II SA/Lu 401/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maciej Kierek, Sędziowie Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz,, Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak (sprawozdawca), Protokolant Asystent sędziego Marcin Małek, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 5 lipca 2007 r. sprawy ze skargi S.P. na decyzję Wojewody z dnia [...]marca 2007 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie o zwrot nieruchomości oddala skargę. Decyzją z dnia [...] marca 2007 r. nr [...], wydaną z upoważnienia Wojewody przez Kierownika Oddziału Geodezji i Nieruchomości, utrzymano w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Starosty z dnia [...] stycznia 2007 r. znak: [...] w sprawie umorzenia postępowania o zwrot nieruchomości położonej przy ul. [...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 1747 m², nabytej na rzecz Skarbu Państwa od S.P., I. M.P. i J.P. na podstawie umowy sprzedaży z dnia [...]maja 1989 r. Rep. [...]. W ocenie organu odwoławczego umowa sprzedaży przedmiotowej nieruchomości jest typową umową cywilnoprawną – umową sprzedaży, do której mają zastosowanie przepisy prawa cywilnego. W związku z powyższym, skoro zgodnie z wypisem z rejestru gruntów działka ta stanowi własność Gminy gmina ta korzysta z takiej samej ochrony przewidzianej przepisami prawa cywilnego, jak każdy inny podmiot. Zdaniem organu odwoławczego, organ pierwszej instancji prawidłowo ustalił, że nie można uznać, iż umowa sprzedaży z dnia [...] maja 1989 r. spowodowała nabycie przedmiotowej nieruchomości na podstawie ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127 ze zm.). Tym samym, jak podniósł organ, przedmiotowa nieruchomość zbyta na rzecz Skarbu Państwa na podstawie umowy cywilnoprawnej, nie podlega zwrotowi na rzecz byłych właścicieli nieruchomości na podstawie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami. Skargę na powyższą decyzję wniosła S.P. zarzucając jej naruszenie prawa materialnego poprzez przyjęcie błędnej interpretacji przepisów, tj. art. 216 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami i wnosząc o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi administracji. W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała, że z art. 8 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości, wynika że nieruchomości nie stanowiące własności państwowej, organy administracji państwowej nabywają na podstawie umowy zawieranej na zasadach ogólnych. Oznacza to, że dla zawarcia umowy na podstawie tej ustawy wystarczyło spełnić dwa warunki: grunt nie mógł stanowić własności państwowej, a nabywcą był organ administracji państwowej, samo zaś zawarcie umowy następowało na zasadach ogólnych. Stąd, według skarżącej, wynika, iż w stosunku do przedmiotowej nieruchomości spełnione zostały przesłanki jej zwrotu. Skarżąca zakwestionowała wykładnię przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami z 1997 r. przyjętą przez Wojewodę, zwłaszcza odnośnie przepisu art. 216 ust. 2 pkt 3 tejże ustawy, wskazując, iż jej zdaniem, ustawodawca wprowadził go w celu poszerzenia kręgu nieruchomości, co do których można orzekać o zwrocie. W odpowiedzi na skargę organ administracji publicznej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodatkowo wskazał, iż art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości w brzmieniu obowiązującym w chwili zawierania umowy sprzedaży, nie stanowił podstawy do zawarcia umowy nabycia nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa, a jedynie umocowywał Skarb Państwa do zawarcia takiej umowy. Umowa ta, zgodnie z treścią art. 8 ust. 1 cyt. ustawy, była zawierana na zasadach ogólnych, a nie na podstawie cyt. ustawy, o czym stanowi art. 216 ust. 2 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Wojewódzki Sąd administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna i nie zasługuje na uwzględnienie. Kontrola dokonywana przez wojewódzki sąd administracyjny stosownie do unormowania art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwana dalej p.p.s.a. oraz art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), obejmuje wszystkie kwestie związane z procesem stosowania prawa w postępowaniu administracyjnym, a więc to, czy organy administracji dokonały prawidłowych ustaleń co do obowiązywania zastosowanych norm prawnych, czy normy te właściwie zinterpretowały i nie naruszyły zasad uznawania określonych faktów za udowodnione. Okolicznością bezsporną w niniejszej sprawie jest, iż przedmiotowa nieruchomość została nabyta przez Skarb Państwa w drodze umowy cywilnoprawnej zawartej w dniu [...]maja 1989 r. Rep. [...] w oparciu o uregulowania ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. W myśl art. 136 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. z 2004 r. Dz. U. Nr 261, poz. 2603 ze zm.), w razie powzięcia zamiaru użycia wywłaszczonej nieruchomości lub jej części na inny cel niż określony w decyzji o wywłaszczeniu, właściwy organ zawiadamia poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę o tym zamiarze, informując równocześnie o możliwości zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Z wnioskiem o zwrot nieruchomości lub jej części występuje się do starosty, wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, który zawiadamia o tym właściwy organ. Z powyższego jednoznacznie wynika, iż postępowanie o zwrot nieruchomości może toczyć się jedynie w stosunku do nieruchomości, co do których wydana została decyzja administracyjna o wywłaszczeniu nieruchomości. Powołany przepis nie przewiduje takiej możliwości w stosunku do nieruchomości nabytych w drodze umowy cywilnoprawnej, której zawarcie poprzedza wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego. Jednocześnie przepis art. 216 cyt. ustawy o gospodarce nieruchomościami określa przypadki, w których nastąpiło przejęcie lub nabycie nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa nie w drodze decyzji o wywłaszczeniu, a co do których pomimo to mają zastosowanie przepisy rozdziału 6 dział III ustawy tj. przepisy dot. zwrotu wywłaszczonych nieruchomości. Art. 216 ust. 2 pkt 3 cyt. ustawy stanowi, iż przepisy rozdziału 6 działu III stosuje się odpowiednio do nieruchomości nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127, ze zm.). Zdaniem Sądu przepisu tego nie należy interpretować w oderwaniu od pozostałych regulacji ustawy z 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, a zwłaszcza art. 136 i następnych, które nie przewidują dopuszczalności prowadzenia postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości nabytych przez Skarb Państwa w drodze umowy cywilnoprawnej, w tym umowy sprzedaży zawartej w świetle przepisów ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości. Fakt, że do umowy sprzedaży nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa doszło w związku z możliwością jej wywłaszczenia, nie ma znaczenia dla samej oceny dopuszczalności prowadzenia postępowania administracyjnego o zwrot nieruchomości ( wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 marca 2003 r., sygn. akt I SA 2155/01, opublikowany w systemie informacji prawnej Legalis). Zatem organy obu instancji prawidłowo uznały, iż nie jest dopuszczalne prowadzenie postępowania administracyjnego w zakresie zwrotu nieruchomości przejętej przez Skarb Państwa na podstawie umowy sprzedaży i zasadnie umorzyły wszczęte postępowanie jako bezprzedmiotowe. Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego oznacza, że brak jest jednego z elementów materialnego stosunku procesowego, wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawy co do jej istoty. Postępowanie w niniejszej sprawie jest bezprzedmiotowe z uwagi na brak podstawy prawnej do orzekania w przedmiocie zwrotu nieruchomości. Z tych względów, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.