II SA/Lu 392/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc - Malec, Sędziowie Asesor sądowy Jerzy Parchomiuk, Sędzia WSA Iwona Tchórzewska (sprawozdawca), Protokolant Starszy asystent sędziego Łucja Krasińska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 27 września 2018 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie zasiłku pielęgnacyjnego I. oddala skargę; II. przyznaje [...] K. P. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie tytułem wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną z urzędu kwotę 295, 20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy), w tym 55, 20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) należnego podatku od towarów i usług. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] marca 2018 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania M. K., Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję wydaną w dniu [...] stycznia 2018 r. przez działającego z upoważnienia Wójta Gminy P. Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w P., uchylającą decyzję tego organu z dnia [...] grudnia 2012 r. przyznającą skarżącemu zasiłek pielęgnacyjny od dnia [...] grudnia 2012 r. bezterminowo. W uzasadnieniu decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że na podstawie decyzji nr [...] z dnia [...] grudnia 2012 r. M. K. nabył uprawnienie do zasiłku pielęgnacyjnego od dnia [...] grudnia 2012 r. bezterminowo. W dniu [...] grudnia 2017 r. do organu pierwszej instancji wpłynęła informacja z Zakładu Karnego w O. L., zgodnie z którą M. K. przebywa w zakładzie karnym od dnia [...] września 2017 r., a przewidywany termin zakończenia kary pozbawienia wolności przypada na dzień [...] grudnia 2019 r. Dodatkowo w piśmie z dnia [...] grudnia 2017 r. Dyrektor Zakładu Karnego wyjaśnił, że przebywając z zakładzie karnym M. K. ma zapewnione nieodpłatne pełne utrzymanie. W związku z tym organ pierwszej instancji decyzją z dnia [...] stycznia 2018 r. uchylił decyzję przyznającą zasiłek pielęgnacyjny. Jak wskazano w decyzji organu pierwszej instancji, prawo do zasiłku nie przysługuje od dnia [...] października 2017 r. Mając na względzie ustalone okoliczności stanu faktycznego sprawy Kolegium stwierdziło, że decyzja organu pierwszej instancji znajduje umocowanie w obowiązujących przepisach prawa. Kolegium podniosło, że w świetle art. 16 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych umieszczenie osoby w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie, a taką wobec treści art. 3 pkt 7 ustawy o świadczeniach rodzinnych jest niewątpliwie zakład karny, stanowi negatywną, bezwzględną przesłanką wykluczającą prawo do zasiłku pielęgnacyjnego. W związku z tym i na podstawie art. 32 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych organ zobowiązany był do uchylenia decyzji ustalającej prawo do zasiłku pielęgnacyjnego. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie M. K. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2018 r., kwestionując przyjętą za jej podstawę okoliczność zapewnienia w zakładzie karnym całodobowego utrzymania i podkreślając, że nie ma takiego utrzymania w nocy. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr z 2016 r., poz. 1066 z późn. zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, powoływanej dalej jako "p.p.s.a.") polegają na kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości wykładni i zastosowania norm prawa materialnego. Daje temu wyraz przepis art. 145 p.p.s.a., który w § 1 stanowi między innymi, że sąd administracyjny uwzględniając skargę uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, albo też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Jednocześnie art. 134 § 1 p.p.s.a. stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Po przeprowadzeniu według wskazanych reguł kontroli zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że skarga jest niezasadna, gdyż przy wydaniu zaskarżonej decyzji nie doszło do opisanych w powołanych przepisach naruszeń prawa. Stan faktyczny sprawy został ustalony w niewadliwie przeprowadzonym postępowaniu administracyjnym w oparciu o należycie zebrany i rozpatrzony materiał dowodowy, wystarczający do podjęcia zaskarżonego rozstrzygnięcia. Bezsporne jest, że decyzją z dnia [...] grudnia 2012 r. został przyznany skarżącemu od dnia [...] grudnia 2012 r. bezterminowo zasiłek pielęgnacyjny w kwocie [...]zł miesięcznie. Poza sporem pozostaje również okoliczność osadzenia skarżącego w zakładzie karnym od dnia [...] września 2017 r. Stosownie zaś do art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 1952 z późn. zm.) organ właściwy oraz marszałek województwa mogą bez zgody strony zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń