II SA/Lu 392/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Sidor, Sędziowie Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec (sprawozdawca), Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz, Protokolant Referent Paulina Nagajek, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 5 listopada 2013 r. sprawy ze skargi T. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie specjalnego zasiłku celowego I. oddala skargę; II. przyznaje adwokat A. S. od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie) kwotę 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, w tym 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) należnego podatku od towarów i usług. Decyzją z dnia ...wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ( tekst jednolity Dz. U. z 2013, poz.267 – dalej k.p.a.) w zw. z art.41 pkt 1 1, art. 8 ust.1 pkt 1, ust. 3 i ust. 4, art. 2 ust 1, art. 3 ust.3 i ust.4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jednolity Dz. U. z 2013r. poz.182 – dalej jako "ustawa") Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpoznaniu odwołania T. W. utrzymało w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Wójta Gminy przez Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia ...w przedmiocie udzielenia T. W. pomocy w postaci specjalnego zasiłku celowego w formie niepieniężnej na kwotę 300 zł, z przeznaczeniem na zakup opału, stwierdzenia, że świadczenie może być zrealizowane w dowolnym składzie opału do dnia 28 lutego 2013r. i stwierdzenia, że decyzji nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności. Organy administracyjne obu instancji ustaliły, że sytuacja materialna T. W. uzasadnia przyznanie jej pomocy społecznej w takiej formie. Skarżąca prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, zajmując pokój i pomieszczenie gospodarcze ogrzewane piecem centralnego ogrzewania. W tym samym budynku zamieszkuje mąż, z którym jest w separacji, orzeczonej wyrokiem sądu. Prowadzi on oddzielne gospodarstwo domowe, zajmując kuchnię i pokój. Skarżąca utrzymuje się z emerytury wynoszącej 691,25 zł miesięcznie . Według udzielonych przez T. W. informacji ponosi ona wydatki mieszkaniowe tj. za energię elektryczną opłaca 60 ( w piśmie z dnia 22.01.2013r. zaznaczyła, że wydatki na energię elektryczną w całości pokrywa mąż) zł, wywóz nieczystości - 30 zł, leki i środki higieniczne - 200 zł, rachunek telefoniczny - 63 zł, koszty skarg, odwołań . - 100 zł. Ponieważ dochód T. W. przekracza kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej tj. aktualnie kwotę 542 zł, możliwe jest przyznanie pomocy, o ile organ uzna, że zachodzi w sprawie sytuacja szczególna. Organ pomocy społecznej uznał, iż w niniejszej sprawie zachodzi powyższa okoliczność i biorąc pod uwagę przewlekłe schorzenia wnioskodawczyni oraz sytuację materialną i jej potrzeby, przyznał specjalny zasiłek celowy w wysokości 300 zł. Kolegium podzieliło stanowisko organu w przedmiocie formy i wysokości przyznanej pomocy i uznało, że pomoc w wysokości 300 zł jest pomocą adekwatną do sytuacji odwołującej, Poza tym organy wyjaśniły, że udzielona pomoc jest adekwatna do możliwości finansowych Ośrodka, a przy jej ustalaniu miały na względzie nie tylko sytuację materialną i potrzeby wnioskodawczyni, ale również sytuację życiową innych osób i rodzin z terenu działania Ośrodka zwracających się o podobną pomoc. Organ wziął pod uwagę również okoliczność, iż T. W. stale korzysta z pomocy Ośrodka, co wynika ze znajdującego się w aktach administracyjnych zaświadczenia o specjalnych zasiłkach celowych w latach 2006-2012. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego T. W. wskazała art.24 par.1 k.p.a. w stosunku do pracowników Ośrodka Pomocy Społecznej oraz członków Samorządowego Kolegium Odwoławczego. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Ponadto podniosło, że w sprawie niniejszej brak było podstaw do wyłączenia wymienionych w skardze pracownic socjalnych i w związku z tym postanowieniem z dnia 4 stycznia 2013r. organ pierwszej instancji odmówił ich wyłączenia. Co do zarzutu niewyłączenia członków Kolegium to skarżąca nie wskazała ich, zaś postanowieniem z dnia ....Prezes Kolegium odmówił wyłączenia: K. A., E. C. – S., Z. C. i W. T. Na rozprawie w dniu 5 listopada 2013r. pełnomocnik skarżącej ustanowiony w ramach prawa pomocy popierał skargę, wnosząc także o zasądzenie kosztów zastępstwa prawnego i składając stosowne oświadczenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. , poz. 270 ze zm., dalej jako p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Postępowanie w przedmiotowej sprawie zapoczątkowane zostało wnioskiem skarżącej z dnia 3 stycznia 2013 r. o przyznanie świadczenia pieniężnego na zakup opału. Wydanie decyzji poprzedzone zostało przeprowadzeniem wywiadu środowiskowego , z tym że organ z uwagi na uniemożliwienie wejścia na teren posesji skarżącej w dniach 4,11 i 25 stycznia 2013r. przez Z. W., wykorzystał dane zawarte w wywiadzie środowiskowym przeprowadzonym w dniu 20 grudnia 2012r. Tym samym wyczerpany został obowiązek wynikający z postanowień art. 106 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej. Zasady przyznawania świadczeń z pomocy społecznej określają przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej ( tekst jednolity Dz. U. z 2013r. poz.182). Cele pomocy społecznej określone zostały w art. 2 i art. 3 ustawy jako wspieranie osób i rodzin w ich wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i przezwyciężenia trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości, a także umożliwianie im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka. Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy (art.3 ust.3 ustawy). W myśl art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy w zw. z § 1 pkt 1 lit. "a" rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2012r. poz.823), prawo do tego zasiłku przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 542 zł, co stanowi "kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej". Z ustaleń organu administracji wynika, że skarżąca, będąc osobą samotnie gospodarującą, uzyskuje dochód w wysokości 691,25 zł z tytułu otrzymywanej emerytury, wobec czego przekracza kryterium dochodowe wskazane w art. 8 ust. 1 pkt 1 cyt. ustawy. Organ I instancji biorąc powyższe pod uwagę skorzystał z możliwości przyznania żądanego świadczenia odwołując się do treści art. 41 pkt 1 ustawy. Przepis ten stanowi, że w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi. Przyznawanie świadczeń na specjalnych zasadach ma charakter wyjątkowy, ponieważ beneficjenci nie muszą spełniać ogólnych kryteriów otrzymania pomocy, nie wymaga się bowiem, aby ich dochód nie przekroczył limitów wskazanych w przepisie art. 8 ustawy. Odstępstwo od konieczności spełnienia kryterium dochodowego powoduje, że przyznanie pomocy takim osobom i rodzinom, w sytuacji ograniczonych środków finansowych i dużej liczby uprawnionych oraz osób oczekujących na wsparcie, wymaga zaistnienia wyjątkowych okoliczności. Organ pomocy społecznej jest więc zobowiązany do badania sytuacji życiowej osoby ubiegającej się o pomoc pod kątem wystąpienia "przypadku szczególnie uzasadnionego". Odnosząc powyższe do rozpoznawanej sprawy zauważyć należy, że organy administracji publicznej dokonały szczegółowej analizy zebranej dokumentacji, w tym budżetu domowego skarżącej wyszczególniając w uzasadnieniu decyzji miesięczne wydatki, dalej wzięły pod uwagę jej stan zdrowia (przewlekłą chorobę, orzeczenie o stopniu niepełnosprawności) i działając w ramach uznania administracyjnego, stwierdziły, że sytuacja w jakiej znalazła się T. W. stanowi "szczególny przypadek", o jakim mowa w art. 41 pkt 1 ustawy. Sąd w pełni akceptuje pogląd wyrażony w wyroku NSA z dnia 19 stycznia 2006 r., sygn. akt I OSK 777/05, opubl. LEX nr 194414, że obowiązkiem organu załatwiającego sprawę w oparciu o uznanie administracyjne jest załatwienie sprawy zgodnie z żądaniem obywatela, o ile interes społeczny nie stoi temu na przeszkodzie, ani nie przekracza to możliwości organu wynikających z przyznanych mu uprawnień i środków. Nie zawsze też świadczenie przyznane zostanie w wysokości zgodnej z oczekiwaniami osoby ubiegającej się o nie. Jak wynika z odwołania T. W. od decyzji organu pierwszej instancji jest ona zainteresowana wyłącznie formą pieniężną zasiłku. Podnosi, że za przyznany zasiłek zamierza kupić nie tylko węgiel, ale też drewno na opał. Oceniając działanie organów należy mieć na uwadze również to, że od dłuższego już czasu skarżąca jest objęta przez Ośrodek także innymi formami wsparcia. Na przykład otrzymywała zasiłek celowy w wysokości 200 zł miesięcznie w różnych okresach czasu z przeznaczeniem na zakup żywności w ramach rządowego programu "Pomoc państwa w zakresie dożywiania". Korzystała też z usług opiekuńczych oraz zasiłku okresowego. Przyznanie zasiłku celowego z pomocy społecznej nie jest prawnym obowiązkiem organów administracji i nie rodzi dla strony roszczenia o przyznanie świadczenia, a dla ośrodka pomocy społecznej obowiązku jego przyznania. Nie każdy potrzebujący może w każdym czasie oczekiwać spełnienia wszystkich żądań, ze względu na ograniczone środki, jakimi dysponuje ośrodek pomocy społecznej. Organy pomocy społecznej muszą mieć bowiem na uwadze również potrzeby innych osób korzystających z pomocy ośrodka. Skoro zatem skarżącej przyznano zasiłek w formie możliwości zakupu opału za kwotę 300zł w dowolnym składzie węgla, to środki na zakup drewna powinna ona wygospodarować we własnym zakresie. W ocenie Sądu organy orzekające wskazały w uzasadnieniu decyzji jakie są możliwości organu pomocy społecznej w zakresie udzielania świadczeń z pomocy społecznej, jak również wnikliwie wyjaśniły przyczyny przyznania wnioskowanej pomocy w formie i kwocie wskazanej w decyzji. Za bezzasadny Sąd uznał zarzut naruszenia art.24 par.1 pkt 5 i par. 3 k.p.a. poprzez niewyłączenie pracowników socjalnych wskazanych w skardze. W niniejszej sprawie nie wystąpiły przesłanki wymienione w tym przepisie, w związku z czym organ pierwszej instancji postanowieniem z dnia 4 stycznia 2013r. odmówił wyłączenia tych pracowników. Taka sama sytuacja miała miejsce w stosunku do członków Kolegium (których nazwisk skarżąca nie wymieniła w skardze).Jednakże z uwagi na wniosek o wyłączenie K. A., E. C. – S., Z. C. i W. T. postanowieniem z dnia ... Prezes Samorządowego Kolegium Odwoławczego odmówił ich wyłączenia. Z tych względów Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz.270) oddalił skargę O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 250 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z § 18 ust. 1 pkt 1 lit.c, § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163 poz. 1348 ze zm.).