II SA/Lu 39/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Parchomiuk Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Grymuza Asesor sądowy Maciej Gapski (sprawozdawca) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 11 marca 2025 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia 2 grudnia 2024 r., znak: SKO.41/1272/OS/2024 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu oddala skargę. Zaskarżonym do Sądu postanowieniem z dnia 2 grudnia 2024 r., znak: SKO.41/1272/OS/2024 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie (dalej jako: Kolegium lub organ) po rozpatrzeniu zażalenia J. S. (dalej jako: skarżący), utrzymało w mocy postanowienie Wójta Gminy Puchaczów z dnia 9 lutego 2024 r., znak: ŚWR.8252.2.2023 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do uzupełniania braków formalnych podania. Rozstrzygnięcie organu zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym: W dniu 11 grudnia 2023 r. J. S. złożył w Urzędzie Gminy Puchaczów wniosek o ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką A. S.. Wójt pismem z dnia 15 grudnia 2023 r. wezwał J. S. na podstawie art. 24a ust. 1 i 2 ustawy z dnia 28 listopada 2023 r. o świadczeniach rodzinnych (tj. Dz. U. z 2023 r., poz. 390 ze zm., dalej: u.ś.r.) do złożenia stosownego oświadczenia odnoście szczegółowego dziennego harmonogramu czynności w ramach sprawowanej opieki nad matką, z uzasadnieniem poszczególnych czynności opiekuńczych oraz określenie czasu, ile poszczególne czynności zajmują. Organ podkreślił, że niezastosowanie się do wezwania spowoduje pozostawienie wniosku bez rozpatrzenia. Wskazane pismo doręczone zostało skarżącemu w trybie art. 44 k.p.a. (tzw. fikcja doręczenia) w dniu 2 stycznia 2024 r. Pismem z dnia 18 stycznia 2024 r. pozostawiono wniosek J. S. bez rozpatrzenia na podstawie art. 24a ust. 2 u.ś.r. Wójt w piśmie podniósł, że skarżący nie uzupełnił braków formalnych wniosku o świadczenia pielęgnacyjne – nie zastosował się do wezwania z dnia 15 grudnia 2023 r. W dniu 2 lutego 2024 r. J. S. na podstawie art. 58 k.p.a. wniósł o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Skarżący wyjaśnił, że w dniu 18 stycznia 2024 r. otrzymał zawiadomienie o pozostawieniu bez rozpoznania jego wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, jednakże pismo wzywające go do uzupełnienia braków formalnych nigdy nie zostało mu doręczone. W związku z brakiem doręczenia skarżący złożył skargę na działanie Poczty Polskiej. Dodatkowo J. S. podkreślił, że wbrew twierdzeniom pracownika OPS w Puchaczowie nie miał kontaktu telefonicznego z pracownikiem organu. Do wniosku o przywrócenie terminu skarżący dołączył harmonogram opieki nad matką. Postanowieniem z dnia 9 lutego 2024 r. Wójt Gminy Puchaczów odmówił przywrócenia terminu do uzupełniania braków formalnych wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że skarżący dowiedział się o przekroczeniu terminu do uzupełnienia braków formalnych w dniu 22 stycznia 2024 r. (data doręczenia pisma o pozostawieniu podania bez rozpoznania), a wniosek o przywrócenie terminu złożył w dniu 2 lutego 2024 r. W związku z tym skarżący przekroczył termin 7 dniowy określony w art. 58 § 2 k.p.a. Dlatego też nie jest możliwe przywrócenie terminu. W zażaleniu na powyższe postanowienie J. S. podniósł, że dowiedział się o przekroczeniu terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosku w dniu 22 stycznia 2024 r., a w dniu 29 stycznia 2024 r. złożył w Urzędzie Gminy harmonogram opieki nad matką i wyjaśnił dlaczego nie mógł zadośćuczynić wezwaniu organu w terminie. Zdaniem skarżącego przekroczenie terminu do uzupełniania braków formalnych wniosku nastąpiło bez jego winy. Postanowieniem z dnia 2 grudnia 2024 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie