II SA/Lu 402/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec, Sędziowie Sędzia NSA Maria Wieczorek-Zalewska (sprawozdawca), Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Beata Basak, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 6 października 2011 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ochrony zwierząt oddala skargę. Decyzją z dnia [...]r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C., po rozpatrzeniu odwołania J. K. od decyzji Wójta Gminy R. z dnia [...]r., nr [...], orzekającej o czasowym odebraniu J. K. 11 sztuk bydła i umieszczeniu ich w pomieszczeniach byłej buchty w R., stanowiącej własność komunalną – utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Decyzja Kolegium z dnia [...]r. zapadła w następujących okolicznościach sprawy. Wnioskiem z dnia 26 stycznia 2011 r. Powiatowy Lekarz Weterynarii w K., działając na podstawie przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt, zwrócił się do Wójta Gminy R. o natychmiastowe odebranie zwierząt hodowlanych J. K., z uwagi na to, że zwierzęta te utrzymywane są w niewłaściwych warunkach sanitarnych i bytowych. Wójt Gminy R. decyzją z dnia [...]r., nr [...], orzekł o czasowym odebraniu J. K. 2 krów mlecznych, 4 cieląt i 2 buhajów oraz o umieszczeniu tych zwierząt w pomieszczeniach stanowiącej własność komunalną byłej buchty w R.. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpoznaniu odwołania J. K., decyzją z dnia [...]r., nr [...], uchyliło w całości decyzję organu pierwszej instancji i przekazało sprawę temu organowi do ponownego rozpoznania. Kolegium w uzasadnieniu tej decyzji wskazało, iż zebrany przez Wójta materiał dowodowy nie był wystarczający do postawienia J. K. zarzutu utrzymywania zwierząt hodowlanych w niewłaściwych warunkach sanitarnych i bytowych oraz doprowadzenia tych zwierząt do zagłodzenia i wychudzenia. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy organ pierwszej instancji decyzją z dnia [...]r., nr [...], orzekł o czasowym odebraniu J. K. 11 sztuk bydła i umieszczeniu ich w pomieszczeniach byłej buchty w R., stanowiącej własność komunalną. Organ podkreślił, iż działając zgodnie z wytycznymi Kolegium zgromadził w aktach sprawy pełną dokumentację sporządzoną zarówno przez pracowników Powiatowego Inspektoratu Weterynarii w K., jak i przez pracowników Urzędu Gminy R. Z dokumentacji tej wynika jednoznacznie, że odebrane J. K. zwierzęta były traktowane w sposób niehumanitarny i znęcano się nad nimi, co w świetle art. 7 ust. 1, 1c i ust. 2 w zw. z art. 6 ust. 2 pkt 1 i 10 ustawy o ochronie zwierząt, obligowało Wójta do odebrania tych zwierząt właścicielowi w celu możliwie najszybszego uchronienia ich przed dalszymi cierpieniami. Powołaną na wstępie decyzją (zaskarżoną w niniejszej sprawie) Samorządowe Kolegium Odwoławcze, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy z dnia [...]r. W uzasadnieniu decyzji Kolegium podkreśliło, iż w sprawie spełnione zostały przesłanki określone w ustawie o ochronie zwierząt, uzasadniające czasowe odebranie J. K. bydła. Z materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy wynika, że zwierzęta hodowlane, których właścicielem jest odwołujący się, były utrzymywane w niewłaściwych warunkach bytowania, a ich wygląd świadczy o rażącym zaniedbaniu przez właściciela obowiązków w tym zakresie oraz o okrutnym traktowaniu przez niego tych