na tle przywołanych przepisów, w okolicznościach faktycznych sprawy wskazać należy, że skarżąca wniosek o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego złożyła w dniu 12 stycznia 2015 r., w związku z uzyskaniem wyroku Sądu Rejonowego Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Z. z dnia [...]., ( sygn. IV [...] ), w którym dokonano zmiany w pkt 7 wydanego wcześniej orzeczenia Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w L. z dnia 14 stycznia 2014 r. i zaliczono A. B. – syna skarżącej do osób niepełnosprawnych ustalając jednocześnie, iż wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji na okres do 31 sierpnia 2018r. W tej sytuacji zastosowanie ma przepis art. 24 ust. 2a ustawy, zaś początek biegu trzymiesięcznego terminu należy liczyć od daty wydania przez Sąd Rejonowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Z. wyroku z dnia [...]. Bez wątpienia skarżąca składając wniosek w dniu 12 stycznia 2015 r. powyższy termin zachowała. Wobec tego prawo do zasiłku pielęgnacyjnego należy ustalić począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności, tj. od 1 października 2013 r. Z tych powodów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( tekst jedn. Dz. U z 2012r., poz. 270 ze zm.) należało uchylić zaskarżoną decyzję.