II SA/Lu 391/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Grzegorz Grymuza po rozpoznaniu w dniu 27 listopada 2019 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. K. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia [...] października 2011 r. w sprawie ze skargi J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2011 r., nr [...] w przedmiocie ochrony zwierząt p o s t a n a w i a odrzucić skargę o wznowienie postępowania. W dniu 8 lipca 2019 r. wpłynęła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skarga J. K. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 6 października 2011 r. w sprawie ze skargi J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2011 r., nr [...] w przedmiocie ochrony zwierząt (skargę nadano w urzędzie pocztowym w dniu 1 lipca 2019 r.). W postępowaniu, którego dotyczy skarga skarżący korzystał z pomocy pełnomocnika w osobie adwokata ustanowionego w ramach prawa pomocy, przy czym zgodnie z art. 244 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm. - dalej "p.p.s.a.") ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego w ramach prawa pomocy jest równoznaczne z udzieleniem pełnomocnictwa. Mając na uwadze dyspozycję art. 39 pkt 1 p.p.s.a. uznać należy zatem, że przyznane skarżącemu prawo pomocy obejmowało tak postępowanie główne do czasu prawomocnego rozpoznania sprawy, jak i zainicjowane obecnie postępowanie ze skargi o wznowienie postępowania (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 grudnia 2013 r., II OZ 1150/13, Centralna Baza Orzeczeń i Informacji o Sprawach). W związku z powyższym zarządzeniem z dnia 21 października 2019 r. wezwano pełnomocnika skarżącego do usunięcia w terminie siedmiu dni braków formalnych złożonej przez skarżącego skargi o wznowienie ww. postępowania sądowego poprzez wskazanie ustawowej postawy wznowienia i jej uzasadnienie, wskazanie okoliczności stwierdzających zachowanie terminu do wniesienia skargi oraz wskazanie, czy skarżący żąda uchylenia, czy zmiany zaskarżonego orzeczenia – pod rygorem odrzucenia skargi o wznowienie. W terminie otwartym do wykonania wezwania, pełnomocnik skarżącego złożył opinię o braku podstaw do wznowienia postępowania. W złożonym piśmie wyjaśnił, że w jego ocenie brak jest ustawowych przesłanek do domagania się wznowienia postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu. Wznowienie postępowania jest nadzwyczajnym środkiem prawnym, który może być zastosowany wyłącznie z powodów ściśle określonych w ustawie. Zgodnie z art. 270 p.p.s.a. w przypadkach przewidzianych w dziale VII tej ustawy można żądać wznowienia postępowania, które zostało zakończone prawomocnym orzeczeniem. Jednak badanie merytorycznej zasadności skargi o wznowienie postępowania poprzedza sprawdzenie jej wymagań formalnych, gdyż zgodnie z art. 280 § 1 p.p.s.a. sąd bada na posiedzeniu niejawnym, czy skarga jest wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. W braku jednego z tych wymagań sąd skargę o wznowienie odrzuci, w przeciwnym razie wyznaczy rozprawę. Badanie, o którym mowa w art. 280 p.p.s.a., nie jest badaniem zasadności skargi o wznowienie. Celem bowiem tego badania jest stwierdzenie, czy spełnione zostały warunki, które umożliwiają rozpatrzenie samej skargi o wznowienie postępowania. (por. Andrzej Kabat, Komentarz do art. 280 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Stosownie do art. 278 p.p.s.a. po upływie lat pięciu od uprawomocnienia się orzeczenia nie można żądać wznowienia, z wyjątkiem przypadku, gdy strona była pozbawiona możności działania lub nie była należycie reprezentowana. Wskazany w art. 278 termin jest terminem materialnym, a zatem nie podlega przywróceniu i biegnie niezależnie od terminów wniesienia skargi o wznowienie postępowania