zwierząt. Organ odwoławczy podniósł, iż jego zastrzeżenia budzi jedynie fakt, że decyzja organu pierwszej instancji została wydana po odebraniu zwierząt właścicielowi i umieszczeniu ich w pomieszczeniu byłej buchty w R. Okoliczność ta, w ocenie Kolegium, nie mogła mieć jednak wpływu na wynik sprawy, albowiem podjęte przez organ pierwszej instancji działania polegające na natychmiastowym odebraniu krów odwołującemu się, wynikały z zagrożenia życia zwierząt. Skargę do Sądu na decyzję Kolegium z dnia [...]r. złożył J. K., podkreślając, iż decyzja ta narusza prawo, gdyż utrzymuje w mocy decyzję organu pierwszej instancji, która doprowadziła do uśmiercenia 8 sztuk jego bydła. Skarżący zarzucił, że organy administracji nie wyjaśniły, z jakich powodów odmówiły wiarygodności jego twierdzeniom, iż zły stan zwierząt wynikał z choroby wywołanej piciem przez nie wody, skażonej odchodami króliczymi przez skłóconego z nim sąsiada. Kolegium przemilczało też fakt, że brak wody w oborze był wynikiem wcześniejszej decyzji tego organu uniemożliwiającej skarżącemu wybudowanie studni. Skarżący zarzucił także organowi odwoławczemu błąd w ustaleniach faktycznych, polegający na przyjęciu, że po decyzji Wójta Gminy z dnia [...] r. zwierzęta nie zostały umieszczone w buchcie w R. Podniósł również, iż zaskarżona decyzja jest wadliwa, gdyż uznaje za zgodne z prawem działania administracyjne pozbawiające go możliwości podjęcia leczenia po ukąszeniu przez jedną z jego krów. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna, albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy R. z dnia [...]r., nr [...], orzekającą o czasowym odebraniu skarżącemu 11 sztuk bydła i umieszczeniu ich w pomieszczeniach byłej buchty w R., stanowiącej własność Gminy. Podstawę materialnoprawną tej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. ochronie zwierząt (Dz. U. z 2003 r. Nr 106, poz. 1002 ze zm.), powoływanej w dalszej części uzasadnienia jako: "ustawa". W myśl art. 1 ust. 1 ustawy zwierzę jako istota żyjąca, zdolna do odczuwania cierpienia, nie jest rzeczą. Człowiek jest mu winien poszanowanie, ochronę i opiekę. Organy administracji publicznej mają obowiązek podejmowania działań na rzecz ochrony zwierząt, współdziałając w tym zakresie z odpowiednimi instytucjami (ust. 3). Każde zwierzę wymaga humanitarnego traktowania, przez co przepisy ustawy rozumieją traktowanie uwzględniające potrzeby zwierzęcia oraz zapewniające mu opiekę i ochronę (art. 5 w zw. z art. 4 pkt 2 ustawy). W świetle art. 6 ust. 1 ustawy zabronione jest nieuzasadnione lub niehumanitarne zabijanie zwierząt oraz znęcanie się nad nimi. Znęcaniem się nad zwierzętami jest zadawanie albo świadome dopuszczanie do zadawania bólu lub cierpień, a w szczególności: - umyślne zranienie lub okaleczenie zwierzęcia, niestanowiące dozwolonego prawem zabiegu lub doświadczenia na zwierzęciu, - dokonywanie na zwierzętach zabiegów i operacji chirurgicznych przez osoby nieposiadające wymaganych uprawnień bądź niezgodnie z zasadami sztuki lekarsko-weterynaryjnej, bez zachowania koniecznej ostrożności i oględności oraz w sposób sprawiający ból, któremu można było zapobiec, - utrzymywanie zwierząt w niewłaściwych warunkach bytowania, w tym utrzymywanie ich w stanie rażącego niechlujstwa oraz w pomieszczeniach albo klatkach uniemożliwiających im zachowanie naturalnej pozycji (art. 6 ust. 2 pkt 