utrzymało w mocy postanowienie Wójta. W uzasadnieniu Kolegium przytoczyło przepisy dotyczące przywracania terminów procesowych określone w art. 58 § 1 i 2 k.p.a. Organ wyższego stopnia podkreślił, że doręczenie wezwania do uzupełnienia braków formalnych nastąpiło z uchybieniem prawa, gdyż brak było należytego awizowania przesyłki przez pocztę. Jednakże wniosek o przywrócenie terminu został złożony po upływie 7 dniowego terminu, o którym mowa w art. 58 § 2 k.p.a., co uniemożliwia jego pozytywne rozpatrzenie. W skardze do sądu administracyjnego na orzeczenie Kolegium zarzucono: - naruszenie art. 58 § 1 k.p.a. poprzez przyjęcie, że skarżący nie złożył w terminie 7 dni od ustania przyczyny uchybienia terminu, prośby o jego przywrócenie, w sytuacji gdy skarżący przed upływem 7 - dniowego terminu tj. 29 stycznia 2024 r., złożył do organu pismo czyniące zadość wezwaniu do uzupełnienia braków wraz z prośbą o przywrócenie terminu. Ponadto w tym samym dniu przed złożeniem ww. pisma, skarżący osobiście na ręce Wójta Gminy Puchaczów w obecności radcy prawnego Gminy Puchaczów złożył ustnie prośbę o przywrócenie terminu oraz wyjaśnił przyczyny niezachowania wyznaczonego terminu na uzupełnienie braków; - naruszenie art. 80 k.p.a. poprzez nieuznanie wniosku złożonego do Wójta Gminy Puchaczów w 29 stycznia 2024 r. za wniosek o przywrócenie terminu, w sytuacji, gdy złożone pismo czyniło zadość wymaganiom z art. 58 k.p.a.; - naruszenie art. 77 § 1 k.p.a. poprzez pominięcie wniosku skarżącego o przywrócenie terminu wraz ze wskazaniem przyczyn jego niezachowania złożonego w dniu 29 stycznia 2024 r. w formie ustnej Wójtowi Gminy Puchaczów w obecności radcy prawnego Gminy Puchaczów. W opinii skarżącego niedopełnienie obowiązków przez organ Gminy poprzez niezaprotokołowanie tej czynności, nie może skutkować negatywnymi konsekwencjami dla skarżącego; - naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 126 k.p.a. poprzez niewskazanie przyczyn w uzasadnieniu postanowienia, dla których organ nie uznał za wniosek o przywrócenie terminu pisma złożonego 29 stycznia 2024r., co uniemożliwiło skarżącemu ustosunkowanie się do stanowiska organu. Pominięcie tego pisma albo nieuznanie go za wniosek o przywrócenie terminu sprzeczne jest z zasadami logicznego rozumowania oraz ogólnymi zasadami regulującymi postępowanie administracyjne w tym zasadą prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 7 k.p.a., obligującego organ do dokładnego wyjaśnienia sprawy, zasadą pogłębiania zaufania określoną w art. 8 k.p.a., czy obowiązku wyjaśnienia przesłanek którymi kieruje się organ przy załatwianiu sprawy z art. 11 k.p.a.; - naruszenie art. 10 k.p.a., art. 79a k.p.a. w związku z art. 8 i 9 k.p.a. poprzez niezapewnienie przez organ II instancji skarżącemu czynnego udziału w sprawie oraz niezapewnienie mu przed wydaniem decyzji wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Nieprzestrzeganie przez organy administracji ww. obowiązku skutkował min. brakiem skierowania żądania przeprowadzenia dowodu z przesłuchania w charakterze świadka osób pełniących w dniu 29 stycznia 2024 r. funkcję Wójta Gminy Puchaczów oraz radcy prawnego Gminy Puchaczów na fakt złożenia w dniu 29 stycznia 2024 r. w formie ustnej prośby o przywrócenie terminu i podania przyczyn niezachowania terminu. Na podstawie powyższych zarzutów wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia organu II instancji oraz postanowienia organu I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył co następuje: W pierwszej kolejności należy wskazać, że sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: p.p.s.a.). W związku z tym, że przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie było postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym Sąd nie uwzględnił wniosku skarżących o przeprowadzenie rozprawy. Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji, orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga w niniejszej sprawie nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżone postanowienia zostały wydane bez naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Organy orzekające w niniejszej sprawie nie naruszyły także przepisów prawa materialnego. Postawą wydania zaskarżonych postanowień o odmowie przywrócenia terminu były przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, w szczególności art. 58 § 2 k.p.a. Stosownie do regulacji kodeksowej – art. 58 § 1 w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. § 2 prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. § 3 przywrócenie terminu do złożenia prośby przewidzianej w § 2 jest niedopuszczalne. Zdaniem tut. Sądu prawidłowo organy obu instancji uznały, że skarżący nie złożył wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych w terminie 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Właściwie uznano, że dniem, w którym ustała przyczyna uchybienia terminu był dzień 22 stycznia 2024 r., czyli doręczenie skarżącemu zawiadomienia o pozostawieniu jego wniosku bez rozpoznania. Wniosek o przywrócenie terminu został zaś złożony w dniu 2 lutego 2024 r. Zdaniem Sądu trudno jest uznać, że pismo skarżącego z dni 29 stycznia 2024 r. stanowi wniosek o przywrócenie terminu. Brak jest również jakichkolwiek dowodów, aby skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu w formie ustnej w dniu 29 stycznia 2024 r., co podnosił pełnomocnik skarżącego. Dlatego też, wobec złożenia wniosku o przywrócenie terminu z uchybieniem terminu, określonego w art. 58 § 2 k.p.a. (który ma charakter nieprzywracalny), prawidłowo odmówiono przywrócenia terminu do dokonania przez skarżącego czynności procesowej w postaci uzupełnienia braków formalnych podania. Na marginesie Sąd zauważa, że ewentualna ocena legalności dokonania pozostawienia podania bez rozpoznania przez organ administracji publicznej powinna nastąpić na podstawie skargi na bezczynność określonej w art. 3 § 2 pkt 9 p.p.s.a., którą można wnieść zgodnie z art. 53 § 2b p.p.s.a. w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Uznając za legalną odmowę przywrócenia terminu Sąd nie przesądził kwestii legalności samej czynności materialno-technicznej – pisma z dnia 18 stycznia 2024 r. Wójta Gminy Puchaczów, zawiadamiającego o pozostawieniu podania z dnia 11 grudnia 2023 r. o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego bez rozpatrzenia. Należy przy tym zauważyć, że skarżący był wezwany do złożenia harmonogramu opieki nad niepełnosprawną matką, który to harmonogram nie stanowi formalnej części podania o przyznanie tego świadczenia. Ustawa o świadczeniach rodzinnych oraz kodeks postępowania administracyjnego nie przewidują, aby ten harmonogram stanowił element formalny wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Problem zakresu opieki sprawowanej przez skarżącego nad matką należy do zagadnień związanych z ustaleniem stanu faktycznego sprawy o prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, który następnie stanowi podstawę do merytorycznej oceny wniosku o świadczenie. Samo zagadnienie oceny zasadności pozostawienia podania bez rozpoznania przez organ znajduje się jednak poza zakresem orzekania w niniejszej sprawie. Nie dopatrując się naruszenia przepisów postępowania wskazanych w skardze, w tym zasad ogólnych kodeksu postępowania administracyjnego, odnoszących się do obowiązków informacyjnych organów administracji oraz zasady zaufania do organów publicznych, mając na uwadze zaprezentowaną powyżej argumentację, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.