przewidzianych w art. 272 § 2 p.p.s.a. i art. 277 p.p.s.a. (A. Kabat (w:) B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, komentarz LEX 2013). Mając na uwadze, że termin pięcioletni nie obowiązuje jedynie wówczas, gdy strona była pozbawiona możności działania lub nie miała należytej reprezentacji, stwierdzić należy, że takie okoliczności w niniejszej sprawie nie zachodziły. Jak wynika bowiem z akt sprawy o sygn. akt II SA/Lu 402/11 wyrok został ogłoszony w dniu 6 października 2011r., a następnie postanowieniem Referendarza sądowego z dnia 22 listopada 2011 r. w ramach przyznanej skarżącemu pomocy prawnej w zakresie całkowitym – został wyznaczony pełnomocnik z urzędu, który w dalszej kolejności złożył opinię o braku podstaw do sporządzenia skargi kasacyjnej (k. 78 akt sądowych sprawy o sygn. akt II SA/Lu 402/11). Nie złożono skargi kasacyjnej od wyroku, w wyniku czego stwierdzono prawomocność od dnia 22 grudnia 2011 r. Nie można zatem przyjąć, że skarżący nie był należycie reprezentowany lub pozbawiony możności działania, skoro wspomniane wyżej postanowienie o przyznaniu pomocy prawnej zwalniało go również z kosztów sądowych. A zatem powołany w art. 278 p.p.s.a. termin pięciu lat od uprawomocnienia się orzeczenia upłynął w dniu 22 grudnia 2016 r. Natomiast skargę o wznowienie zakończonego postępowania sądowego wniesiono 1 lipca 2019 r. (nadano ją w tym dniu w urzędzie pocztowym), czyli ponad 2 lata po upływie terminu wyznaczonego w art. 278 p.p.s.a. Sąd wyjaśnia, że instytucja wznowienia postępowania pozwala na podważenie orzeczenia mającego rangę prawomocności, dlatego też przyczyny usprawiedliwiające jej zastosowanie muszą mieć charakter wyjątkowy oraz odpowiednio dużą wagę. Skarga o wznowienie postępowania jest dopuszczalna w określonych przez prawo procesowe terminach i ze względu na to, że służy wyłącznie od prawomocnego orzeczenia, tych unormowań nie można w żadnej mierze interpretować w sposób rozszerzający. Termin określony w art. 278 p.p.s.a. ma charakter bezwzględny i rozpoczyna bieg w chwili uprawomocnienia się orzeczenia, przeciwko któremu skierowana jest skarga o wznowienie postępowania. Zasadniczą funkcją terminu oznaczonego w art. 278 p.p.s.a. jest ustanowienie bezwzględnej granicy czasowej, po upływie której skarga o wznowienie nie może być skutecznie wniesiona. Jego brak z uwagi na sposób określenia terminu początkowego skutkowałby tym, że stan niepewności, co do możliwości podważenia prawomocnego orzeczenia mógłby trwać ad infinitum (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 czerwca 2014r. sygn. akt II FSK 1093/14, Centralna Baza Orzeczeń i Informacji o Sprawach). Wskazać należy także na zapewnienie pewności obrotu prawnego, któremu mają służyć przepisy proceduralne. Chodzi bowiem o zagwarantowanie wszystkim podmiotom stosunków prawnych niezbędnej stabilizacji. Zasada ograniczonej w czasie kontroli, w trybie nadzwyczajnym orzeczenia sądu administracyjnego, cieszącego się walorem prawomocności z uwagi na postanowienia art. 170 p.p.s.a., służy ochronie ogólnego porządku prawnego i chroni przed wielokrotnym rozstrzyganiem tych samych spraw (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 lipca 2014r. sygn. akt II FSK 1864/14, Centralna Baza Orzeczeń i Informacji o Sprawach). Mając zatem na względzie powyższe uznać należy, że skarga o wznowienie postępowania w niniejszej sprawie wniesiona została z uchybieniem terminu, o jakim mowa w art. 278 p.p.s.a., liczonym od uprawomocnienia się orzeczenia objętego skargą, tj. od dnia 22 grudnia 2011 r., co uzasadniało jej odrzucenie w powiązaniu z art. 280 § 1 p.p.s.a. Z uwagi na zaistnienie negatywnej przesłanki – złożenia skargi po terminie do jej wniesienia – Sąd odstąpił od badania ustawowych podstaw wznowienia..