II SA/Lu 4/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz, Sędziowie Asesor WSA Wojciech Kręcisz, Asesor WSA Bogusław Wiśniewski (sprawozdawca), Protokolant Starszy referent Beata Basak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 marca 2006 r. sprawy ze skargi S. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]. Nr [...] w przedmiocie zwrot zażalenia w sprawie wypłaty odszkodowania z tytułu ograniczenia możliwości korzystania z nieruchomości w związku z uchwaleniem miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. nakazuje ściągnąć od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie kwotę 100 ( sto ) złotych tytułem nieuiszczonego wpisu od którego skarżąca była zwolniona. W piśmie do Burmistrza z dnia 16 maja 2005 r. S. K. zwróciła się z prośbą o wyjaśnienie, na jakie cele w planie zagospodarowania przestrzennego przeznaczona jest jej działka położona we W. przy ulicy [...]. Po otrzymaniu odpowiedzi Burmistrza, że działka ta jest położona na obszarze przeznaczonym pod zabudowę jednorodzinną i międzypaństwowe przejście graniczne, S. K. zażądała wypłaty rekompensaty w kwocie 300 złotych miesięcznie z tytułu ograniczenia jej prawa własności. Traktując żądanie strony jako wniosek o odszkodowanie z tytułu ograniczenie możliwości korzystania z nieruchomości w związku z uchwaleniem miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Miasta W., Burmistrz wyjaśnił, że sprawa nie może zostać załatwiona, ponieważ w związku z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, należy ponowić procedurę planistyczną. Do czasu jej zakończenia nie można formalnie ustalić jego zasadności. W zażaleniu na powyższe pismo S. K. zarzuciła naruszenie formy i sposobu załatwienia sprawy, a nadto wniosła o wszczęcie postępowania na podstawie art.61 § 1 kpa z uwzględnieniem jej żądania. Po rozpoznaniu zażalenia Samorządowe Kolegium Odwoławcze zwróciło zażalenie. W uzasadnieniu postanowienia podano, że w sprawie mają zastosowanie przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym. Jak wynika z pisma Burmistrza Miasta w stosunku do obszaru działki strony istnieje konieczność ponowienia procedury planistycznej. Z tego względu organ będzie mógł rozpoznać sprawę w terminie późniejszym. Wykonanie obowiązku wynikającego z roszczeń, o które ubiega się strona winni nastąpić w ciągu 6 miesięcy od momentu złożenia wniosku, natomiast w przypadku opóźnienia w wypłacie należą się odsetki. Ponadto Kolegium stwierdziło, że spory w tych sprawach rozstrzygają sądy powszechne z uwagi na cywilnoprawny charakter tych roszczeń. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego S. K. zarzucając postanowieniu obrazę art.66 § 3 i art.61 § 1 kpa domagała się wszczęcia postępowania w sprawie. Wyjaśniła, że w jej rozumieniu pismo Burmistrza z dnia 12 września 2005 r. jest postanowieniem, tylko nieznanym ustawie. W związku z ograniczeniem jej interesu powinna zostać wezwana do udziału w " postępowaniu przy planie realizacji zagospodarowania jak i inwestycji". W odpowiedzi na skargę Kolegium podtrzymało swoje stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Stosownie do art.1 ustawy z dnia prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz.U Nr 153, poz.1269 ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami, a organami administracji rządowej. Zgodnie z § 2 powołanego przepisu, kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się więc do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Zakres kontroli sądu administracyjnego nie prowadzi w żadnej mierze do wniosku, że jest on uprawniony do wszczynania postępowań administracyjnych, jak domaga się skarżąca, czy też do podejmowania merytorycznych rozstrzygnięć w sprawach administracyjnych, które