II SA/Lu 397/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący – sędzia WSA Jacek Czaja po rozpoznaniu w dniu 27 grudnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. B. na decyzję [...], w przedmiocie świadczeń z funduszu alimentacyjnego - w zakresie sprzeciwu T. S. od postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy postanawia utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. Wnioskodawca postępowania T. S. (dalej: wnioskodawca) we wniosku o przyznanie prawa pomocy, złożonym – na urzędowym formularzu – zwrócił się o przyznanie w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie w całości od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. Postanowieniem z dnia 29 listopada 2017 r. starszy referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie odmówił przyznania wnioskodawcy prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego (pkt I) oraz umorzy postępowanie w zakresie dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych (pkt II). Odpis tego postanowienia doręczono wnioskodawcy w dniu 11 grudnia 2017 r. W dniu 18 grudnia 2017 r. wniósł on sprzeciw od tego postanowienia, wnosząc o ustanowienie na jego rzecz radcy prawnego. Wnioskodawca zarzucił, że orzeczenie to jest bardzo krzywdzące, gdyż referendarz nie uwzględnił wszystkich ponoszonych przez niego wydatków, zaś wskazane w uzasadnieniu postanowienia majątek wnioskodawcy w istocie do niego nie należy. Wyjaśnił, że operacje bankowe dokonywane przez niego przy użyciu karty kredytowej, w tym zakupy dokonywane za granicą, w tym w Stanach Zjednoczonych oraz w Chinach, były wyłącznie podykotowane chęcią minimalizacji kosztów i w żadnym razie nie świadczą o jego dobrej kondycji finansowej. Przeciwnie, jak wskazał wnioskodawca, zmuszony jest on korzystać stale od kilkunastu lat z debetu, gdyż nie posiada żadnych środków finansowych. Korzystanie zaś z tego instrumentu płatniczego wiąże się dla wnioskodawcy z dodatkowymi kosztami, które zmuszony jest on ponosić stale. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Sprzeciw nie jest zasadny. Zgodnie z art. 260 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.; dalej: P.p.s.a.), rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8 P.p.s.a., w tym postanowienia w przedmiocie prawa pomocy, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Zgodnie z art. 246 § 1 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), zaś w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). W pierwszej kolejności podkreślenia wymaga, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada, zgodnie z którą strona ponosi koszty postępowania związane z jej udziałem w postępowaniu. To oznacza, że instytucja przyznania prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób, które wykażą, że znajdują się w trudnej sytuacji materialnej. Do osób tych można zaliczyć osoby rzeczywiście ubogie, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia, bądź środki te są tak bardzo ograniczone, że zaspokajają jedynie podstawowe potrzeby życiowe tych osób. Ma to istotne znaczenie zwłaszcza w sytuacji, gdy strona – tak, jak ma to miejsce w rozpoznawanej sprawie – jest zwolniona, jak wynika z art. 239 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a., od obowiązku ponoszenia wszelkich kosztów sądowych, a domaga się ustanowienia na jej rzecz profesjonalnego pełnomocnika z urzędu. W razie bowiem uwzględnienia tego żądania całość kosztów udziału strony w procesie sądowym ponoszona byłaby ze środków publicznych. Wskazać trzeba, że jak wynika z oświadczenia skarżącego, zawartego w formularzu wniosku, prowadzi on jednoosobowe gospodarstwo domowe, nie uzyskuje żadnych dochodów i nie posiada żadnego majątku nieruchomego, jest współwłaścicielem samochodu osobowego o wartości około 11 000 zł. Jednocześnie wskazał, że miesięcznie ponosi koszty utrzymania mieszkania i samochodu wynoszą co najmniej 1 000 zł, płaci także alimenty w kwocie 975 zł. Ponadto oświadczył, że poniósł koszty leczenia na kwotę 40 000 zł, wskazał również, że posiada zadłużenie u rodziny na kwotę ponad 100 000 zł. Wezwany do złożenia dodatkowych dokumentów i oświadczeń, wnioskodawca nadesłał pismo z 20 listopada 2017 r. oraz część dokumentów źródłowych do złożenia których został wezwany. W piśmie z 20 listopada 2017 r. wnioskodawca podał, że posiada mieszkanie o pow. 48 m2, położone przy ul. Chopina 3/21 w Lublinie, natomiast mieszka w lokalu należącym do jego rodziny i osób niespokrewnionych, położonym przy ul. Chopina 3/4 w Lublinie o pow. 170 m2, w którym zajmuje powierzchnię ok. 96 m2. Wskazał również, że nie posiada konta bankowego, a jedynie kartę kredytową, z której przesłał wydruki historii operacji za okres od 7 maja do 6 listopada 2017 r. Nadesłał również zaświadczenie urzędu pracy z 17 listopada 2017 r. potwierdzające, że jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku od 28 października 2016 r. oraz faktury potwierdzające koszty leczenia w prywatnym ośrodku medycznym. Wnioskodawca nie nadesłał natomiast umów pożyczek od rodziny na kwotę 100 000 zł twierdząc, że w rodzinie nie jest prowadzona ewidencja tego typu zobowiązań oraz że jest to dług "honorowy", który spłaci, gdy będzie w stanie to uczynić. Wnioskodawca nie złożył również dokumentów potwierdzających ponoszenie stałych kosztów jego utrzymania koniecznego. Zdaniem Sądu, prawidłowe jest stanowisko referendarza, że przedstawione okoliczności dotyczące sytuacji materialnej wnioskodawcy nie pozwalają na uznanie, że wykazał on spełnienie przesłanek z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Nie budzi wątpliwości, że skarżący ma zabezpieczone warunki mieszkaniowe, albowiem zamieszkuje on w lokalu o pow. 170 m2, z czego zajmuje 96 m2, a ponadto posiada inny lokal mieszkalny o pow. 48 m2, choć – jak twierdzi – znajduje się on w złym stanie technicznym. Istotne jest przy tym, że wnioskodawca, mimo że jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku i nie uzyskuje żadnych dochodów, to comiesięcznie ponosi koszty utrzymania mieszkania i auta (min. 1 000 zł) oraz płaci alimenty (975 zł). W żaden sposób nie uprawdopodobnił on przy tym, że wszystkie koszty związane z jego utrzymaniem i innymi zobowiązaniami (wyżywienie, koszty opłat mieszkaniowych, alimenty itp.) pokrywa z pożyczek od rodziny. Nie budzi zarazem wątpliwości Sądu, że na brak środków finansowych po stronie uczestnika nie wskazuje również posiadanie karty kredytowej. Niezależnie bowiem od wyjaśnień wnioskodawcy, z historii operacji finansowych rachunku tej karty wynika, że w okresie ostatnich sześciu miesięcy wielokrotnie dokonywał on różnorodnych płatności (przelewów, wpłat, obciążeń), w różnych walutach (PLN, EUR, USD). Nie można również pominąć, że uczestnik w ramach posiadanych środków finansowych korzystał z leczenia w prywatnych ośrodkach medycznych i jak wskazał w urzędowym formularzu, koszty leczenia w ostatnim roku wyniosły 40 000 zł. Oczywiste jest, że nie można wnioskodawcy odmówić prawa korzystania z płatnych usług leczniczych, jednakże mając na uwadze ponoszone przez niego na ten cel znaczne wydatki, za niewiarygodne uznać należy złożone przez niego oświadczenie o braku jakichkolwiek udokumentowanych dochodów. Oznacza to, że zarzuty zawarte w sprzeciwie były całkowicie bezzasadne. Z tych wszystkich względów Sąd orzekł, jak w postanowieniu.