rodzinnych, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, członek rodziny nabył prawo do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, osoba nienależnie pobrała świadczenie rodzinne lub wystąpiły inne okoliczności mające wpływ na prawo do świadczeń. Powołany przepis wskazuje na sytuacje, które umożliwiają zmianę lub uchylenie decyzji ostatecznej, na podstawie której strona nabyła prawo do świadczenia rodzinnego. Zastosowanie tego przepisu nie jest uzależnione od okresu, na jaki przyznano świadczenie rodzinne, tak więc weryfikacja uprawnień może nastąpić zarówno w stosunku do decyzji ostatecznej przyznającej świadczenie na czas określony, jak i na czas nieokreślony. Jednym ze świadczeń rodzinnych wymienionych w ustawie o świadczeniach rodzinnych jest zasiłek pielęgnacyjny, który przyznaje się w celu częściowego pokrycia wydatków wynikających z konieczności zapewnienia opieki i pomocy innej osoby w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji (art. 16 ust. 1 ustawy). W związku z tym decyzja przyznająca zasiłek pielęgnacyjny bezterminowo może również zostać uchylona lub zmieniona w trybie art. 32 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, w przypadku zaistnienia przewidzianych w tym przepisie okoliczności. Sytuacją uprawniającą właściwy organ do uchylenia uprzednio wydanej ostatecznej decyzji w przedmiocie zasiłku pielęgnacyjnego, jako jednego ze świadczeń rodzinnych, jest okoliczność umieszczenia beneficjenta świadczenia w zakładzie karnym. Zgodnie bowiem z art. 16 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje osobie umieszczonej w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie. Jednocześnie podkreślić należy, że ustawodawca w art. 3 pkt 7 ustawy wyjaśnił, co należy rozumieć pod pojęciem "instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie" przewidując, że oznacza to dom pomocy społecznej, placówkę opiekuńczo-wychowawczą, młodzieżowy ośrodek wychowawczy, schronisko dla nieletnich, zakład poprawczy, areszt śledczy, zakład karny, zakład opiekuńczo-leczniczy, zakład pielęgnacyjno-opiekuńczy, szkołę wojskową lub inną szkołę, jeżeli instytucje te zapewniają nieodpłatne pełne utrzymanie. Uzasadnieniem takiej regulacji w odniesieniu do pobytu w zakładzie karnym, analogicznie do regulacji zawartej w art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 200 4r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2018r., poz. 1508), jest fakt pozostawania osadzonych na utrzymaniu państwa i zapewniania im niezbędnych do życia warunków i opieki medycznej, w związku z czym osoby te nie muszą samodzielnie zaspokajać potrzeb bytowych i zabiegać o pomoc lekarską, konieczną w związku z niepełnosprawnością. Osadzony może natomiast - na podstawie odrębnych przepisów - ubiegać się o przeniesienie do właściwego dla niego systemu odbywania kary, zapewniającego specjalistyczną opiekę. Nie ma jednak przesłanek udzielania mu dodatkowego wsparcia w ramach pomocy społecznej czy ustawy o świadczeniach rodzinnych. (por. I. Sierpowska, Ustawa o pomocy społecznej. Komentarz, ABC a Wolters Kluwer business, 2007, s. 80) Jak prawidłowo ustaliły organy na podstawie informacji udzielonej przez dyrektora właściwego zakładu karnego, M. K. przebywając w zakładzie karnym ma zapewnione nieodpłatne pełne utrzymanie. W konsekwencji w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji zasadnie stwierdzono, że umieszczenie skarżącego w zakładzie karnym stanowi przesłankę wykluczającą prawo do zasiłku pielęgnacyjnego. Wymaga podkreślenia, że przepis art. 16 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych ma charakter obligatoryjny, niezależny od stanu zdrowia osadzonego ani od jego szczególnej sytuacji życiowej. Umieszczenie osoby w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie, a taką jest niewątpliwie zakład karny, jest okolicznością, której wystąpienie obliguje organ do odmowy prawa do zasiłku, a w przypadku jego pobierania do uchylenia tego prawa, niezależnie od tego, że dana osoba spełnia pozostałe określone ustawą kryteria do otrzymywania tego świadczenia. W konsekwencji, w świetle powołanych przepisów oraz okoliczności wynikających z materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie nie ma podstaw do stwierdzenia wadliwości zaskarżonej decyzji, która pozostaje w zgodzie z przytoczonymi przepisami prawa. Z tych wszystkich względów i na podstawie art. 151 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę. Orzeczenie z punktu II wyroku uzasadniają przepisy art. 250 § 1 p.p.s.a. w związku z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c w zw. z § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2016 r. poz. 1714 z poźn. zm.).