II SA/Lu 400/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Krystyna Sidor (spr.), Sędziowie Sędzia NSA - Grażyna Pawlos-Janusz, Asesor WSA - Bogusław Wiśniewski, Protokolant Asystent sędziego Łucja Krasińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 czerwca 2005 r. sprawy ze skargi I. N. na decyzję Wojewody z dnia [...]., Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę. Decyzją z dnia [...]., znak: [...] wydaną na podstawie art. 138§1pkt.1 kpa Wojewoda, po rozpoznaniu odwołania I. N. utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...]., znak: [...] w sprawie umorzenia postępowania dotyczącego zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. I. N. wnosiła o zwrot wywłaszczonej nieruchomości oznaczonej jako działki o numerach [...] i [...] o łącznej powierzchni 0,3873ha, położonej w przy ul. [...] Decyzją z dnia [...]., znak: [...]Wojewoda i jako organ I instancji umorzył postępowanie w części dotyczącej działki nr [...], stwierdzając, że działka ta znajduje się w użytkowaniu wieczystym osób trzecich i prawo to zostało ujawnione w księgach wieczystych (art.229 ustawy o gospodarce nieruchomościami). Natomiast organ odmówił zwrotu działki nr [...], która aktualnie wchodzi w skład działki nr [...], wyjaśniając, że działka wykorzystana została zgodnie z celem wywłaszczenia i stanowi ulicę[...]. W wyniku kontroli instancyjnej Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 11 kwietnia 2001r., sygn. akt I SA 2486/99 w pkt.1 uchylił decyzję powyższą decyzję Wojewody, jak również utrzymującą ją w mocy decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...], znak: [...] w części dotyczącej odmowy zwrotu nieruchomości oznaczonej wcześniej nr [...], stwierdzając, że oba organy nie udokumentowały należycie wykorzystania tej działki na cel wywłaszczenia. Rozpatrując przekazaną sprawę Prezydent Miasta decyzją z dnia [...] znak: [...] ponownie odmówił zwrotu działki nr [...], a Wojewoda decyzją z dnia [...] znak: [...] utrzymał ją w mocy, wyjaśniając, że wprawdzie cel wywłaszczenia został określony bardzo ogólnie i wbrew planowemu wykorzystaniu przedmiotowej działki, to jednak została ona zagospodarowana zgodnie z jej społeczno-gospodarczym przeznaczeniem, wynikającym z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i w dalszym ciągu jest niezbędna do realizacji tego celu. Stanowiska tego nie podzielił Naczelny Sąd Administracyjny, który wyrokiem z dnia 10 września 2003r., sygn. akt II SA/Lu 178/02 uchylił decyzję Wojewody, podnosząc, że odmowy zwrotu nie uzasadnia okoliczność, że działka została całkowicie zagospodarowana i jest niezbędna dla prawidłowej obsługi ruchu i użytkowników drogi, gdyż taki sposób jej zagospodarowania nie wynikał z decyzji wywłaszczeniowej. Wskutek wyroku NSA Wojewoda decyzją z dnia [...]., znak: [...] uchylił poprzedzającą ją decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Decyzją z dnia [...]., znak: [...] Prezydent Miasta umorzył postępowanie w sprawie zwrotu przedmiotowej działki nr [...], ustalając, że po podziale dokonanym decyzją Prezydenta Miasta z dnia [...]., znak: [...] o zatwierdzeniu z urzędu projektu podziału działki nr [...] o pow.3,3457ha obecnie jest to działka oznaczona nr [...] o pow. 0,0099ha. Działka ta została wywłaszczona na podstawie orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej Urząd Spraw Wewnętrznych o wywłaszczeniu nieruchomości i odszkodowaniu z dnia [...] nr [...] w związku z planowaną budową Zakładu Doświadczalnego Przemysłowego Instytutu Telekomunikacji. Działka nie została wykorzystana zgodnie z celem określonym w decyzji o wywłaszczeniu, lecz pod budowę ul. [...] stanowiąc teren jezdni. Organ I instancji umarzając postępowanie wskazał na obowiązujący od 22 września 2004r. art. 229a ustawy o gospodarce nieruchomościami, stanowiący, że roszczenie o zwrot nieruchomości nie przysługuje, jeżeli na nieruchomości zrealizowano inny cel publiczny niż określony w decyzji o wywłaszczeniu, który jednak w dniu wydania decyzji o wywłaszczeniu mógł stanowić podstawę wywłaszczenia. Wojewoda decyzją z dnia [...]. podzielił stanowisko organu I instancji i utrzymał decyzję Prezydenta Miasta w mocy. Skargę do sądu administracyjnego wniosła I. N. domagając się uchylenia powyższej decyzji. W skardze podniosła, że czuje się skrzywdzona niewłaściwymi decyzjami organów administracyjnych, które pomimo korzystnego dla niej wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 października 1995r. nie przyznały jej odszkodowania w kwocie 673.327,24zł, naruszając w ten sposób prawo. W obszernej odpowiedzi na skargę organ odwoławczy powtórzył argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1§1i2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz.1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę zaskarżonej decyzji w zakresie jej zgodności z prawem. Zaskarżona decyzja prawa nie narusza. Zgodnie z art. 136ust.1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz.U. z 