pozostają w wyłącznych kompetencjach organów administracji publicznej. Skarga jest natomiast zasadna , o ile zarzuca zaskarżonemu postanowieniu naruszenie prawa. Jeżeli w związku z uchwaleniem miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo jego zmiana korzystanie z nieruchomości lub jej części w dotychczasowy sposób lub zgodny z dotychczasowym przeznaczeniem stało się niemożliwe lub istotnie ograniczone, właściciel ( użytkownik wieczysty ) nieruchomości ma do gminy roszczenie o odszkodowanie lub wykup nieruchomości. Zarówno pod rządem ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym ( tekst.jedn. Dz.U z 1999 r. Nr 15 ze zmianami ) jak i ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym ( Dz.U Nr 80, poz.717 ze zmianami ) nie ma wątpliwości, że roszczenia ta mają charakter cywilnoprawny i realizowane są w drodze stosownej umowy, przy czym przeniesienie własności nieruchomości wymaga formy aktu notarialnego. Roszczenia o których mowa, stają się wymagalne z datą wejścia w życie planu, a termin ich przedawnienia oceniać należy na zasadach ogólnych wynikających z kodeksu cywilnego ( Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym Komentarz pod redakcją Zygmunta Niewiadomskiego Wyd. C.H.BECK Warszawa 2004 str.283 ). Cywilny charakter roszczeń z tytułu obniżenia wartości nieruchomości nie oznacza jednak, że Kolegium zasadnie zastosowało art.66 § 3 kpa jako podstawę zwrotu zażalenia. Podkreślić przede wszystkim należy, że przepis ten ma zastosowanie w sytuacji, gdy organ administracji publicznej, do którego wpłynęło podanie, nie jest właściwy w sprawie, a organ ten nie może ustalić organu właściwego, albo gdy w sprawie właściwy jest sąd powszechny. Oczywistym jest zatem, że przepis ten nie ma zastosowania do zażalenia, które jest środkiem zaskarżenia na postanowienie. Stosownie do art. 144 kpa do zażaleń mają odpowiednio zastosowanie przepisy dotyczące odwołań, te zaś nie przewidują możliwości zwrotu odwołania . Podstawy do wydania postanowienia w trybie art.66 § 3 kpa nie daje także cywilnoprawny charakter wspomnianych roszczeń. Przede wszystkim roszczenia te są realizowane przez gminę w drodze umowy, sąd powszechny rozstrzyga natomiast ewentualne spory jakie mogą powstać na tle wzajemnych rozliczeń pomiędzy właścicielem (użytkownikiem wieczystym), a gminą ( art.37 ust.10 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, art.36 ust.13 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym). Nie ma żadnej przesłanki, aby nakazywać właścicielowi (użytkownikowi wieczystemu) występować na drogę procesu sądowego, bez uprzedniego wyczerpania możliwości porozumienia się w drodze umowy. Istota zażalenia , jako środka zaskarżenia sprowadza się do przeniesienia na organ wyższego stopnia kompetencji do ponownego rozstrzygnięcia kwestii procesowej będącej przedmiotem rozstrzygnięcia w zaskarżonym postanowieniu. Bez wątpienia Burmistrz miasta nie wydawał w sprawie postanowienia, które podlegałoby zaskarżeniu w drodze zażalenia. Skierowane do skarżącej pismo z dnia 12 września 2005 r. nie stanowiło też zakończenia sprawy, jako , że w ogóle kwestia roszczeń z tytułu obniżenia wartości nieruchomości nie jest rozstrzygana w drodze decyzji, ale było jedynie wyjaśnieniem dotyczącym zgłoszonego przez nią roszczenia. Wobec braku przedmiotu zaskarżenia właściwym rozstrzygnięciem było stwierdzenie niedopuszczalności zażalenia , a nie jego zwrot ( por. wyrok NSA z dnia 7 lipca 1992 r. SA/Gd 746/92 OSP 1993/9/178 ). Z tych względów na podstawie art.145 § 1 pkt.1 lit.c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U Nr 153, poz.1270 ze zmianami ) zaskarżone postanowienie należało uchylić. O kosztach orzeczono na podstawie art.200 powołanej ustawy.