1, 8 i 10). Zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy, zwierzę traktowane w sposób określony w art. 6 ust. 2 może być czasowo odebrane właścicielowi lub opiekunowi na podstawie decyzji wójta (burmistrza, prezydenta miasta) właściwego ze względu na miejsce pobytu zwierzęcia i przekazane: 1) schronisku dla zwierząt, jeżeli jest to zwierzę domowe lub laboratoryjne, lub 2) państwowej jednostce organizacyjnej prowadzącej gospodarstwo rolne, jeżeli jest to zwierzę gospodarskie, lub 3) ogrodowi zoologicznemu lub schronisku dla zwierząt, jeżeli jest to zwierzę wykorzystywane do celów rozrywkowych, widowiskowych, filmowych, sportowych lub utrzymywane w ogrodach zoologicznych. Decyzja, o której mowa w ust. 1, podejmowana jest z urzędu lub na wniosek Policji, lekarza weterynarii lub upoważnionego przedstawiciela organizacji społecznej, której statutowym celem działania jest ochrona zwierząt. Decyzja ta podlega natychmiastowemu wykonaniu (art. 7 ust. 1a i ust. 2 ustawy). Wbrew zarzutom skarżącego materiał dowodowy zgromadzony w aktach administracyjnych dawał podstawę do przyjęcia, że w sprawie spełnione zostały przesłanki do wydania decyzji, o jakiej mowa w art. 7 ust. 1 ustawy. Z akt tych wynika, iż w dniu [...]2010 r. na zlecenie Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii w L. inspektorzy Powiatowego Inspektoratu Weterynarii w K. przeprowadzili urzędową kontrolę w zakresie identyfikacji i rejestracji bydła w gospodarstwie skarżącego w miejscowości P. [...], gmina R. W trakcie kontroli inspektorzy Powiatowego Inspektoratu Weterynarii – lek. wet. M. K. i lek. wet. S.C. stwierdzili znaczny stopień niedożywienia zwierząt. W związku z tym skarżący został pouczony, iż zwierzęta wymagają zmiany żywienia na bardziej treściwe (k. 17 akt adm.). W dniu [...]2010 r. odbyła się ponowna kontrola pracowników Inspekcji Weterynaryjnej w gospodarstwie skarżącego, w toku której ustalono, że stan bydła nie uległ poprawie, a skarżący przyznał, że ma trudności z pozyskaniem właściwej karmy dla zwierząt (k. 17 akt adm.). Następna kontrola dobrostanu zwierząt gospodarskich utrzymywanych w gospodarstwie skarżącego miała miejsce w dniu [...]2010 r. Z protokołu kontroli wynika, iż lekarze weterynarii dokonujący czynności kontrolnych stwierdzili niespełnienie przez skarżącego warunków weterynaryjnych w zakresie m.in.: posiadania niezbędnej ilości środków dezynfekcyjnych, odpowiedniej czystości budynku, w którym utrzymywane są zwierzęta, zapewnienia zwierzętom właściwej opieki i warunków utrzymywania, utrzymywania zwierząt w warunkach nieszkodliwych dla ich zdrowia oraz niepowodujących urazów i uszkodzeń ciała lub cierpień. Stwierdzono również, że odchody zwierząt oraz niezjedzone resztki pasz nie są usuwane z pomieszczeń inwentarskich tak często, by uniknąć zanieczyszczenia paszy, wyposażenie i sprzęt wykorzystywany przy utrzymywaniu zwierząt nie jest czyszczony i dezynfekowany, zwierzęta nie mają zapewnionego stałego dostępu do wody, a ponadto właściciel – z naruszeniem obowiązujących przepisów prawa – nie podejmuje działań w celu odpowiedniego traktowania zwierzęcia chorego i jego izolowanie. W zaleceniach pokontrolnych zobowiązano skarżącego do natychmiastowego poprawienia stanu odżywienia i warunków pojenia zwierząt, które do tej pory pojone były w rowie na łące, a w okresie zimowym poprzez zjadanie śniegu oraz do