2000r., Nr 46, poz.543 ze zm.) nieruchomość wywłaszczona może być użyta co do zasady wyłącznie na cele określone w decyzji o wywłaszczeniu. Jeżeli cel wywłaszczenia, określony w decyzji o wywłaszczeniu nie zostanie zrealizowany poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości w całości lub w części, która stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. (art. 136ust. 3). Jednocześnie przepis art. 229 ugn stanowi, że roszczenie to nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie powołanej ustawy nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej. Od dnia 22 września 2004r., tj. od dnia wejścia w życie ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2004r., Nr 141, poz.1492), roszczenie to nie przysługuje również wtedy, gdy na nieruchomości został zrealizowany inny cel niż określony w decyzji o wywłaszczeniu, który w dniu wydania tej decyzji mógł stanowić podstawę wywłaszczenia (art.229a) Przepis ten ma zastosowanie w sprawie, gdyż zgodnie z art. 15 ustawy zmieniającej przepis art.229a stosuje się do spraw wszczętych i niezakończonych do dnia wejścia w życie tej ustawy tj. do dnia 22 września 2004r. W sprawie poza sporem jest, że działka nr [...] nie została wykorzystana zgodnie z celem wywłaszczenia, określonym w orzeczeniu Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej Urząd Spraw Wewnętrznych o wywłaszczeniu nieruchomości i odszkodowaniu z dnia [...]., Nr [...] pod budowę Zakładu Doświadczalnego Przemysłowego Instytutu Telekomunikacji, lecz została przeznaczona pod ulicę [...] . Decyzja o wywłaszczeniu została wydana na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości (Dz.U. z 1961r., Nr 18, poz.94) W świetle art. 3 tej ustawy wywłaszczenie było dopuszczalne w wypadkach, gdy nieruchomość była niezbędna do realizacji celów użyteczności publicznej, obrony Państwa, zadań określonych w zatwierdzonych planach gospodarczych, planowanej realizacji na obszarze miasta budownictwa ogólnomiejskiego i zorganizowanego budownictwa mieszkaniowego. W ocenie Sądu wybudowanie drogi publicznej, ogólnodostępnej służącej stałemu zaspokajaniu potrzeb ogółu mieszkańców miasta i regionu, a taką jest ulica [...], a następnie jej poszerzenie (droga krajowa nr [...] rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 15 grudnia 1998r. w sprawie ustalenia wykazu dróg krajowych i wojewódzkich, Dz.U. Nr 160, poz.1071, stanowiąca własność Skarbu Państwa i pozostająca w granicach miasta na prawach powiatu w zarządzie Prezydenta Miasta) mieści się w katalogu wymienionych w tym przepisie celów i zadań wywłaszczenia. Na gruncie tych przepisów Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 29 maja 2003r., sygn. akt II SA/Gd 1206/2001 zajął stanowisko, że w świetle art.136ust.3 ugn niedopuszczalne jest orzeczenie o zwrocie nieruchomości wywłaszczonej lub nabytej na podstawie przepisów wymienionych w art.216 tej ustawy, jeśli nieruchomość objęta żądaniem zwrotu jest wprawdzie zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu lub umowie o sprzedaży nieruchomości, lecz w chwili orzekania stanowi część drogi publicznej w rozumieniu przepisów o drogach publicznych. Sąd uznał, że wg przepisów ustawy z dnia 21 marca 1985r. o drogach publicznych (Dz.U. z 2000r., Nr 71, poz.838) drogi publiczne mogą stanowić wyłącznie własność Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, zaś z przepisu art.2a ustawy wynika zakaz przenoszenia własności dróg publicznych na rzecz podmiotów innych niż wymienione w tym przepisie. Również aktualnie obowiązujące przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami dopuszczają wywłaszczenie jedynie dla realizacji celów publicznych. (art.112ust.3), zaś w świetle art.6pkt.1 ustawy wybudowanie i utrzymanie drogi publicznej mieści się w katalogu takich celów. Skoro zatem działkę nr [...] (dawny nr [...]) przeznaczono pod poszerzenie ulicy [...] a więc dla realizacji innego celu publicznego niż określony w decyzji o wywłaszczeniu, z mocy art.229a ustawy o gospodarce nieruchomościami skarżącej nie przysługuje roszczenie o jej zwrot, zaś postępowanie w tym przedmiocie podlega umorzeniu jako bezprzedmiotowe. Wyjaśnić również należy, że wyrokiem z dnia 17 października 1995r., do którego odwołuje się skarżąca, Naczelny Sąd Administracyjny nie przesądził o zwrocie przedmiotowej działki, lecz z powodu istotnych uchybień procesowych uchylił niekorzystną dla skarżącej decyzję Wojewody. W konsekwencji tego wyroku sprawa została ponownie rozpatrzona przez organy administracyjne, które orzekają na podstawie przepisów prawa obowiązujących w dacie wydania rozstrzygnięcia. Skoro zatem w dacie wydania zaskarżonej decyzji obowiązywał już art.229a ugn, organ miał obowiązek przepis ten zastosować. Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja prawa nie narusza i skargę należało oddalić na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz.1270 ze zm.)