usunięcia pozostałych nieprawidłowości w terminie do dnia 5 grudnia 2010 r. (k. 20-23 akt adm.). Skarżący, co jest okolicznością bezsporną, nie wnosił żadnych zastrzeżeń do ustaleń podjętych przez inspektorów Powiatowego Inspektoratu Weterynarii w K. w trakcie tej kontroli (k. 18v akt adm.). W dniu 25 stycznia 2011 r. inspektorzy Powiatowego Inspektoratu Weterynarii udali się na kolejną (czwartą) kontrolę dobrostanu zwierząt w gospodarstwie skarżącego, gdzie stwierdzili znaczne pogorszenie się panujących w budynkach inwentarskich. Ustalili, że część zwierząt nadal przebywa pod wiatami (pomimo trwającej zimy i niskiej temperatury powietrza – podkreślenie Sądu), co skarżący tłumaczył tym, iż wyprowadza je "na słońce". Według lekarzy weterynarii "stan odżywienia zwierząt jest katastrofalny", a skarżący "nie jest w stanie zapewnić właściwych warunków ich utrzymania" (k. 24 akt adm.). W oparciu o powyższe ustalenia Powiatowy Lekarz Weterynarii w K., działając na podstawie przepisów ustawy, pismem z dnia [...]2011 r. zwrócił się do Wójta Gminy R. o natychmiastowe odebranie skarżącemu zwierząt hodowlanych. W dniu [...]2011 r. pracownicy Urzędu Gminy, w asyście urzędowego lekarza weterynarii oraz funkcjonariuszy Policji, po zlokalizowaniu pomieszczenia dla odebranych zwierząt i zgromadzeniu niezbędnej dla nich paszy, wykonali powyższą decyzję. W toku przeprowadzanych czynności w gospodarstwie skarżącego odnaleziono 6 sztuk padłych zwierząt i 2 sztuki żywe. Ustalono jednocześnie, że skarżący, któremu w dniu [...]2011 r. doręczono decyzję organu pierwszej instancji, przetrzymuje jeszcze 9 sztuk bydła w sąsiednim gospodarstwie (k. 28-29 akt adm.). Po dokonaniu oględzin stwierdzono, że wszystkie zwierzęta, to jest dziesięć samic i jeden samiec, utrzymywane były w rażąco nieodpowiednich warunkach. Zwierzęta te były wygłodzone (dorosłe sztuki wielkością przypominały cielęta), a mimo to nie zapewniono im jakiejkolwiek ilości paszy. Pozbawiono je ponadto odpowiednich warunków higienicznych i sanitarnych (m.in. suchej ściółki) oraz przetrzymywano w nadmiernej ciasnocie (k. 28, 38, 41-42 akt adm.). W tych okolicznościach prawidłowo organu pierwszej instancji, działając na podstawie art. 7 ust. 1 w zw. z art. 6 ust. 2 pkt 10 ustawy, orzekł o czasowym odebraniu skarżącemu zwierząt gospodarskich. Należy również podkreślić, że z uwagi na posiadane przez lekarza weterynarii wiadomości, ustalenia oraz ocena stanu zdrowia zwierząt poczynione przez Powiatowego Inspektora Weterynarii w K. miały zasadnicze znaczenie dla ustalenia przesłanek do wydania decyzji o czasowym odebraniu zwierząt. Lekarz weterynarii, z racji kwalifikacji zawodowych, posiada fachową wiedzę pozwalającą ustalić i ocenić stan zdrowia zwierzęcia. Sąd, nieposiadający wiedzy specjalistycznej w tym zakresie, związany jest zatem oceną urzędowego lekarza weterynarii, który działania dokonywane przez skarżącego u zwierząt, polegające na przebijaniu ich brzuchów, określił jako "zabiegi pseudoweterynaryjne" (k. 38 akt adm.). Nie ulega zatem wątpliwości, że takie działania skarżącego również mogły stanowić podstawę do odebrania mu zwierząt w myśl powołanego art. 6 ust. 2 pkt 8 ustawy, stanowiącego, że dokonywanie na zwierzętach zabiegów i operacji chirurgicznych przez osoby nieposiadające wymaganych uprawnień stanowi znęcanie się nad zwierzęciem. Działania te mogły być także ocenione jako "umyślne zranienie lub okaleczenie zwierzęcia, niestanowiące dozwolonego prawem zabiegu lub doświadczenia na zwierzęciu" (art. 6 ust. 2 pkt 1 ustawy). Wbrew zarzutom skargi prawidłowo także organ pierwszej instancji ustalił miejsce, do którego przewiezione zostały odebrane skarżącemu zwierzęta. Przepis art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy wskazuje wprawdzie, iż zwierzę gospodarskie powinny być przekazane państwowej jednostce organizacyjnej prowadzącej gospodarstwo rolne, jednakże z uwagi na to, iż obecnie gospodarstwa takie nie istnieją, zasadnie Wójt Gminy orzekł o umieszczeniu tych zwierząt w przystosowanych specjalnie do tego celu pomieszczeniach gospodarskich stanowiących własność Gminy. Nieuzasadnione są również pozostałe zarzuty skargi. Skarżący zarzucał, że zwierzęta gospodarskie, stanowiące jego własność, były zarażone kokcydiozą, co – w jego ocenie – wynikało ze skażenia wody, która piło bydło, przez skłóconego z nim sąsiada odchodami króliczymi oraz podnosił, iż brak wody w oborze, w której znajdowały się zwierzęta, był konsekwencją wcześniejszej decyzji Kolegium uniemożliwiającej wybudowanie mu studni. W rozpoznawanej sprawie zostały spełnione przesłanki określone w art. 7 ust. 1 ustawy, obligujące organ do odebrania skarżącemu bydła, a wskazane wyżej okoliczności, nawet gdyby zaistniały, nie dawały podstaw – w świetle przepisów ustawy – do odmowy wydania tej decyzji. Wbrew zarzutom skarżącego organ odwoławczy miał na uwadze, że decyzja organu pierwszej instancji została wydana dopiero po odebraniu zwierząt skarżącemu i umieszczeniu ich w pomieszczeniu byłej buchty w R. Okoliczność ta, jak zasadnie stwierdziło Kolegium, nie dawała jednak podstaw do uchylenia decyzji Wójta Gminy R. z dnia [...]r. Przepis art. 7 ust. 3 ustawy stanowi, iż w przypadkach niecierpiących zwłoki, gdy dalsze pozostawanie zwierzęcia u dotychczasowego właściciela lub opiekuna zagraża jego życiu, policjant, a także upoważniony przedstawiciel organizacji społecznej, której statutowym celem działania jest ochrona zwierząt, może odebrać mu zwierzę, zawiadamiając o tym niezwłocznie wójta (burmistrza, prezydenta miasta), celem podjęcia przez ten organ decyzji w przedmiocie odebrania zwierzęcia. Z wyjaśnień skarżącego wynika, że organ pierwszej instancji zatrzymując w dniu [...]2011 r. zwierzęta skarżącemu, działał w asyście funkcjonariusza Policji (k. 49 akt adm.). Ponadto, w świetle ustaleń urzędowego lekarza weterynarii, "5 sztuk bydła zastano padłych, a jedna sztuka padła przy próbie podania środka przeciwbólowego (długotrwałe zaleganie, rany brzucha i widoczne zabiegi pseudoweterynaryjne właściciela)" (k. 38 akt adm.). W tej sytuacji należy zatem uznać, że podjęte przez organ pierwszej instancji – przy współdziałaniu pracownika Policji – działania polegające na natychmiastowym odebraniu 11 sztuk bydła skarżącemu, wynikały z zagrożenia życia pozostałych przy życiu zwierząt. Podniesione przez skarżącego zarzuty, iż zaskarżona decyzja uznaje za zgodne z prawem działania administracyjne pozbawiające go możliwości podjęcia leczenia po ukąszeniu przez jedną z jego krów, nie mogą mieć jakiegokolwiek wpływu na ocenę zgodności z prawem zaskarżonej decyzji. Z tych wszystkich względów, wobec braku podstaw do uwzględniania skargi, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) skargę oddalił